Бақылау жұмыстың тақырыптары
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі • Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
Педагогика факультеті • Педагогика кафедрасы • Семей, 2014
Студенттердің өздік жұмыстарын орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар
Бұл материал студенттердің өздік жұмысын (СӨЖ) тиімді жоспарлауына, орындауына және нәтижесін сапалы ұсынуына арналған жалпы кеңестер мен талаптарды жүйелейді.
Жалпы мәліметтер
Студенттердің өздік жұмысы маман даярлауда ерекше орын алады: ол студенттің жеке көзқарасын қалыптастырып, ойлау қабілетін дамытады. СӨЖ оқу үдерісіндегі теорияны тереңдетуге, практикалық дағдыларды бекітуге және жауапкершілікті арттыруға бағытталады.
Өздік жұмысқа үй тапсырмалары, есептеу және графикалық жұмыстар, курстық жобалар, тәжірибелік және зертханалық тапсырмалар, семинарларға дайындық, реферат жазу, конспект жасау, өткен тақырыптарды пысықтау, сынақ пен емтиханға дайындалу секілді әрекеттер кіреді.
Негізгі нәтижелер
- ғылыми әдебиетпен және интернет-ресурстармен жұмыс істеу мәдениетін қалыптастыру;
- уақытты тиімді жоспарлау және материалдық ресурстарды ұтымды пайдалану;
- білімді дәлелдеу, талдау, жинақтау және қорытынды жасау дағдыларын дамыту.
Студенттің күнделікті уақыт бюджеті әдетте екі бөлікке бөлінеді: аудиториялық сабақтар және сабақтан тыс орындалатын өздік жұмыс. СӨЖ барысында студент өз білімін көрсетіп қана қоймай, оны негіздеп, дәлелдеуге үйренеді.
Өздік жұмысты тақырыптың сипатына қарай жеке, жұптық немесе топтық форматта ұйымдастыруға болады (дөңгелек үстел, әңгіме, диспут түрінде). Қажет болған жағдайда студент СӨЖ тақырыбы бойынша ғылыми конференцияда баяндама жасауға да құқылы.
Өздігінен білім алуға арналған жалпы кеңестер
1) Қажетті дағдыларды қалыптастыру
Іштей жылдам оқу, библиографиялық сауат, анықтамалық әдебиеттерді пайдалану, оқығанды жүйелі түрде жазып алу дағдыларын дамытыңыз.
2) Қолайлы жағдай жасау
Уақыт пен орынды алдын ала жоспарлаңыз. Ең тиімді орта — кітапхана мен оқу залдары; қажетті әдебиеттер мен құралдар қолжетімді болсын.
3) Жоспар және жүйелілік
Нені оқитыныңызды нақты анықтап, жұмысты жоспармен және реттелген жүйемен орындаңыз.
4) Кеңес алу
Алғашқы кезеңде оқытушылардан, тәжірибелі мамандардан және кітапхана қызметкерлерінен кеңес алу нәтижені едәуір жақсартады.
5) Тұрақты қарқын
Жұмысты асықпай, бірақ ұзақ үзіліс жасамай орындаңыз: тұрақты әдет өнімділікті арттырады.
6) Түсіну және конспект
Материалды мұқият түсініп оқыңыз; түсінбеген жерді қалдырмай қайта қарап, негізгі ойларды қысқаша жазып отырыңыз.
7) Анықтамалық ресурстарды қатар қолдану
Энциклопедиялар, сөздіктер және басқа анықтамалық әдебиеттерді үнемі қосымша құрал ретінде пайдаланыңыз.
СӨЖ-ді ұйымдастыруға қойылатын талаптар
- Жұмыстың көлемін шамадан тыс ұлғайтпай, сапасына басымдық беру.
- СӨЖ-ді оқу жұмысының басқа түрлерімен (дәріс, семинар, практика) дұрыс ұштастыру.
- Студенттердің дербестігін арттырып, өзіндік білім алу қабілетін жүйелі дамыту.
- Өзіндік жұмыстың мазмұнына күнделікті өмірден алынған материалдар мен өзекті ақпаратты енгізу.
- Табиғат пен қоғам дамуының жалпы заңдылықтарын және нақты фактілерді өздігінен талдап түсінуге үйрету.
- Алған білімді практикада қолдану дағдысын қалыптастыру.
- Оқу жұмысына шығармашылық тұрғыдан қарауға, дербес әрі белсенді әрекет етуге баулу.
- Өздігінен жұмыс істеу және еңбек ету дағдыларын орнықтыру.
СӨЖ және СӨОЖ тапсырмаларын орындау бойынша нұсқау
Берілген тақырыпты конспектілеу: негізгі талаптар
- Тақырыптан ауытқымай, мазмұнын нақты ашуға ұмтылыңыз.
- Артық баяндаудан, қажетсіз дәлелдерден және көпсөзділіктен сақтаныңыз.
- Міндетті түрде жоспар құрып, мазмұнды жоспар бойынша жүйелі баяндаңыз.
- Тіл анық, түсінікті және сауатты болуы керек.
- Ойды жинақтап, тұжырым жасап, нақты қорытынды беріңіз.
Реферат жазуда ескерілетін жайттар
- Тақырыпқа қатысты шағын зерттеу жүргізіп, әдебиеттерге шолудан бастаңыз.
- Қажет болған жағдайда оқытушымен кездесіп, кеңес алыңыз.
- Негізгі мәселені бөліп көрсетіп, тақырыптар арасындағы сабақтастықты айқындаңыз.
- Фактілерді іріктеп, материалды жинақтап, дәлелді түрде ұсыныңыз.
- Реферат аудиторияда талқыланып, баяндамашы сұрақтарға жауап береді.
- Талқылау қорытындысында кесте, график, сызба сияқты көрнекіліктер қолдануға болады; пайдаланылған дереккөздерге толық библиографиялық мәлімет пен сілтеме беріңіз.
Қысқаша түйін
СӨЖ — студенттің академиялық дербестігін қалыптастыратын негізгі құрал. Тиімді өздік жұмыс нақты мақсатқа, жоспарға және тұрақты жұмыс ырғағына сүйенеді; ал нәтиже сапасы түсіну деңгейімен, дұрыс қорытындымен және сауатты рәсімдеумен айқындалады.