Жұмабаев Мағжан Бекенұлы туралы

Мағжан өз дәуірінің әлеуметтік мәселелерін терең пайымдап, елдің хал-ахуалына ой жібереді. Ол халқын өнер-білімге шақырып, ағартушылық рухтағы өлеңдер жазады. Бұл арнада «Шын сорлы», «Ләззат қайда», «Жазғы таң», «Сорлы қазақ», «Өнер-білім қайтсе табылар», «Балалық шақ» секілді туындылары атап өтіледі.

Ағартушылық реализм біртіндеп сыншыл реализмге ұласып, ақын барша халықты тапқа, топқа бөлмей-ақ әлемдік мәдени жетістіктерге ұмтылуға үндейді. Осы ой желісі табиғи түрде «Бұл ұмтылысқа кім қарсы?» және «Қоғам дамуына қандай күш кедергі?» деген сауалдарға алып келіп, басты кедергінің отаршылдық екенін айқындатты.

Мағжан поэзиясындағы романтикалық сарын әсіресе символистік арнада жазылған өлеңдерінен анық көрінеді. Ол символизм болашақ пердесін ашатын жаңа мифология тудыра алады, келешек бейнесін салу саясатшылардан гөрі ақындардың еншісінде деген қағидаға сенді. Бұл таным «От», «Пайғамбар», «Күншығыс», «Жарлы жан», «Айға» секілді туындыларында байқалады.

Мағжан символизмінің бір ерекшелігі — тарихи нақтылыққа сүйенуі. Бұл — оның поэзиясындағы реалистік нышандардың да айғағы.

Мағжан әлемдік поэзиядағы экологиялық тақырыпты жырлаған ақындардың бірі ретінде де танылады. Ол техникалық прогреске қарсы болған жоқ, бірақ оның ұлттық мәдени және рухани дәстүрлерді бұзуына қарсы тұрды. Ақын табиғатты аялауға үндеді.

Сонымен бірге Жұмабаев қазақ поэмасының баяндау стилі мен шешендік мәнерін жаңарту қажеттігін алғаш көтергендердің бірі болды. Ол поэманы тек оқиғалық баяндауға емес, суреткерлік арнаға бұруға күш салды.

Ұзақ жылдар бойы Мағжанға «буржуазияшыл ұлтшыл» деген айып тағылып, оны қазақ даласының «қас жауы» ретінде көрсетуге тырысқандар болды. Алайда ақын кеңестік өмір ағысын мүлде жатсынған жоқ. Бұған «Қызыл жалау» және «Тоқсанның тобы» секілді өлеңдері дәлел.

Мағжан Жұмабаев аударма ісіне ерекше мән берді. Ол қазақ оқырманының дүниетанымын кеңейту үшін әлем әдебиеті мен орыс классикасынан таңдаулы шығармаларды қазақ тіліне тәржімалады.