Кикілжіңдер психологиясы
Құжат туралы
Бұл мәтін «Әлеуметтік психология» пәні бойынша оқу-әдістемелік кешен мен типтік оқу бағдарламасының құрылымын сипаттайды. Материал Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің психология-педагогика факультеті, психология және әлеуметтік педагогика кафедрасының оқу үдерісіне арналған.
- Мамандық
- 050503 — Психология
- Оқу көлемі
- 3 кредит — 135 сағат
- Оқу формасы
- Сырттай / дистанциялық
- Құрастырушы
- Бейсембаева Кенже Доғарқызы
Құжат кафедра отырысында талқыланып, факультеттің әдістемелік комиссиясында мақұлданады. Типтік бағдарлама Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің талаптарына сәйкес жасалады және рұқсатсыз көбейтілмейді.
Пәннің мәні мен өзектілігі
Әлеуметтік психология — жалпы психология мен әлеуметтанудың тоғысындағы ғылыми сала. Ол адамның әлеуметтік ортадағы мінез-құлқын, топішілік және топаралық процестерді, өзара әрекеттестік пен қарым-қатынас заңдылықтарын зерттейді. Зерттеу аймағы ХІХ ғасырдың соңында қалыптаса бастаса да, күрделі ғылыми пән ретінде ХХ ғасырдың ортасында кең танылды.
Негізгі зерттеу феномендері
- әлеуметтік қажеттіліктер мен қызығулар
- сана және өзіндік сана
- қоғамдық пікір, идентификация, бейімделу
- иландыру, еліктеу, эмоциялық «жұқтыру»
- шағын және үлкен топтардағы үрдістер
Қазіргі басым міндеттер
- теориялық іргетасты нақтылау және жүйелеу
- жаңа зерттеу әдістерін әзірлеу
- қарым-қатынас пен өзара әрекеттестіктің заңдылықтарын анықтау
- қолданбалы зерттеулер аясын кеңейту
Пән Қазақстанның полимәдени және полиэтностық жағдайында тұлғаның әлеуметтенуі, әлеуметтік процестер (саяси, діни, этностық, демографиялық) және қолданбалы бағыттар (басқару, менеджмент, жарнама, БАҚ, білім, денсаулық сақтау, отбасы, әскер және т.б.) үшін ерекше маңызды.
Курс мақсаты мен күтілетін нәтижелер
Курстың мақсаты — студенттерді отандық және шетелдік әлеуметтік психологияның теориялық және қолданбалы жетістіктерімен таныстыру, әлеуметтік-психологиялық талдау мәдениетін қалыптастыру.
Оқытудың міндеттері
- негізгі теориялық мәселелер мен тәжірибелік нәтижелерді меңгерту
- шағын және үлкен топтардың дамуы мен қызмет ету заңдылықтарын түсіндіру
- әлеуметтену және әлеуметтік бағдарлар туралы білімді қалыптастыру
- зерттеу бағдарламасын құру және жүргізу дағдыларын дамыту
- кәсіби қарым-қатынас құзыреттерін жетілдіру
Студент нені білуі және істей алуы тиіс
- әлеуметтік психологияның қалыптасуы мен даму тарихын түсіндіру
- әлеуметтік-психологиялық құбылыстардың заңдылықтарын талдау
- теориялық білімді практикада орынды қолдану
- топта тиімді жұмыс істеу және кәсіби коммуникация жүргізу
- материалды ауызша және жазбаша сауатты ұсыну
Пәнаралық байланыс
Курс жалпы психология, психология тарихы, философия, тарих, саясаттану, жас ерекшелік психологиясы, педагогикалық психология, еңбек психологиясы, саяси психология, басқару психологиясы және практикалық психология пәндерімен тығыз байланысты.
