Қазақстанның тарихи кезеңдері

Оқу-әдістемелік құжат

Студенттерге арналған «Қазақстан тарихы» пәнінің жұмыс бағдарламасы (Семей, 2014)

Ұйым

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

Құжат деректері

Құжат түрі: ПОӘК (3 деңгейлі СМЖ)
Басылым: №2
Күні: 13.09.2014
Код: ДП 042-1.01.-2014

Алғы сөз және бекіту деректері

Құрастырылды

Бағдарлама филология, қазақ тілі мен әдебиеті, сондай-ақ «шет тілі: екі шет тілі» мамандықтарына арналған Қазақстан Республикасының мемлекеттік стандарты және арнайы пәннің типтік бағдарламасы негізінде әзірленді.

Құрастырушы: тарих ғылымдарының кандидаты, профессор Каримов М.Қ.

04.09.2014

Қаралды және бекітілді

Кафедра отырысы

Қазақстан тарихы кафедрасы, хаттама №1, 04.09.2014

Кафедра меңгерушісі: Н.А. Мұхаметжанова
Факультет ОӘБ

Хаттама №1, 09.09.2014

ОӘБ төрағасы: С.Х. Тойкин
Университет ОӘК

Хаттама №1, 11.09.2014

ОӘК төрайымы: Г. Искакова

Мазмұны

1. Жалпы ереже
2. Пән мазмұны және сағат бөлінісі
3. Әдістемелік нұсқаулар
4. Курс форматы
5. Курс саясаты
6. Бағалау саясаты
7. Әдебиеттер

1) Жалпы ереже

Оқытушы және пән туралы мәлімет

Оқытушы: Каримов Мұхтарбек Карпыкович; Тарих ғылымдарының кандидаты, профессор; Қазақстан тарихы кафедрасы
Байланыс: Тел.: 8 (7222) 56-29-89; Ұялы: 8 (775) 512-59-15, 8 (707) 658-38-51; Кафедра телефоны: 36-02-25
Орналасуы: Кафедра: №1 ғимарат, 1006 аудитория; Сабақ: №4 оқу ғимараты, 403 аудитория (кесте бойынша)
Кредит саны: 3

Қысқаша сипаттама

«Қазақстан тарихы» пәні филология факультетінің студенттері үшін ұлттық мәдениет мәселелерін жалпы тарихи контекстте терең зерделеуге, сондай-ақ саяси және әлеуметтік-экономикалық даму тарихындағы негізгі оқиғаларды жүйелі түрде оқытуға бағытталған.

Курс Қазақстан аумағындағы тарихи үдерістердің өзге мемлекеттермен тығыз байланысын көрсетіп, отандық тарихтың негізгі желісін ашады. Тақырыптардың көпшілігі мәдениеттану, саясаттану, философия, әлеуметтану секілді пәндерді меңгеруде кешенді білім қалыптастырады.

Пререквизиттер

Археология, этнология, тарихи өлкетану.

Постреквизиттер

Жалпы тарих, саясаттану, мәдениеттану.

Мақсаты

Студенттерді Қазақстан тарихындағы нақты оқиғалармен, қазақ халқының және өзге халықтармен өзара қарым-қатынастарының тарихымен таныстыру. Қазақ халқының дербестігін сақтау, қоғамда демократиялық құрылыс орнату және бұл міндеттерді қазіргі кезеңде жүзеге асыру жолындағы күресін ашып көрсету.

Міндеттері

Тарихи үдерістердің объективті заңдылықтарын түсіндіру және таным көкжиегін кеңейту.
Қоғам мен жеке тұлғаның дүниетанымын қалыптастыруда білімнің маңызын көрсету.
Қоғамдық процестерді талдауда тарихи әдіснама қағидаларын меңгерту.
Экономика мен саясат арасындағы себеп-салдарлық байланыстарды түсіндіру.
Қазақстан Республикасының дамуындағы негізгі тарихи кезеңдерді жүйелі оқыту.

