Қазақша рефераттар

Алғашқы әскери дайындықты жоспарлауын оқыту әдістемесі

Қазақстан Республикасы • Білім және ғылым саласы

«Бастапқы әскери дайындықты ұйымдастыру мен өткізудің кәсіптік педагогикалық негіздері» пәні бойынша оқу-әдістемелік материалдар (ПОӘК)

5В010400 — «Бастапқы әскери дайындық» мамандығы үшін. Семей, 2014.

Құрастырушы

Ақжигитов Б.А., дене шынықтыру және бастапқы әскери дайындық теориясы мен әдістемесі кафедрасының аға оқытушысы, педагогика ғылымдарының магистрі.

Талқылау

Кафедра отырысында және факультеттің оқу-әдістемелік бюросында қарастырылған.

Бекіту

Университеттің Оқу-әдістемелік кеңесінде басып шығаруға мақұлданған және ұсынылған.

Пәнге арналған глоссарий

Төмендегі ұғымдар пән мазмұнын түсінуді жеңілдетеді және негізгі бағыттарды нақтылайды.

1) Бастапқы әскери дайындық
Қазақстан Республикасы азаматтарын Қарулы Күштерде, басқа да әскерлер мен әскери құрамаларда қызмет етуге дайындайтын мемлекеттік жүйенің негізгі құрамдас бөлігі.
2) Әскери іс негіздері
Оқыту үдерісінде оқытушы-ұйымдастырушы жастардың азаматтық көзқарасын қалыптастырып, егемендікті қорғаудың қажеттілігін ұғындыруға және әскери қызметке жауапкершілікпен дайындалуға бағытталған міндеттерді шешеді.
3) Тактикалық дайындық
Ұрысты жүргізу туралы ғылым. Ол Қарулы Күштердің, әскер түрлерінің барлық бөлімшелері мен бөлімдерінің ұрысты дайындауы, ұйымдастыруы және жүргізуінің теориясы мен практикасын қамтиды.
4) Саптық дайындық
Әскери қызметшілерді әскери дағды мен тәртіпке үйрететін маңызды пәндердің бірі. Саптық тұрыс, ұқыптылық, жинақылық және тәртіптілік дағдыларын қалыптастырады.
5) Әскери топография
Жергілікті жерді зерделеу тәсілдерін, бағдарлауды және ұрыс қимылдары мүддесіндегі жергілікті жерді бағалауға қатысты мәселелерді қарастыратын арнайы әскери пән.
6) Тәртіптік жарғы
Әскери тәртіптің мәнін, оны сақтау жөніндегі міндеттерді, көтермелеу мен тәртіптік жазалардың түрлерін, командирлердің (бастықтардың) құқықтарын, қызметтік тексеруді жүргізу және өтініштерді қарау тәртібін айқындайды.
7) Ішкі қызмет жарғысы
Ішкі тәртіптің негізгі ережелерін, әскери қызметшілердің жалпы міндеттерін, өзара қарым-қатынастарды және тәуліктік нарядтың міндеттерін анықтайды.
8) Гарнизондық және қарауылдық қызметтер жарғысы
Гарнизондық және қарауылдық қызметтерді ұйымдастыру мен өткеру, сондай-ақ әскерлер қатысатын гарнизондық іс-шараларды өткізу тәртібін белгілейді.
9) Саптық жарғы
Қарусыз және қарумен саптық тәсілдер мен қозғалыстарды, саптарды (жаяу және техникада), әскери сәлемдесуді, саптық байқауды, Жауынгерлік Тудың саптағы тәртібін және саптағы міндеттерді айқындайды.
10) Азаматтық қорғаныс және медициналық білім негіздері
Бейбіт және соғыс уақытында халықты табиғи апаттардан, ірі авариялардан қорғау, сондай-ақ төтенше жағдайларда әрекет ету және алғашқы медициналық көмек дағдыларын қалыптастыруға бағытталған бөлім.

Дәрістер бойынша қысқаша конспект

Төменде берілген тақырыптар — пәнді оқытуда мұғалімге әдістемелік тірек болатын негізгі мазмұн.

№1 тақырып: Кіріспе

Дәріс мақсаты

АӘД пәні бойынша оқушыларды оқытуда мұғалімге әдістемелік қолдау көрсету.

Негізгі ой

Елдің қорғаныс қабілетін нығайту мен азаматтық қорғанысты жетілдіру жағдайында жас ұрпақты қырағылыққа, әскери іс пен азаматтық қорғаныс негіздеріне үйрету — өзекті міндет.

Оқыту ұсыныстары

  • Кіріспе сабақта оқушыларды ҚР заңдарымен, оқу бағдарламасының мазмұнымен және оқулық материалдарымен таныстыру.
  • Әдіс ретінде әңгімелеу, сұхбат немесе түсіндіру тәсілдерін мақсатқа сай таңдау.
  • Материал ретінде оқулықтың кіріспесін, ҚР заңдарын, мектептің азаматтық қорғаныс жөніндегі нұсқаулықтарын пайдалану.

