Балалардың тіл дамыту әдістемесі
Оқу-әдістемелік кешен туралы мәлімет
Бұл құжат Қ.А. Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті Тарих-педагогика факультеті, Жалпы педагогика және этнопедагогика кафедрасында әзірленген «Тіл дамыту әдістемесі және мәнерлеп оқу практикумы» пәнінің оқу-әдістемелік кешені болып табылады.
Мамандық
5В010100 — Мектепке дейінгі оқыту және тәрбиелеу
Оқу формасы
Күндізгі
Көлемі
- Кредит: 3
- Сағат: 135
- Лекция, практикалық/лабораториялық, ОБСӨЖ және СӨЖ көлемдері оқу жоспарына сай бөлінеді.
Силлабусты құрастырған
Аты-жөні: Худайбергенова Г.А.
Аға оқытушы
Мекенжай: Түркістан қ., Ер Төстік 74
Тел.: 8 (701) 231-87-15
Кафедра жұмысы: 09:00–18:00
СӨЖ қабылдау: Дүйсенбі, 14:00–15:00, ауд. 100
Нормативтік негіз
Кешен Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігінің 2005 жылғы 11 мамырдағы №289 бұйрығымен бекітілген мемлекеттік жалпыға міндетті білім стандартына, мамандықтың типтік оқу жоспарына, пәннің типтік оқу бағдарламасына және университеттің жұмыс оқу жоспарына сүйене отырып дайындалған.
Кафедрада қаралды: №1 мәжіліс, 01.09.2010
Меңгеруші: п.ғ.к., доцент м.а. Қайбульдаева Г.
Факультет ОӘК: №1, 02.09.2010
Төрайым: п.ғ.к., доцент м.а. Мелдебекова Ү.
Жылы: Түркістан, 2010
Оқу-әдістемелік құжаттама
Кіріспе
Пән туралы қысқаша сипаттама
«Тіл дамыту әдістемесі және мәнерлеп оқу практикумы» курсы болашақ тәрбиешілердің кәсіби құзыреттерін қалыптастыруға бағытталған. Курста практикалық іскерліктермен қатар, ана тілін еркін меңгеру және сөйлеу мәдениетін жоғары деңгейде дамытуға ерекше мән беріледі, өйткені тәрбиеші мамандығында сөйлеу дағдысы — негізгі кәсіби құралдардың бірі.
Баланың таным көкжиегін кеңейтіп, тұлғалық санасын қалыптастыру үдерісінде педагог сөз арқылы байланыс орнатады. Ал тәрбиешінің мәнерлеп оқи білуі мектеп жасына дейінгі балаларды көркем әдебиетпен таныстырып, оқуға деген ынта-ықыласын оятады. Мәнерлеп оқу қағидаларын меңгерген және оны балаларға үйрету әдістемесін терең білетін маман ғана көркем шығарманың мазмұнын әсерлі әрі түсінікті жеткізе алады.
Негізгі ой: мәнерлеп оқу — мектепке дейінгі мамандарды кәсіби даярлау жүйесіндегі маңызды буын.
Пәннің мақсаты
Болашақ тәрбиешілерді тіл дамыту әдістемесі мен мәнерлеп оқу практикумын меңгерту; арнайы жаттығулар арқылы студенттердің мәнерлеп сөйлеу техникасын, интонациялық екпінін дамыту; көркем шығарманы өнер ретінде оқу теориясымен таныстыру.
- Мәнерлеп оқу дағдыларын қалыптастыру.
- Түрлі жанрдағы шығармаларды орындау және талдау білігін дамыту.
- Көркем мәтінге әдістемелік талдау жасай білуге үйрету.
Пәннің міндеттері
Курстың міндеттері болашақ тәрбиешілердің әдеби жанр ерекшеліктерін терең түсінуіне, әдеби-теориялық танымын кеңейтуіне, сондай-ақ балаларға арналған көркем шығармалармен жұмыс істеу тәсілдерін меңгеруіне бағытталған.
Әдеби-әдістемелік бағыт
- Балалар әдебиетін мәнерлеп оқу және әңгімелеу ерекшеліктерін меңгеру.
- Жанрға сай орындау тәсілдерін таңдай білу.
Педагогикалық-коммуникативтік бағыт
- Оқу-тәрбие жұмысын ұйымдастыруға дайындық.
- Балалармен және ата-аналармен кәсіби қарым-қатынас мәдениетін қалыптастыру.
Пререквизиттер және постреквизиттер
Пререквизиттер
Пәнді меңгеру үшін студенттер төмендегі курстар бойынша базалық білімге ие болуы қажет:
- Педагогикалық мамандыққа кіріспе
- Педагогиканың жалпы негіздері
Постреквизиттер
Пәнді меңгеру нәтижесінде алынған білім мен дағдылар келесі бағыттарда тереңдетіледі:
- Педагогикалық шеберлік
- Ойынның психологиялық-педагогикалық негіздері
- Оқу-таным әрекетін ұйымдастыру
- Мектепке дейінгі тәрбие жұмысын ұйымдастыру және басқару
Қысқартылған сөздер
СӨЖ — студенттің орындайтын өзіндік жұмысы.