Курс нәтижелері

Тарихты оқу — студентті дербес зерттеу қызметіне жетелейтін, өз тұжырымдары мен пайымдауларын талдауға ынталандыратын белсенді үдеріс. Курс аяқталған соң студент теориялық және әлеуметтік-мәдени аспектілерді бағдарлап, патриоттық сана қалыптастыруға негіз болатын білімді меңгереді: ел тарихындағы қиындық пен қасіретті, жетістік пен құндылықты танып, Қазақстанның әлемдік тарих пен мәдениет қорына қосқан үлесін және әлем тарихындағы орнын дұрыс бағалай алады.

2) Пән мазмұны және сағат бөлінісі

Тақырыптар және оқу жүктемесі (қысқаша)

Тақырып	Дәріс	Семинар	СӨЖО	СӨЖ
Кіріспе. Қазақстанның тарихи кезеңдері	2	1	1	2
Сақ кезеңі және алғашқы мемлекеттер	2	1	1,5	5
Ерте және кейінгі ортағасырлар мемлекеттері	2	1	2	5
Моңғол шапқыншылығы дәуірі. Алтын Орда. XIV–XV ғғ. (I жартысы)	2	1	2	5
Қазақ хандығының құрылуы және қазақ халқының қалыптасуы	2	1	2	5
XVI–XVII ғғ. Қазақ хандығы	2	1	2	5
XVIII ғ. Қазақстан	2	1		5
Тәуелсіздіктен айырылу. Ресей империясы құрамындағы Қазақстан. Ұлт-азаттық қозғалыстар	2	1	2	5
XX ғ. басы. Бірінші дүниежүзілік соғыс. 1916 ж. ұлт-азаттық қозғалыс	2	1	2	5
Азаматтық қарсыласу жылдарындағы Қазақстан	2	1	2	5
Қазақстан: 1920–1930 жж.	2	1	2	5
XX ғ. 40 жж. (II жартысы) – 60 жж. басы	2	1		5
Кемелденген социализм кезеңі (1965–1985)	2	1		5
Қазақстан қазіргі кезеңде	2	1	2	5
Қазақстанның қазіргі кезеңдегі дамуы	2	1	2	2,5
Барлығы	30	15	22,5	67,5

Ескерту: бастапқы мәтіндегі кейбір жолдарда сағаттар мен атаулар толық сәйкес берілмеген; кесте мазмұны құжаттағы негізгі құрылымды сақтай отырып ықшамдалды.

Семинар сабақтары (15 тақырып)

1-тақырып. Өркениет көздері Қарау

Тас дәуіріндегі Қазақстан: антропогенез, техногенез, социогенез.
Қола дәуіріндегі Қазақстан: Андронов мәдениеті, шаруашылық және қоғамдық қатынастар.

2-тақырып. Сақ және ежелгі мемлекеттер кезеңі

Сақтар: саяси тарихы, қоғамдық құрылымы, шаруашылығы және мәдениеті.
Үйсіндер мен қаңлылардың саяси тарихы.
Ғұн қоғамындағы мемлекеттік құрылымның дамуы және шаруашылығы.

3-тақырып. Ежелгі түрік кезеңі

Батыс Түрік қағандығы.
Түргеш және Қарлұқ мемлекеттері.
Оғыз, қимақ және қыпшақ мемлекеттері.
Қарахан мемлекеті.
Қарақытайлар, наймандар және керейіттер.

4-тақырып. Моңғол жаулап алуы және XIV–XV ғғ. Қазақстан (I жартысы)

Моңғолдардың Қазақстанды жаулап алуы. Ұлыстардың құрылуы. Алтын Орда.
Ақ Орда: саяси тарихы.
Әбілхайыр хандығы (Көшпелі өзбектер мемлекеті).
Моғолстан құрамындағы Оңтүстік-Шығыс Қазақстан. Ноғай Ордасы.

5-тақырып. Қазақ хандығының құрылуы және қазақ халқының қалыптасуы

Этникалық процестер: «қазақ» этнонимі, қазақ жүздері.
Қазақ хандығының қалыптасу алғышарттары. Алғашқы хандар.
XV ғ. соңғы ширегіндегі хандықтың нығаюы және хан саясаты.

6-тақырып. XVI–XVII ғғ. Қазақ хандығы

Қазақ хандығының гүлденуі: Қасым ханның ішкі және сыртқы саясаты.
XVI ғ. 30–80 жж. Қазақ хандығы.
XVII ғ. ішкі және сыртқы жағдай.
XVI–XVII ғғ. әлеуметтік құрылым.

