НОТАРИАТТЫҚ ІС - ӘРЕКЕТТЕРДІ ЖАСАУДЫҢ НЕГІЗГІ ЕРЕЖЕЛЕРІ
Нотариаттық іс-әрекеттерді жасаудың негізгі ережелері
Бұл материал Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес нотариаттық іс-әрекеттерді жасау тәртібінің негізгі қағидаларын жүйелейді: аумақтық құзырет, орын мен уақыт талаптары, кейінге қалдыру және тоқтата тұру негіздері, жеке басын және өкілеттікті анықтау, сондай-ақ қол қою тәртібі.
1) Аумақтық құзырет
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес, осы нұсқаулықта арнайы көзделген жағдайларды қоспағанда, кез келген нотариус Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында нотариаттық іс-әрекет жасай алады.
Нотариус қызметінің аумағы сақталатын жағдайлар
- мұралық мүлікті қорғау бойынша шаралар қолдану;
- мұраға құқық туралы куәліктер беру;
- жұбайлардың және ортақ бірлескен меншік құқығындағы мүлкі бар өзге адамдардың ортақ мүліктегі үлеске меншік құқығы туралы куәліктер беру;
- тіркеуге жататын жылжымайтын мүлікті иеліктен алу және кепілге салу туралы құжаттарды куәландыру;
- тұрғын үй құрылысы туралы шарттарды куәландыру.
2) Нотариаттық іс-әрекеттердің орны мен уақыты
Нотариаттық іс-әрекеттер нотариаттық кеңсенің үй-жайында да, үй-жайдан тыс жерде де жасалуы мүмкін. Егер іс-әрекет кеңседен тыс жерде жасалса, куәландыру жазбасында және нотариаттық іс-әрекеттерді тіркеу тізілімінде іс-әрекет жасалған орынның мекенжайы мен уақыты көрсетіледі.
Іс-әрекет жасалатын күн
Нотариаттық іс-әрекет барлық қажетті құжаттар табыс етіліп, мемлекеттік нотариус әрекет жасаған жағдайда мемлекеттік баж төленген, ал жекеше нотариус әрекет жасаған жағдайда қызмет ақысы төленген күні жасалады.
3) Кейінге қалдыру және тоқтата тұру
Кейінге қалдырудың негіздері
- жеке және заңды тұлғалардан қосымша мәліметтерді талап ету қажет болғанда;
- құжаттарды сараптамаға жібергенде;
- басқа мүдделі адам куәландырмақшы болған құқықты немесе фактіні сотта даулаушы мүдделі адамның жазбаша өтініші түскенде.
Бұл жағдайда нотариус өтінішке оның қабылданған күнін, өтініш берушінің жеке басы анықталғанын, сондай-ақ сотқа жүгіну тәртібі мен мерзімі түсіндірілгенін көрсетіп белгі қояды.
1 айға дейін
Нотариаттық іс-әрекет жасауды кейінге қалдыру туралы қаулы шығарылған күннен бастап іс-әрекет бір айдан аспайтын мерзімге кейінге қалдырылуы мүмкін (ҚР «Нотариат туралы» Заңы, 41-баптың 2-тармағы).
10 күнге дейін
Мүдделі адамның арызы бойынша нотариаттық іс-әрекет арыз берілген күннен бастап он күннен аспайтын мерзімге кейінге қалдырылуы мүмкін (41-баптың 3-тармағы).
Сотқа арыз берілгені туралы хабарлама түсуі
- Егер көрсетілген мерзім ішінде соттан арыздың түскені туралы жазбаша хабарлама алынбаса, нотариаттық іс-әрекет жасалуға тиіс.
- Егер соттан дауды растайтын жазбаша хабарлама келіп түссе, нотариаттық іс-әрекет сот істі шешкенге дейін тоқтатыла тұрады (41-баптың 4-тармағы).
Назар аударатын түйіндер
Аумақтық талап
Кейбір әрекеттерде нотариустың қызмет аумағы міндетті түрде сақталады (мұра, жылжымайтын мүлік, ортақ мүлік үлесі және т.б.).
Мерзімдер
Кейінге қалдыру: қаулы бойынша бір айға дейін; арыз бойынша 10 күнге дейін. Соттан хабарлама келсе, іс сот шешіміне дейін тоқтайды.
Тексеру міндеті
Нотариус жеке басын, құқық/әрекет қабілеттілігін, өкілеттікті және қолтаңбаның түпнұсқалығын тексереді.