Оқу жүктемесі және бақылау
Дәріс
45 сағат
СОӨЖ
45 сағат
СӨЖ
45 сағат
Қорытынды бақылау
- аралық бақылау: коллоквиум және бақылау жұмыстары
- курс бойынша тест тапсырмалары
- емтихан
Тақырыптық жоспар: модульдер құрылымы
Курс мазмұны 4 модульге бөлінеді. Әр модуль теориялық, практикалық бөлімнен және білімді тексеру блогынан тұрады.
| Модуль | Тақырып | Лекция | Семинар | Бақылау |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Әлеуметтік психология пәні: мақсат-міндеттері. Әлеуметтік психологияның ғылым ретінде танылуы. | 3 | 3 | Тест |
| 2 | Әлеуметтік топтар психологиясы. | 3 | 3 | Тест |
| 3 | Жеке адамның әлеуметтік психологиясы. | 3 | 2 | Тест |
| 4 | Жеке адамды әлеуметтендіру мәселелері. | 3 | 2 | Тест |
| Барлығы | 12 | 10 | Емтихан | |
Кейстік ресурс: метадеректер
Ресурс туралы мәлімет
- Авторлар
- Бейсембаева К.Д.
- Атауы
- «Әлеуметтік психология» пәні бойынша кейс
- Білім бөлімі
- Психология
- Ұйым
- Психология және әлеуметтік педагогика кафедрасы
- Түсіндірме
- Дистанциялық оқу, 2006 оқу жылы, 1 курс, 1 семестр
Түйінді сөздер
Модульдер мазмұны: блоктар және сабақтар
Төменде әр модульдің теориялық және практикалық сабақтары, сондай-ақ аралық бақылау түрлері жинақталған түрде берілген.
Модуль 1. Әлеуметтік психология пәні және әдіснамалық негіздер
Теориялық бөлім
- Әлеуметтік психологияның ғылым ретінде танылуы
- Әлеуметтік-психологиялық зерттеулердің әдіснамалық негіздері
- Қарым-қатынастың әлеуметтік психологиясы
Практикалық бөлім
- Әлеуметтік психология — ғылым және оқу пәні
- Пәннің табиғаты мен динамикасы
- Генезисі мен эволюциясы
- Қарым-қатынастың құрылымы, түрлері және функциялары
Аралық бақылау
- Коллоквиум
- Бақылау жұмысы
Модуль 2. Әлеуметтік топтардың психологиясы
Теориялық бөлім
- Шағын топтардың әлеуметтік психологиясы
- Үлкен әлеуметтік топтардың психологиясы
Практикалық бөлім
- Шағын топтардың классификациясы, түрлері және функциялары
- Шағын топтардағы динамикалық процестер
- Үлкен топтардағы қауымдастық феномені
- Көпшілік және тобыр психологиясы
Аралық бақылау
- Коллоквиум
- Бақылау жұмысы
Модуль 3. Жеке адамның әлеуметтік психологиясы
Теориялық бөлім
- Жеке адамның әлеуметтік психологиясы
- Отандық және шетелдік психологиядағы зерттеу мәселелері
Практикалық бөлім
- Әлеуметтік психологиядағы тұлға феномені
- Қоғамдық сана және қоғамдық психология
- Тұлғаның әлеуметтік-психологиялық құрылымы мен статусы
Аралық бақылау
- Коллоквиум
- Бақылау жұмысы
Модуль 4. Тұлғаны әлеуметтендіру және кикілжің
Теориялық бөлім
- Әлеуметтендіру және әлеуметтік-психологиялық адаптация
- Кикілжің психологиясы және тиімді шешу жолдары
Практикалық бөлім
- Әлеуметтендіру институттары мен механизмдері
- Әлеуметтендіру факторлары мен сфералары
- Кикілжіңнің табиғаты, динамикасы және шешу тәсілдері
Аралық бақылау
- Коллоквиум
- Бақылау жұмысы
Кіріспе бөлім: пәннің объектісі, пәні және әдістері
Пәннің объектісі және пәні
Пәннің объектісі — жеке адам мен қауымдастықтың өмірлік іс-әрекетіндегі әлеуметтік-психологиялық процестер мен құбылыстар. Пәні — әлеуметтік психологияны оқыту барысында білім, білік және дағдыларды қалыптастыру үдерісі, сондай-ақ адамдардың өзара әрекеттестігі мен топтық өмірдің психологиялық заңдылықтарын талдау.