7-тақырып. Жоңғар басқыншылығына қарсы күрес

XVII–XVIII ғғ. басындағы қазақ–жоңғар соғыстары.
«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» жылдары және азаттық күрес. Батырлар.

8-тақырып. Ресейге қосылудың басталуы және ұлт-азаттық қозғалыстар

Кіші және Орта жүздің Ресей империясы құрамына кіруі. Отарлау саясатының бағыттары.
Қазақ халқының ұлт-азаттық қозғалыстары.

9-тақырып. XIX ғ. Қазақстан

XIX ғ. екінші ширегіндегі әкімшілік-саяси жүйенің енгізілуі.
Қазақстанның Ресей империясы құрамына қосылуының аяқталуы.
1860–1890 жж. реформалар және саяси-құқықтық статустың өзгеруі.

10-тақырып. XX ғ. басы және 1916 жылғы көтеріліс

XX ғ. басындағы әлеуметтік-экономикалық жағдай.
1916 жылғы ұлт-азаттық көтеріліс.
1917 ж. Ақпан революциясы тұсындағы Қазақстан.

11-тақырып. Азаматтық қарсыласу жылдары (1918–1920)

1917 ж. Қазан революциясы және Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы.
Қазақ автономиясы. Алаш Орда үкіметі және оның ұстанымы.
Азамат соғысы жылдарындағы Қазақстан.

12-тақырып. Қазақстан: 1920–1930 жылдар

Қоғамдық-саяси өмір. Голощекиннің «Кіші Қазан» саясаты.
Индустрияландыру: қиыншылықтары және іске асуы.
Ұжымдастыруды жеделдету және оның зардаптары.

13-тақырып. Соғыстан кейінгі жылдар

Экономиканы соғыстан кейін қалпына келтіру. Индустриялық даму.
Ауыл шаруашылығы және тың игеру.
Мәдени құрылыс.

14-тақырып. «Кемелденген социализм» дәуірі

1965 жылғы экономикалық реформа.
1970–1980 жж. экономикалық процестер.
Экономикалық дағдарыстың тереңдеуі.

15-тақырып. ҚР — егеменді, тәуелсіз мемлекет

Қазақстан Республикасындағы экономикалық процестер.
Саяси модернизация.
Сыртқы саясат.

3) Әдістемелік нұсқаулар

Тапсырмаларды тапсыру тәртібі

Барлық тапсырма белгіленген мерзімде тапсырылуы тиіс.
Тапсырмаларды қабылдау емтиханға 7 күн қалғанда аяқталады.
Барлық тапсырманы тапсырмаған студент емтиханға жіберілмейді.

Кешігу және қатыспау

Кеш тапсырылған жұмыс қосымша тапсырмалар арқылы толықтырылады (жұмыс көлемі ұлғаяды).
Емтиханға келмеу: дәлелді себеп болса, бұрын орындалған жұмыстар ескеріледі; дәлелсіз болса, университет саясатына сай қосымша талаптар қойылады.
Екі рет кешігу — бір рет сабақ босатумен теңестіріледі.

Академиялық тәртіп

Әрбір тақырыпты қайталау және меңгеру міндетті.
Меңгеру деңгейі тест арқылы тексеріледі; тест алдын ала ескертусіз өткізілуі мүмкін.
Сабаққа қатысу, кешікпеу және аудиториялық тәртіпті сақтау міндетті.
Себепсіз сабақтан қалған жағдайда қосымша шығармашылық жұмыс беріледі (реферат, көркем мәтін талдауы, хабарлама, аннотация, әдебиеттермен жұмыс және т.б.).

4) Курс форматы

Сабақ кестесі

Аптасына 3 рет, әрқайсысы 50 минуттан.

Дәріс

Қиын әрі өзекті сұрақтар қарастырылады: 5 минут блиц-сұрақ, 40–45 минут дәріс, соңында бекіту.

Практика және СӨЖО

Теорияны тиянақтау, талдау жасау, дәріс пен семинарға дайындық, тапсырмаларды орындау және кеңес алу.

