Жұмысқа қабылдау кезіндегі сынақ және сынақ нәтижесі
Жеке еңбек шарты
Жеке еңбек шарты — қызметкер мен жұмыс беруші арасындағы еңбек қатынастарын ресімдейтін негізгі құжат. Төменде жеке еңбек шартын жасауға және дұрыс рәсімдеуге қатысты негізгі тақырыптар жүйелендіріліп берілді.
Қысқаша мазмұн
- Қазақстан Республикасы Конституциясы және еңбек құқығының негіздері
- Тараптардың реквизиттері
- Шарттың мазмұны, мерзімі және формасы
- Жұмысқа қабылдау кезінде қызметін растайтын құжаттар
- Қызметкердің еңбек қызметін растайтын құжаттар
- Сынақ мерзімі және оның нәтижесін рәсімдеу
- Жеке еңбек шартының үлгісін әзірлеу
1) Еңбек құқығы: Конституция және жеке еңбек шарты
Қазақстан Республикасы Конституциясы еңбекке қатысты негізгі құқықтар мен кепілдіктерді айқындайды. Осы қағидаттар жеке еңбек шарты арқылы нақты еңбек жағдайларына бейімделіп, тараптардың құқықтары мен міндеттері жазбаша түрде бекітіледі.
Негізгі ой
Жеке еңбек шарты — еңбек қатынасын заңды түрде айқындайтын құжат; ол құқықтық нормаларды нақты жұмыс жағдайларымен байланыстырады.
2) Тараптардың реквизиттері
Шартта жұмыс беруші мен қызметкер туралы сәйкестендіруге қажетті деректер толық көрсетілуі тиіс. Реквизиттердің дәлдігі құжаттың заңды күшіне және даулы жағдайларда дәлелдемелік мәніне тікелей әсер етеді.
Жұмыс беруші бойынша
- •Ұйымның атауы (немесе жеке кәсіпкердің деректері)
- •БСН/ЖСН, заңды мекенжай, байланыс деректері
- •Өкілдің лауазымы және қол қоюға негіз
Қызметкер бойынша
- •Аты-жөні, ЖСН, тұрғылықты мекенжай
- •Жеке куәлік деректері
- •Байланыс нөмірі/электрондық пошта (қажет болса)
3) Шарттың мазмұны, мерзімі және формасы
Жеке еңбек шарты тараптардың келісілген еңбек жағдайларын жүйелі түрде қамтуы қажет. Ол жазбаша нысанда жасалып, негізгі талаптар анық әрі өлшенетін түрде көрсетілгені дұрыс.
Қамтуға ұсынылатын бөлімдер
Мазмұны
- •Қызмет (лауазым), міндеттер, жұмыс орны
- •Еңбек ақы, төлем тәртібі, үстемақылар (болса)
- •Жұмыс уақыты, демалыс, еңбек режимі
- •Еңбекті қорғау және қауіпсіздік талаптары
Мерзімі және формасы
- •Белгіленген мерзімге немесе мерзімсіз
- •Жазбаша нысан және тараптардың қол қоюы
- •Шартқа өзгеріс енгізу тәртібі
- •Тараптардың жауапкершілігі
4) Жұмысқа қабылдау кезінде қызметін растайтын құжаттар
Қызметкерді жұмысқа қабылдау барысында оның жеке басын, біліктілігін және белгілі бір қызмет түріне қойылатын талаптарға сәйкестігін растайтын құжаттар сұралады. Бұл құжаттар лауазымның ерекшелігіне қарай өзгеруі мүмкін.
- •Жеке басын куәландыратын құжат
- •Білімі/біліктілігі туралы құжаттар (диплом, сертификат және т.б.)
- •Міндетті медициналық тексеріс құжаттары (қажет болған жағдайда)
- •Әскери есеп құжаттары (қолданылатын санаттар үшін)
5) Қызметкердің еңбек қызметін растайтын құжаттар
Қызметкердің еңбек өтілін және бұрынғы жұмыс тәжірибесін растау үшін тиісті құжаттар ұсынылуы мүмкін. Бұл ақпарат еңбек шартындағы кейбір талаптарды (лауазым, еңбекақы деңгейі, кепілдіктер) нақтылауға көмектеседі.
Жиі қолданылатын құжаттар
- •Бұрынғы жұмыс орнынан анықтамалар (қажет болса)
- •Біліктілікті растайтын құжаттар, сертификаттар
- •Ұсыным хаттар (міндетті емес)
Маңызды ескерту
Құжаттардың толық тізбесі лауазымға, салаға және ішкі рәсімдерге байланысты болуы мүмкін. Деректердің құпиялылығы мен оларды өңдеу тәртібі сақталуы тиіс.
6) Сынақ мерзімі және сынақ нәтижесін рәсімдеу
Жұмысқа қабылдау кезінде тараптар келіссе, сынақ мерзімі белгіленуі мүмкін. Оның мақсаты — қызметкердің кәсіби жарамдылығын, ал қызметкер үшін — жұмыс жағдайларының күтілімдерге сәйкестігін бағалау.
Сынақ нәтижесі бойынша
- •Нәтиже құжат жүзінде тіркелгені дұрыс (қызметтік жазба/бағалау парағы және т.б.)
- •Тараптар шешімді еңбек заңнамасына және шарт талаптарына сәйкес қабылдайды
- •Шешім қызметкерге түсінікті және дәлелді түрде жеткізілуі керек
Жеке еңбек шартының үлгісін әзірлеу
Үлгі шарт (шаблон) ұйым ішінде еңбек шарттарын біріздендіруге көмектеседі: міндетті бөлімдерді ұмыт қалдырмауға, рәсімдеуді жеңілдетуге және кадрлық құжат айналымын жүйелеуге мүмкіндік береді.
Үлгіде болғаны дұрыс
- •Тараптардың толық реквизиттері
- •Лауазым, функционалдық міндеттер, жұмыс орны
- •Еңбек ақы, төлем мерзімі, қосымша төлемдер
- •Жұмыс режимі, демалыс, еңбек қауіпсіздігі
- •Сынақ мерзімі (қажет болса), өзгерту/бұзу тәртібі