Қазақша рефераттар

Баспана жаттығуы

Ойыншылардың шаршауын басу және психологиялық демалыс

Ойыншылардың шаршауын басу, бұлшық еттерін босаңсыту және психотехникалық демалысты ұйымдастыру үшін әртүрлі жаттығулар қолданған дұрыс. Мұндай жаттығулар топтың көңіл күйін тұрақтандырып, өзара әрекеттесуді жеңілдетеді.

«Баспана» жаттығуы

Қатысушылар орындықтарға жайғасып, денесін бос ұстайды да, көзін жұмып отырады. Психолог жайлы, жұмсақ дауыспен төмендегідей бағыт береді:

«Сізде әрқашан барып демалуға болатын жайлы баспана бар деп елестетіңіз. Мысалы, таудың етегінде орналасқан шағын лашық. Ол туралы сізден басқа ешкім білмейді. Осы орынды ойша нақты суреттеңіз: онда қалай демаласыз, қандай дыбыстар естисіз, қандай тыныштық сезінесіз. Сол жерде музыка тыңдап, жақын досыңызбен әңгімелесе аласыз. Мәселелер мен қиындықтарды бір сәтке ысырып қойып, толық тынығыңыз келгенде осы баспанаға қайта орала аласыз…»

Жаттығудың мақсаты — ішкі қауіпсіздік сезімін күшейтіп, күйзеліс деңгейін төмендету және зейінді қалпына келтіру.

Ойын элементтері арқылы қарым-қатынасты дамыту

Төмендегі жаттығулар ойын құрамдастары мен белсенді тыңдау техникаларына сүйеніп, тиімді қарым-қатынас тәсілдерін меңгеруге көмектеседі. Бұл тәсілдер білім беру ұйымдарының әдіскерлеріне және жаңашылдықпен жұмыс істейтін мектеп психологтарына пайдалы.

«Әйнек арқылы» ойыны

Қатысушылардың бірі параққа қысқа мәтін жазады да, оны өзгелерге «әйнек арқылы» жеткізгендей, яғни ым-ишара, мимика және пантомимика арқылы түсіндіреді. Қалғандары оның не айтқысы келгенін болжайды.

  • Нәтиже мәтіннің бастапқы нұсқасымен салыстырылады.
  • Тапсырма қарым-қатынас орната білу мен дәл жеткізу дағдысын көрсетеді.

«Пікір-талас» ойыны (үштікпен)

Топ үш адамнан бөлінеді. Әр үштікте рөлдер бөлінеді, ал ортақ тапсырма — кездесу орны, уақыты және мақсаты туралы келісу.

  • 1-қатысушы: «керең және мылқау» — естімейді, сөйлей алмайды; бірақ көреді, ым-ишараны қолданады.
  • 2-қатысушы: «керең және сал» — сөйлей және көре алады, бірақ естімейді.
  • 3-қатысушы: «соқыр және мылқау» — тек естуге және көрсетуге қабілетті.

Бұл ойын ақпаратты шектеулі арналар арқылы жеткізуге бейімделуді және келіссөз жүргізуді дамытады.

«Карусель» ойыны

Қатысушылар бір-біріне қарап тұрып, екі шеңбер құрады: ішкі шеңбер қозғалмайды, сыртқы шеңбер белгі бойынша жылжып отырады. Әр жұпқа танысу, байланыс орнату және әңгімелесу үшін 3–4 минут беріледі.

Ситуация мысалдары:

  • Алдыңызда сіз жақсы танитын, бірақ ұзақ уақыт көрмеген адам тұр. Кездесуге қуанасыз.
  • Алдыңызда бейтаныс адам тұр. Танысып көріңіз.
  • Алдыңызда шошынған кішкентай бала тұр. Жақындап, оны жұбатыңыз.

«Қозғалысты шеңбер бойынша беру» ойыны

Барлығы шеңбер құрып отырады. Бір қатысушы қиялдағы затты әрекет арқылы көршісіне береді; көршісі сол әрекетті қайталап, әрі қарай жалғастырады. Осылайша «зат» шеңберді айналып шығып, алғашқы ойыншыға қайта келеді.

  • Соңында алғашқы ойыншы өз «затының» атауын айтады.
  • Әр қатысушы өз кезегінде «берген затының» атауын атайды.
  • Талқылаудан кейін ойынды қайта қайталап, қорытынды ретінде «Соңғы кездесу» ойынын өткізуге болады.

«Сыйлықтар» ойыны

Ұзақтығы: 35–60 минут · Ұсынылатын топ: 12–16 адам

Бұл ойын топта жағымды атмосфера қалыптастыру үшін ойналады. Психолог үшін оның диагностикалық мәні бар: жүргізілуі арқылы топтың социометриялық ерекшеліктерін байқауға болады.

Дайындық

  • Ішінен ештеңе көрінбейтін пакет.
  • Таза қағаздар (билеттер).
  • Билет саны топтағы адам санынан 2–3 есе көп болғаны дұрыс.
  • Топ үлкен болса — әр қатысушыға кемінде 2 билет; топ шағын болса — 3 билеттен беруге болады.

Билеттерді толтыру

Әр ойыншы билеттерге адамның бойындағы асыл қасиеттерді жазады. Жазылғанды тек автордың өзі ғана көруі керек — құпиялылық ойынның шынайылығын арттырады.

Өткізу тәртібі

  1. 1 Қатысушылар билеттерін жазуын ішіне қаратып орап, пакетке салады.
  2. 2 Психолог билеттерді араластырады. Топ шеңбер құрып отырады, ал билет салынған пакет орындыққа қойылып, шеңбердің ортасына орналастырылады.
  3. 3 Жүргізуші пакеттен билет суыратын ойыншыны таңдайды. Ол билетті алып, дауыстап оқиды.
  4. 4 Билеттегі қасиеттер кімге сәйкес келсе, сол адамға «сыйлық» ретінде ұсынады.
  5. 5 Сыйлық алған ойыншы билетті оқып, алғыс білдіреді де, келесі билетті өзі суырып, ойын жалғасады.

Жүргізушіге арналған ескертпелер

  • Ойыншылардың билетті іштей оқып алмауын психолог бақылауы керек — тек дауыстап оқылғанда ғана ойын қызықты өтеді.
  • Ойын тым «үнсіз» өтіп кетсе, әсері төмендейді; еркін, табиғи эмоцияға мүмкіндік беріңіз.
  • Сыйлық бір айналымда 2–3 адамның арасында ғана қайта-қайта жүрмесін: бұл өзгелердің жалығуына және өздерін қажетсіз сезінуіне әкелуі мүмкін.

Маңызды ой

Психолог Д.Б. Элькониннің пікірінше, ойын — мінез-құлықты ерікті түрде реттеуді дамытудың алғашқы баспалдағы, яғни өзін-өзі басқарудың «мектебі».