Өзін-өзі тексеру

Кіріспе сабақтың мақсаты қандай?

Ұсынылған әдебиеттер

  1. «Алғашқы әскери дайындық» әдістемелік нұсқау. Алматы: Мектеп, 2003.
  2. Бағдарлама: орта мектептің 10–11 сыныптарына арналған АӘД. Алматы, 2006.
  3. «Алғашқы әскери дайындық» 10–11 сынып. Алматы, 2007.

№2 тақырып: Жастарды бастапқы әскери даярлау жүйесін оқыту әдістемесі

Дәріс мақсаты

Жастарды ҚР Қарулы Күштері қатарына даярлау жүйесінің құрамды бөлігін оқыту.

Тарихи-ұйымдастырушылық мазмұн

Алматыдағы әскери оқу орнының қалыптасуы, офицер кадрларын даярлау тәжірибесі және 1997 жылғы 11 ақпанда оқу орнын Әскери академияға айналдыруға қатысты шешімдер әскери білім берудің ұлттық жүйесін нығайтуға бағытталды.

Негізгі талаптар

Отансүйгіштік

Мемлекет мүддесін қорғауға дайындық.

Парасаттылық

Әдеп пен жауапкершілік.

Кәсібилік

Теория мен практиканы меңгеру.

Тәртіп

Қызметтік талаптарды сақтау.

Өзін-өзі тексеру

Жастарды бастапқы әскери дайындау нені қамтиды?

Ұсынылған әдебиеттер

  1. «Алғашқы әскери дайындық» әдістемелік нұсқау. Алматы: Мектеп, 2003.
  2. Бағдарлама: орта мектептің 10–11 сыныптарына арналған АӘД. Алматы, 2006.
  3. «Алғашқы әскери дайындық» 10–11 сынып. Алматы, 2007.

№3 тақырып: Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері — Отан күзетінде

Дәріс мақсаты

Отанды қорғау — әрбір азаматтың міндеті екенін түсіндіру.

Оқыту өзегі

Мемлекеттік құрылым, Конституция нормалары, Президент пен Парламенттің өкілеттігі, әскери доктрина және заңнамалық актілер арқылы ұлттық қауіпсіздік ұғымын жүйелі түсіндіру.

Әдістемелік нұсқау

  • Қазақстанның бейбіт қатар өмір сүруді қолдаудағы ұстанымын және терроризмге қарсы ортақ әрекет идеяларын түсіндіру.
  • Қарулы Күштердің құрылу кезеңдерін және тәуелсіздік жылдарындағы құқықтық негіздерді нақты деректермен баяндау.
  • Қарулы Күштердің егемендік пен ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі рөлін қорытындыда ерекше атап өту.

Өзін-өзі тексеру

Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі Қарулы Күштердің рөлі неде?

Ұсынылған әдебиеттер

  1. «Алғашқы әскери дайындық» әдістемелік нұсқау. Алматы: Мектеп, 2003.
  2. Бағдарлама: орта мектептің 10–11 сыныптарына арналған АӘД. Алматы, 2006.
  3. «Алғашқы әскери дайындық» 10–11 сынып. Алматы, 2007.

№4 тақырып: Орта оқу орындарындағы оқу-материалдық база

Дәріс мақсаты

Орта оқу орындарында БӘД пәні бойынша оқу-материалдық базаны ұйымдастыру талаптарын меңгерту.

Ереже

Меншік нысанына қарамастан, Бастапқы әскери дайындық пәні барлық жалпы білім беретін мектептер мен кәсіптік-техникалық ұйымдарда міндетті пән ретінде оқытылады.

Оқу-материалдық базаға қойылатын талаптар

  • Бастапқы әскери дайындық сыныбы.
  • Қару-жарақты және қауіпсіздік/азаматтық қорғаныс жабдықтарын сақтайтын бөлме.
  • Пневматикалық винтовкаға арналған тир (атыс дайындық сыныбы).
  • Тактикалық дайындыққа арналған алаң.
  • Кедергілер алаңы.
  • Саптық дайындыққа арналған саптық алаң.
  • Пневматикалық және оқу қару-жарақтары (макеттер).
  • Тәуліктік кезекшінің міндеттерін орындауға арналған тәжірибелік орын.
  • Сақшы міндетін атқаруға арналған тәжірибелік орын.
  • Көрнекілік құралдар және техникалық оқыту құралдары.
  • Оқу құжаттамасы: жылдық жоспар, сабақ жоспарлары, дидактикалық материалдар.
  • Оқушылардың қатысуы мен үлгерімін бақылау.

Өзін-өзі тексеру

Оқу жұмысының негізгі көрсеткіштері қандай?