Негізгі зерттеу әдістері
- бақылау
- эксперимент
- сұрақнама
Оқыту дәріс, практикалық сабақ және СОӨЖ форматтарында жүргізіледі; курс соңында емтихан тапсырылады.
Негізгі бөлім: тақырыптар жүйесі (қысқаша мазмұн)
1-бөлім. Әлеуметтік психологияның әдіснамалық негіздері
1-тақырып. Әлеуметтік психологияның пәні және оның адам мен қоғам туралы ғылымдар жүйесіндегі орны. Пән түсініктерінің эволюциясы, гуманитарлық білімдер жүйесіндегі рөлі және қазіргі әлеуметтік мәселелерді шешудегі мәні.
2-тақырып. Әлеуметтік-психологиялық идеялардың қалыптасу тарихы: «халықтар психологиясы», «көпшілік психологиясы», әлеуметтік жүріс-тұрыс инстинкт теориясы; кезеңдендіру тәсілдері; кеңестік және қазақстандық әлеуметтік психологияның дамуы.
3-тақырып. Қазіргі теориялық бағыттар: жаңа бихевиоризм, психоанализ, интеракционизм, референтті топ теориялары, когнитивизм, сондай-ақ жүйелі-іс-әрекеттік түсіндіру және ұжым теориялары.
4-тақырып. Әлеуметтік-психологиялық зерттеу әдістері: теория мен эмпирика байланысы, сенімділік пен негізділік, репрезентативтілік және таңдау, зерттеу бағдарламасын құру; сұрақтама, бақылау, құжат талдауы, эксперимент; тренинг, топтық пікірталас, ойын әдістері, кеңес беру және диагностика.
2-бөлім. Тұлғаның әлеуметтік психологиясы
5-тақырып. Тұлға әлеуметтік-психологиялық зерттеудің пәні ретінде: тұлға мен қоғам байланысы, зерттеу дәстүрлері және қазіргі бағыттар.
6-тақырып. Әлеуметтенудің әлеуметтік-психологиялық аспектілері: механизмдер мен институттар, кезеңдер, транзактілі талдау, Э.Эриксон тұжырымдамасы; жасөспірімдік дағдарыс; ересек және егде жастағы әлеуметтену; Қазақстан жағдайындағы (саяси, діни, жыныстық, этностық) ерекшеліктер.
7-тақырып. Тұлғаның әлеуметтік мінез-құлқын реттеу механизмдері: қажеттілік, мотив, құндылық, ереже, әлеуметтік бағдар (аттитюд), құрылым және қызметтері; әлеуметтік бағдар мен мінез-құлық арақатынасы (Лапьер феномені); диспозициялар иерархиясы (В.А.Ядов); мотивациялық-мағыналық реттеу (А.Н.Леонтьев).
3-бөлім. Қарым-қатынастың әлеуметтік психологиясы
8-тақырып. Қарым-қатынас әлеуметтік-психологиялық құбылыс ретінде: құрылымы, мазмұны, формалары; коммуникативті, интерактивті және перцептивті жақтары; қиындықтар мен кедергілер; деструктивті коммуникация; табысты қарым-қатынас факторлары.
9-тақырып. Қарым-қатынастың коммуникативті жағы: вербальды қарым-қатынас. Ақпараттың қозғалысы мен мағыналық талдануы, сөйлеу құрылымы, тезаурус, коммуникациялық кедергілер, тілдік сана; мәтінді талдау; тілдік стереотиптер мен этикет.
10-тақырып. Вербальды емес қарым-қатынас: кинесика (ым, ишара, поза, жүріс, көз байланысы), кеңістікті-уақыттық ұйымдасу, экспрессивті репертуар және оның көпқызметтілігі.
11-тақырып (бастапқы бөлігі). Қарым-қатынастың перцептивті жағы: тұлғааралық қабылдау және өзара түсіністік. (Берілген мәтінде тақырып әрі қарай үзілген.)