Өздік жұмыс тапсырмалары ПОӘК кестелерінде көрсетіледі және оқу барысында кезең-кезеңімен орындалады.

5) Курс саясаты

Қатысу міндетті: кешікпеу, аудиторияда тәртіп сақтау, тапсырмаларды уақытында орындау талап етіледі.
Өткізіп алу: сабаққа қатыспау немесе кешігу жағдайында баллды толықтыру үшін қосымша жұмыс беріледі.
Белсенділік: дәрістерге, семинарларға, аралық бақылауларға және емтиханға қойылатын талаптарды толық орындау қажет.
Телефон: аудиториялық сабақ кезінде ұялы телефон өшірулі болуы тиіс.
Аралық аттестация: қатысу, жұмыс бағдарламасын орындау, ауызша/жазбаша тексерулер және аралық бақылау нәтижелері бойынша балдық жүйемен бағаланады.
Емтихан: билет жүйесімен ауызша өткізіледі. Әр билетте Қазақстан тарихының әртүрлі кезеңдерін қамтитын 3 сұрақ болады. Емтихан сұрақтары ПОӘК-те берілген.

6) Бағалау саясаты

Әріптік баға шкаласы

Әріп	GPA	Пайыз	Дәстүрлі баға
A	4,0	95–100	Өте жақсы
A−	3,67	90–94	Өте жақсы
B+	3,33	85–89	Жақсы
B	3,0	80–84	Жақсы
B−	2,67	75–79	Жақсы
C+	2,33	70–74	Қанағаттанарлық
C	2,0	65–69	Қанағаттанарлық
C−	1,67	60–64	Қанағаттанарлық
D+	1,33	55–59	Өту балы
D	1,0	50–54	Ең төмен өту балы
F	0	0–49	Қанағаттанғысыз
I	NA	—	Аяқталмаған
P	NA	—	Өтті

7) Әдебиеттер

Негізгі әдебиеттер

Қазақстан тарихы (көне заманнан бүгінге дейін). Төрт томдық. 1-том. Алматы, 1996.
Қазақстан тарихы көне заманнан бүгінге дейін (очерк). Алматы, 1994.
Қазақстан тарихы (бес томдық). Алматы, 1979.
Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан — 2030». Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. Алматы, 1997.
Назарбаев Н.Ә. «Жадымда жатталсын, татулық дәйім сақталсын». Егемен Қазақстан, 1998, 16 қаңтар.
Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995.

Қосымша әдебиеттер (таңдамалы тізім)

Медоев А.Г. Геохронология палеолита Казахстана. Алматы, 1982.
Байпаков К.М., Нұржанов А. Ұлы Жібек жолы және ортағасырлық Қазақстан. Алматы, 1992.
Гумилев Л.Н. Хунну. Мәскеу, 1960.
Қоңыратбаев Ә., Қоңыратбаев Т. Көне мәдениет жазбалары. Алматы, 1991.
Аманжолов А. Түркі филологиясы және жазу тарихы. Алматы, 1996.
Махмуд Қашқари. Түбі бір түркі тілі. Алматы, 1993.
Қожа Ахмет Иасауи. Диуани хикмет. Алматы, 1993.
Қойгельдиев М. Алаш қозғалысы. Алматы, 1995.

Кәрімов М.Қ. Қабанбай батыр. Семей, 2000.
Кәрімов М.Қ. «Қаракерей Қабанбай батыр қайда жерленген». Қазақстан тарихы, 1995, №5.
Берденева К.Ә., Кубаев Қ.Е., Кәрібаев А.Ш. Қазақстанның мемлекет ретінде қалыптасуы мен экономикалық даму негіздері. Алматы, 1998.
Назарбаев Н.Ә. Ғасырлар тоғысында. Алматы, 1996.
Қозыбаев М. Ақтаңдақтар ақиқаты. Алматы, 1992.
Борбасов С.М., Сыдыков Е.Б. Тәуелсіздік танымы. Алматы, 1998.
Борбасов С.М. Қазақстандағы ұлттық процестер және ұлт саясаты. Семей, 1995.

Толық библиографиялық тізім бастапқы құжатта кеңейтілген түрде берілген.