Түсініктеме бер

Негізгі сұрақтар мен тапсырмалар

Әр тармақ бойынша қысқа тезис жасап, кейін оны аргументтермен және мысалмен кеңейтіңіз.

1. 1

   Философия рационалды ғылымға жол бере ме? Неліктен?

   Нақтылаңыз: философия ғылымға бәсекелес пе, әлде оның іргетасы мен әдіснамалық тірегі ме?

2. 2

   Философия бейне өнеріне (көркемөнерге) жол бере ме? Өнер мен философияның ортақ және айырмашылық тұстарын көрсетіңіз.

3. 3

   Философия діни қарым-қатынасқа жол бере ме? Сенім мен рационалдық талдаудың шекарасы қайда?

4. 4

   Философия тәжірибелік әрекетке жол бере ме? Философиялық ойлау практикалық шешімге қалай әсер етеді?

5. 5

   Аристотельдің ой тұжырымын талқылаңыз: «Таң қалу адамдарды философиялық ойлауға итермелейді».

   Философия адамда туындайтын сұрақтарға қанағаттанарлық жауап табуға көмектесе ме? Жауабыңызды мысалмен негіздеңіз.

6. 6

   Р. Декарттың пікірін талдаңыз: «Философия ғана бізді жануарлардан және варварлардан ажыратады; әрбір халық соншалықты азаматкер әрі білімді болады, қаншалықты философиялық тұрғыдан ойласа…» (Р. Декарт, «Философияның бастамалары»).

   Иллюстрация (тарихтан, қоғамнан немесе күнделікті өмірден) келтіріңіз.

7. 7

   Р. Декарттың тұжырымын түсіндіріңіз: «Шынында да, философияны оқымай өмір сүретіндердің көздері жабық: олар көруге де тырыспайды».

   Философия адамды неге үйретеді? Қандай қабілеттерді дамытады?

8. 8

   Түсініктеме беріңіз: «Бүкіл философия ағаш тәріздес: оның тамыры — метафизика, діңі — физика, ал діңнен шыққан бұтақтар — өзге ғылымдар; негізгі үшеуіне апаратындары — медицина, механика және әдеп… ол өзге ғылымдар туралы толық білім алуға және даналыққа жетудің соңғы қадамы» (Р. Декарт, «Философияның бастамалары»).

   Автормен келісесіз бе? Біздің дәуірімізде ғылымның философиямен қатынасы қандай және ол немен анықталады?

9. 9

   И. В. Гетенің пікірін талдаңыз: «Философия мәні — адамның бұлдыр тұман тілінде толғануы».

   Философияға өз анықтамаңызды беріңіз: ол нені зерттейді және қандай міндет атқарады?

10. 10

    Түсініктеме беріңіз: «Философия адам рухани әрекетінің өзге түрлерінен айырмашылығы — бәрін “тірілтеді”, оларға адамдық мағына береді, адамдар үшін түсіндіреді. Онсыз ғылым — фактілер жиыны, өнер — техника мәселесі, өмір — механизм. Философиялық ойлау — адам бойында бірегей, түзу, тірі жанды дамыту» (П. Лавров, «Философияның қазіргі мәні туралы үш әңгіме»).

11. 11

    В. Соловьевтың ойынша: «Философия мен теологиясыз ақиқат ғылым болуы мүмкін емес».

    Оның позициясын түсіндіріңіз. Ғылым дамуындағы философия мен теологияның рөлі қандай, ал қазіргі заманда олардың орны қалай өзгереді?

12. 12

    Платонның тұжырымын талдаңыз: «Адамзаттың бақытсыздығы билеуші философиялық ойламайынша немесе билік басына философ келмейінше жалғасады; яғни бір қолда философия мен саяси билік бірікпейінше» (Платон, «Мемлекет»).

    Философия мен сана, философия мен билік қандай қатынаста? Платон нені түсіндіргісі келді және неден сақтандырды?

13. 13

    Монтеньдің пікірін түсіндіріңіз: «Егер алдыңда қайғылы да өкінішті нәрсе тұрса, онда мұнда философия да жоқ, түйсік те жоқ».

    Монтень бұл ойды қай философиялық бағытта/пәнде ұстанды деп ойлайсыз? Сіз оның пікіріне келісесіз бе?

14. 14

    Ф. Шлегельдің тұжырымын анықтаңыз: «Философияның, сондай-ақ әрбір жеке философияның өз тілі бар. Философия тілі поэзиялық тілден қалай бөлінсе, қарапайым өмір тілінен де солай бөлінеді».

    Философиялық және қарапайым тілдегі ұғымдардың мағыналық айырмасын салыстырыңыз. Мысалдар: нысан, түйсік, материя, кеңістік, сапа және т.б.