Мұсабаев Талғат Амангелдіұлы
Мұсабаев Талғат Амангелдіұлы
Талғат Амангелдіұлы Мұсабаев (1951 жылғы 7 қаңтар, Алматы облысы Жамбыл ауданы, Қарғалы ауылы) — Қазақстан Республикасының және Ресей Федерациясының ұшқыш-ғарышкері.
Білімі және авиациядағы бастапқы қызметі
Инженерлік білім
1974 жылы Рига азаматтық авиация инженерлері институтын бітірді.
Ұшқыштық даярлық
1986 жылы азаматтық авиацияның оқу-жаттығу даярлығын аяқтап, азаматтық авиация пилоты мамандығын алды.
1993 жылы Ақтөбе жоғары ұшқыштар училищесін тәмамдады.
Азаматтық авиациядағы қызметі
Алматы облысындағы азаматтық авиация әуе қатынастарының Боралдай авиаотрядында инженер болып еңбек етті.
Ұшу тәжірибесі
1987 жылдан бастап АН-2 ұшағында екінші ұшқыш, кейін командир қызметін атқарды.
1989 жылы Ульяновск қаласындағы (қазіргі Тольятти) ұшқыштар, диспетчерлер және инженерлік-техникалық кадрларды даярлау орталығын бітіріп, Алматы біріккен авиаотрядының 1-ұшу отрядында Ту-134 ұшағының екінші ұшқышы болды.
Ғарышқа даярлық және біліктілік
Дайындықтың басталуы
1990 жылы Ю.А. Гагарин атындағы Ғарышкерлерді даярлау орталығында ғарышқа ұшу дайындығына кірісті.
Квалификация
1991 жылы Т. Мұсабаевқа «ғарышкер-сынақшы» квалификациясы берілді.
Ғарыштық ұшулар және экспедициялар
1994: «Союз ТМ» — борт-инженер
1994 жылғы 1 маусымнан 4 қарашаға дейін (ұзақтығы 127 тәулік) «Союз ТМ» ғарыш кемесінде борт-инженер ретінде ғарышта болды.
- Ашық ғарышқа шығу
- 2 рет
- Жалпы уақыты
- 11 сағ 06 мин
Ұшу барысында қазақстандық ғылыми зерттеулердің 2 бағдарламасын орындады.
1998: «Союз ТМ-27» және «Мир» — кеме командирі
1998 жылғы 29 қаңтар мен 25 тамыз аралығында (ұзақтығы 208 тәулік) «Союз ТМ-27» және «Мир» ғарыш кемелерінде кеме командирі ретінде ғарышта болды.
- Ашық ғарышқа шығу
- 5 рет
- Жалпы уақыты
- 30 сағ 08 мин
Ұшу кезінде ғылыми зерттеулер мен эксперименттердің қазақстандық 3 бағдарламасын орындады.
2001: «Союз ТМ-32» — ХҒС-қа экспедиция командирі
2001 жылғы 28 сәуір мен 6 маусым аралығында «Союз ТМ-32» ғарыш кемесімен Халықаралық ғарыш стансасына барған экспедицияның экипаж командирі болды.
- Бағдарламалар
- Қазақстандық 4 бағдарлама
Бұл ұшу барысында ғылыми зерттеулер мен эксперименттердің қазақстандық 4 бағдарламасын орындады.
Спорттық жетістіктері
Ұшақ спорты
Қазақстан құрамасы сапында өнер көрсетті. КСРО чемпионы атанды.
Ұшақ спортынан КСРО-ның спорт шебері.
Гимнастика
Латвия құрамасы құрамында жарыстарға қатысты.
Гимнастикадан КСРО-ның спорт шебері.
Марапаттары және қызметі
Талғат Мұсабаев — Қазақстан Республикасының «Халық қаһарманы» және Ресей Федерациясының Батыры.
Ордендер
- «Отан» ордені
- «Халықтар достығы» ордені
- «За заслуги перед Отечеством» ордені (III дәрежелі, Ресей)
Медаль
- NASA-ның «Ғарышқа ұшқаны үшін» медалі
Кейінгі қызметі
2000 жылдан бастап Ю.А. Гагарин атындағы Ғарышкерлерді даярлау орталығында топ командирі қызметін атқарды.