Жылқы шаруашылығы
Оқу-әдістемелік кешен туралы
Бұл құжат Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетінде әзірленген пәннің студентке арналған оқу жұмыс бағдарламасына (ПОӘК) қатысты. Бағдарлама «Жылқы шаруашылығы: жылқының еті мен сүтін өндіру технологиясы» пәнін оқытуға арналған және 2013 жылғы басылымға жатады.
Пән
Жылқы шаруашылығы: еті мен сүтін өндіру технологиясы
Кредит саны: 3
Оқытушы
Габдуллин Панарбек Рымханович
Лауазымы: доцент м.а.
Өтетін орны
№5 корпус, аудитория №101
Байланыс: 53-19-70
Пәннің қысқаша мазмұны
Жылқы шаруашылығы — ауыл шаруашылығының маңызды салаларының бірі. Жылқы еті, қымыз, сондай-ақ қазы-қарта, жал-жая сияқты өнімдер халықтың кеңінен тұтынатын әрі құнды тағамдарына жатады. Бұдан бөлек, жылқы терісі жеңіл өнеркәсіпте былғары бұйымдарын өндіруге, ал қаны вакцина мен сарысу (сыворотка) дайындауда қолданылуы мүмкін.
Назар аударатын жайт
Халықаралық көрмелер мен нарықтарда жылқы өнімдеріне деген қызығушылық артып келеді, сондықтан өндірістік технология мен асылдандыру жұмыстарының сапасы ерекше мәнге ие.
Мақсаты мен міндеттері
Курстың мақсаты
Қазақстандағы негізгі жылқы тұқымдарын, олар өсірілетін ірі шаруашылықтарды және азықтандыру түрлерін меңгерту.
Курстың міндеттері
- Жылқы шаруашылығы өндірісінің теориясын, бағыттарын және өсіру технологиясын түсіндіру.
- Азықтық қасиеттерді ескере отырып, өнімділікті арттыруға бағытталған азықтандыру ерекшеліктерін үйрету.
- Өндірістік тәжірибеде қолданылатын бағалау, жоспарлау және ұйымдастыру дағдыларын қалыптастыру.
Оқу нәтижелері (студент меңгеруі тиіс)
Білім және түсінік
- Норма және рацион ұғымдарын түсіну.
- Жылқы өнімділігі және оны арттыруға әсер ететін факторларды білу.
Практикалық дағдылар
- Жылқы өсіру әдістерін қолдану.
- Асылдандыру жұмыстарын ұйымдастыру және жоспарлау.
- Дене өлшемдері мен тірілей салмақты бағалау.
- Азықты дайындау және малға беруді ұйымдастыру.
Пререквизиттер және постреквизиттер
Пререквизиттер
- Жануарлар морфологиясы
- Жануарлар биохимиясы
- Мал шаруашылығы негіздері
Постреквизиттер
- Ірі қара шаруашылығы: сүт пен ет өндіру технологиясы
- Қой шаруашылығы: етін, жүнін, елтірісін өндіру технологиясы
- Құс шаруашылығы: құс өнімдерін өндіру технологиясы
- Жылқы шаруашылығы: жылқы сүтін және етін өндіру технологиясы (тереңдетілген курс)
Курстың мазмұны (тақырыптық жоспар)
Төменде модульдер мен тақырыптар ықшамдалған түрде берілген. Сағат бөлу үлгісі оқу форматына қарай нақтыланады.
Негізгі модульдер
Жылқы шаруашылығы • Асылдандыру • Түйе шаруашылығы
| № | Тақырып | Негізгі әдебиет |
|---|---|---|
| 1 | Кіріспе. Пәннің даму тарихы | Әкімбеков Б. (1984) |
| 2 | Жылқының дене мүшелері, түр-түсі, ен-таңбасы және басқа белгілері | Әкімбеков Б. (1984) |
| 3 | Жылқының жасын анықтау | Әкімбеков Б. (1984) |
| 4 | Жылқыны таразыға тарту, өлшемдерді өңдеу және индекстерін есептеу | Әкімбеков Б. (1984) |
| 5 | Аттың жегі саймандары, арбаға жегу, ер-тоқым және атты ерттеу | Әкімбеков Б. (1984) |
| 6 | Жұмысшы жылқыларын күту: тазалау, тағалау, азықтандыру, суару және пайдалану | Абанова М.Н. (2007) |
| 7 | Жылқының сүт өнімділігі | Әкімбеков Б. (1984) |
| 8 | Жылқыларды үйрету, жарату және сынау | Әкімбеков Б. (1984) |
| 9 | Жылқы тұқымдары | Әкімбеков Б. (1984) |
| 10 | Жылқы шаруашылығындағы асылдандыру жұмыстары | Әкімбеков Б. (1984) |
| 11 | Түйенің тістері және соған қарап жасын анықтау | Әкімбеков Б. (1984) |
| 12 | Түйенің дене мүшелері, салмағын өлшеу және сапасын бағалау | Әкімбеков Б. (1984) |
| 13 | Түйенің түрлері, тұқымдары және тұқымаралық будандары | Әкімбеков Б. (1984) |
| 14 | Түйені азықтандыру және күту | Абанова М.Н. (2007) |
| 15 | Түйенің сүт өнімділігі | Әкімбеков Б. (1984) |
Әдістемелік нұсқаулар
Уақытты жоспарлау
Семестрлік оқу жүктемесін біркелкі бөлу ұсынылады. Тапсырмалар студент орындай алатындай көлемде беріліп, орындалуы жүйелі түрде бақылауда болады. СӨЖ сағаттары нақты регламенттеліп, басқа сабақтардың есебінен артық жүктеменің пайда болуына жол берілмейді.
