Қазақша рефераттар

Көлденең түрде бухгалтерлік баланс

Бухгалтерлік баланстың сипаттамасы

Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдауда негізгі ақпарат көзі ретінде бухгалтерлік баланс қызмет атқарады. Бухгалтерлік баланс — қаржылық есептің негізгі нысандарының бірі. Ол есепті кезеңдегі кәсіпорын мүлкінің құрамы мен құрылымын, ағымдағы активтердің айналымдылығы мен өтімділігін, меншікті капитал мен міндеттемелердің бар-жоғын, дебиторлық және кредиторлық берешектің динамикасы мен жағдайын, сондай-ақ кәсіпорынның несие қабілеттілігі мен төлем қабілеттілігін анықтауға мүмкіндік береді.

Осы себепті баланс талдауы кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалауда ең қажетті ақпарат түрлерінің бірі болып саналады. Баланс есепті жылдың басындағы және соңындағы қаржылық жағдайды сипаттап, бірқатар маңызды қызметтер атқарады. Тәжірибеде қаржылық жағдайды талдауды жиі баланстық талдау деп те атайды.

Нормативтік негіз

Бухгалтерлік баланс пен қаржылық есеп берудегі негізгі ұғымдар № 2 стандартта айқындалады. Онда активтердің, меншікті капиталдың және міндеттемелердің мәні, сондай-ақ қаржылық есеп беруде ашылуға тиіс ақпаратқа қойылатын талаптар беріледі.

Балансты құру принциптері

Баланста ұзақ мерзімді және ағымдағы міндеттемелердің жиынтық сомасы көрсетіледі. Ағымдағы активтер мен міндеттемелерді, сондай-ақ олардың жиынтық көлемін айқындау қаржылық есепті пайдаланушыларды кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалау және дәлелді басқарушылық шешімдер қабылдау үшін қажет ақпаратпен қамтамасыз етеді.

Активтерді орналастыру

Активтер өтімділік деңгейіне қарай реттеледі: өтімділігі төмен активтерден өтімділігі жоғары активтерге қарай.

Пассивтерді орналастыру

Пассивтер төлем мерзімінің жеделдігіне қарай реттеледі: жеделдігі азынан жеделдігі көбірек баптарға қарай.

Көлденең құрылым

  • Активтер
  • Меншікті капитал және міндеттемелер

Негізгі анықтамалар

Активтер

Активтер — өткен оқиғалардың нәтижесінде кәсіпорын бақылайтын және болашақта экономикалық пайда әкелетін ресурстар.

Меншікті капитал

Меншікті капитал — субъектінің міндеттемелерін шегергеннен кейінгі активтері.

Міндеттемелер

Міндеттемелер — тұлғаның басқа тұлғаның пайдасына белгілі бір әрекет жасауға міндеті (мүлікті беру, жұмыс орындау, ақша төлеу және т.б.) немесе белгілі бір әрекеттен бас тарту міндеті. Бұл ретте несие берушінің қарыз алушыдан өз міндетін орындауды талап етуге құқығы бар.

Тікелей түрде құрастырылған баланстың бөлімдері

Тікелей түрде құрастырылған баланс бес бөлімнен тұрады.

  1. 1) Ұзақ мерзімді активтер

    Негізгі құралдар, материалдық емес активтер, инвестициялар, дебиторлық берешек.

  2. 2) Ағымдағы активтер

    Тауарлы-материалдық қорлар, ақша қаражаттары, қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар, алынған вексельдер.

  3. 3) Меншікті капитал

    Жарғылық капитал, дивидендтер, резервтік капитал, бөлінбеген табыс.

  4. 4) Ұзақ мерзімді міндеттемелер

    Қайтарылуы қамтамасыз етілген несиелер, қайтарылуы қамтамасыз етілмеген несиелер, кейінге қалдырылған салықтар және т.б.

  5. 5) Ағымдағы міндеттемелер

    Кредиторлық берешек, қысқа мерзімді несиелер, алдағы кезең кірістері, төленуге тиісті шығындар, басқа да несиелік берешектер және т.б.

Қорытынды

Бухгалтерлік баланс кәсіпорынның қаржылық жағдайын жүйелі түрде сипаттап, активтердің өтімділігін, капитал құрылымын, міндеттемелердің мерзімдік сипатын және берешектердің қозғалысын бағалауға негіз болады. Сол арқылы ол басқарушылық шешім қабылдауда және қаржылық талдауда тірек құжат қызметін атқарады.