Жұмыс оқу жоспарынан үзінді
| Семестр | Лекция | Лабораториялық | ОБСӨЖ | СӨЖ |
|---|---|---|---|---|
| 1 семестр | 30 | 15 | 45 | 45 |
| Барлығы | 30 | 15 | 45 | 45 |
Ескерту: бастапқы мәтінде практикалық/семинарлық бағандары бөлек көрсетілген. Бұл нұсқада кесте қысқартылып, негізгі бағандар ғана берілді.
Пән сағаттарының бөлінуі (тақырыптар бойынша)
Төменде курстың мазмұны негізгі тақырыптар түрінде жүйеленді. Алғашқы бөлім мәнерлеп оқуға, екінші бөлім балалардың тілін дамыту әдістемесіне арналады.
1-блок: Мәнерлеп оқу практикумы
- Мәнерлеп оқудың теориялық негіздері және ұғымы
- Көркем сөз оқу мен актерлік өнердің айырмашылығы
- Мектепке дейінгі тәрбиедегі көркем сөз оқу және әңгімелеу
- Сөйлеу техникасы: тыныс алу, дауыс, дикция, орфоэпия
- Тыныс алуды дамытуға арналған жаттығулар
- Педагог дауысының гигиенасы және кәсіби алдын алу
- Мәнерлеп сөйлеу құралдары: логикалық екпін, пауза, қарқын, дауыс күші
- Көркем шығарманы талдау және оқуға даярлық
- Фольклор, ертегі, өлең, мысал, әңгіме жанрларын оқу ерекшеліктері
- Инсценировкалау (драматизация) және сахналауға дайындық
2-блок: Балалардың тілін дамыту әдістемесі
- Тіл дамыту әдістемесінің ғылыми негіздері
- Жаратылыстану-ғылыми негіздер
- Психологиялық негіздер
- Лингвистикалық негіздер және өзге ғылымдармен байланысы
- Зерттеу әдістемесі, сөйлеу теориясы және сөйлеу әрекеті
- Әдістеменің тарихы: Ресей және Қазақстан тәжірибесі
- Екітілділік жағдайындағы мектепке дейінгі тіл дамыту ерекшеліктері
Лекциялардың күнтізбелік-тақырыптық жоспары (қысқаша)
Лекциялар 15 аптаға жоспарланған және мәнерлеп оқу техникасынан бастап, жанрлар бойынша орындау ерекшеліктеріне дейінгі мазмұнды қамтиды. Тақырыптар оқу әдебиеттерімен бекітіліп, әр аптада теория мен талдау бірлікте қарастырылады.
Алғашқы бөлім
Мәнерлеп оқудың теориялық негіздері, көркем сөз оқу мәдениеті, мектепке дейінгі тәрбие жүйесіндегі орны.
Техникалық дағдылар
Сөйлеу аппараты, тыныс алу түрлері, дауыс қою, дикция, орфоэпия, қарқын мен кідіріс.
Жанрлар және практика
Фольклор, ертегі, өлең, мысал, әңгіме оқу; мәтінді талдау; сахналау және инсценировкалау.
Назар аударатын түйіндер
- Оқу барысында мәтінді түсіну мен оны әсерлі жеткізу қатар дамиды.
- Әр жанрдың өзіне тән интонациясы, қарқыны және ритмі сақталады.
- Педагог дауысының гигиенасы — кәсіби тұрақтылықтың маңызды шарты.
Лабораториялық сабақтар жоспары (қысқаша)
Лабораториялық сабақтарда теория практикалық тапсырмалармен бекітіледі: мәтін оқу, конспектілеу, сілтеме келтіру, сұрақ-жауап ұйымдастыру, дыбыстау мен дикцияны түзетуге арналған жаттығулар орындау.
Жұмыс түрлері
- Педагогикалық әдебиетпен жұмыс (оқу, конспектілеу, сілтеме).
- Шағын мәтіндерді талдау және оқуды талдаумен ұштастыру.
- Дикция, орфоэпия және қарқын бойынша тренингтер.
Бағалау формалары
- Тапсырмаларды орындауды тексеру.
- Өздігінен жұмыс нәтижесін қорғау және сұрау.
- Практикалық орындауды талдау (оқу, әңгімелеу, рөлге бөліп оқу).
Мәтіннің берілген үзіндісі лабораториялық жоспардың толық емес бөлігімен аяқталады. Қажет болса, қалған бөлімді де дәл осы стильде толық құрылымдап беремін.