Оқу сценарийі
- Оқу материалын жүйелеу және бұрынғы тақырыптармен, басқа пәндермен байланыстыру.
- Көптеген мәселелерді нақты мысалдар мен зертханалық-тәжірибелік жұмыстар арқылы меңгеру.
- Теорияны тәжірибемен бекіту (тәжірибеден өту, соның ішінде дипломалды практика).
Әдебиетпен жұмыс және емтиханға дайындық
Әдебиеттермен жұмыс
Студент оқу бағытын жоспарлап, пайдаланған дереккөздерді жүйелі түрде тіркеп отыруы керек. Негізгі мақсат — үлкен көлемдегі материалдан болашақ маманға қажетті негізгі мәліметтерді іріктеп алу.
Емтиханға дайындалу
- Сессия — материалды соңғы сәтте меңгеретін кезең емес, жүйелеу және қайталау кезеңі.
- Түнгі дайындықтың өнімділігі төмен; уақытты алдын ала жоспарлау тиімді.
- Кафедра ұсынған бақылау сұрақтары мен бағдарламаларды мақсатты түрде қолдану қажет.
Курс форматы және тәртіп талаптары
Сабақ форматы
Аудиториялық сабақтар әдістемелік ұсыныстарға сай жүргізіледі. Әр тақырып бойынша жұмыс дәптерінде мақсат, тапсырма, шешім және қорытынды көрсетілуі тиіс. СОЖӨЖ аудиториялық және аудиториядан тыс форматта орындалады.
Қатысу және үй жұмысы
Дәріс пен тәжірибелік сабақтарға қатысу міндетті. Сабаққа келмеген жағдайда студент өткен материал бойынша жауап береді. Үй жұмысы тақырыпты бекітуге арналған және әр тақырып соңында кестеге сай тапсырылады.
Тәртіп және академиялық адалдық
- Сабаққа кешігуге болмайды; кешіккен студент аудиторияға кірмейді.
- Сабақ кезінде ұялы телефондар сөндірілуі тиіс.
- Көшіріп алу қатаң жазаланады және курс бойынша төмен баға қоюға әкелуі мүмкін.
Емтихан
Емтихан тест түрінде өткізіледі. Емтихан барысында дәрістік жазбаларды және кітаптарды пайдалануға болмайды. Межелік бақылау нәтижесі сабаққа қатысу, өздік жұмысты уақытында тапсыру және ауызша/жазбаша жауаптар сапасына байланысты қойылады.
Баға қою саясаты (қысқаша құрылым)
Білімді бағалау балдық-рейтингтік жүйе арқылы жүргізіледі. Бағалар сабаққа қатысу, ағымдық бағалау, СОӨЖ/СӨЖ тапсырмалары және рубеждік бақылаулар арқылы жинақталады.
| Кезең | Негізгі компоненттер | Жиынтық балл |
|---|---|---|
| 1–7 апта | Қатысу, ағымдық бағалау, СОӨЖ, СӨЖ (кей тақырыптарда), рубеждік бақылау 1 | 300 |
| 8–15 апта | Қатысу, ағымдық бағалау, СОӨЖ, СӨЖ (кей тақырыптарда), рубеждік бақылау 2 | 300 |
| Емтихан | Қорытынды бақылау (тест) | 400 |
| Барлығы | Академиялық кезең бойынша жиынтық | 1000 |
Негізгі әдебиеттер
Негізгі
- Әкімбеков Б. Етті-сүтті жылқы шаруашылығы. Алматы, 1984.
- Омарқожаев Н. Мал азықтандыру пәнінің практикумы. Алматы, 2004.
- Абанова М.Н. Мал азықтандыру практикумы. Алматы, 2007.
Қосымша
- Барминцев Ю.Н. Мясное и молочное коневодство. М., 1963.
- Барминцев Ю.Н. «Проблема мясного коневодства». Животноводство, №8, 1961.
- Буденный С.М. Книга о лошади, т. 2–3. М., 1959.
- Борисов М.Н., Дзюбенко А.М., Федотов П.А. Табунное коневодство. Алма-Ата: Казгосиздат.