Ұсынылған әдебиеттер

  1. «Алғашқы әскери дайындық» әдістемелік нұсқау. Алматы: Мектеп, 2003.
  2. Бағдарлама: орта мектептің 10–11 сыныптарына арналған АӘД. Алматы, 2006.
  3. «Алғашқы әскери дайындық» 10–11 сынып. Алматы, 2007.

№5 тақырып: Бескүндік оқу дала жиындарын жоспарлау және өткізу

Дәріс мақсаты

5 күндік оқу дала жиындарын ұйымдастыру және оны өткізудің негізгі құжаттарын даярлау.

Негізгі тәртіп

Дала жиындарына жалпы 140 сағаттың 30 сағаты бөлінеді және ол 10-сынып оқу жылының соңында өткізіледі. Негізгі мақсат — әскери білім мен дағдыларды бекіту және дене даярлығын бақылау.

Қатысу шарттары

  • Жиынға 10-сыныптың ер балаларын белгіленген мерзімде қатыстыру.
  • Мектеп дәрігерінің денсаулық бойынша қорытындысы негізінде жіберу.
  • Сабақтарды взводтар бойынша кесте және сабақ жоспарына сәйкес өткізу.

Өзін-өзі тексеру

Оқу дала жиындарына жіберудің медициналық талаптары қандай?

Ұсынылған әдебиеттер

  1. «Алғашқы әскери дайындық» әдістемелік нұсқау. Алматы: Мектеп, 2003.
  2. Бағдарлама: орта мектептің 10–11 сыныптарына арналған АӘД. Алматы, 2006.
  3. «Алғашқы әскери дайындық» 10–11 сынып. Алматы, 2007.

№6 тақырып: Сарбаздың әртүрлі ұрыстағы әрекеті

Дәріс мақсаты

Сарбаздың ұрыстағы негізгі іс-әрекеттерін және қозғалыс тәсілдерін үйрету.

Маңызды ескертпе

Бөлімшеде үйлесімді әрекет ету үшін әрбір сарбаз өз міндеттерін білуі тиіс. Түсініксіз терминдерді (мысалы, дезактивация, дегазация, дезинфекция) міндетті түрде түсіндіріп отыру қажет.

Қозғалыс және жасырыну тәсілдері

Жаяу қозғалыс

  • Қарсылас бақылауынан жасырын және атыстан тыс аймақтарды жеделдетілген адыммен немесе жүгірумен өту.
  • Шабуыл кезінде қозғалысты үзбей ілгерілеу.
  • Оқу қаруы (макет) арқылы жүріп келе жатып ату тәсілдерін көрсету.

Жүгіре өту және жер бауырлай жылжу

  • Алдымен маршрут пен демалуға арналған жасырын орындарды белгілеу.
  • Тез тұрып, белгіленген орынға жүгіріп өту.
  • Жер бауырлай еңбектеу, жартылай төрттағандап немесе бүйірлей жылжу тәсілдерін меңгеру.

Практикалық жаттығуларды ұйымдастыру

  • Әуелі тәсілді көрсету, содан кейін 200 м-ге дейінгі қашықтықта орындауға пәрмен беру.
  • Әр оқушының «жүгіре өту + жер бауырлай жылжу» әрекеттерін толық орындауын қадағалау.
  • Атыс үшін орынды дұрыс таңдауға назар аударту: шолу, атқылау мүмкіндігі, тасалау және ыңғайлы жағдай.

Инженерлік бөгеттер және қауіпсіздік

Қазіргі ұрыста миналанған алаңдар мен сымды бөгеттер кең қолданылады. Бөгеттерден өту барысында жоғары қырағылық қажет: олар миналанған болуы немесе қарсылас оғымен тасалануы мүмкін.

  • Мина белгілері бойынша және қармағыштар мен мина іздеушілер көмегімен табылуы мүмкін екенін түсіндіру.
  • Өтпелерді жарғыш тәсілмен немесе қолмен ашу, сондай-ақ миналы тралмен жабдықталған танкілер арқылы өту тәртібін баяндау.
  • Бөгеттерден тоқтаусыз өту ұрыстың екпінін сақтау үшін маңызды екенін нақтылау.

Ескерту

Бұл бөлімде қауіпсіздік талаптары міндетті түрде бірінші орынға қойылуы тиіс: практикалық сабақтар нұсқаушының бақылауымен және бекітілген тәртіпке сай өткізіледі.

Пайдалану мақсаты

Материалдар мұғалімге АӘД пәнін жоспарлау, ұйымдастыру және өткізу кезінде әдістемелік сүйемелдеу ретінде ұсынылады.

Назарда ұсталатын қағида

Пән мазмұны оқушыларда Отанға адалдық, азаматтық жауапкершілік, қауіпсіздік мәдениеті және әскери-қолданбалы дағдыларды жүйелі қалыптастыруға бағытталады.