Пингвиндер еліне саяхат

Пингвиндер — ұша алмайтын, бірақ суда өте жақсы жүзетін әрі сүңги алатын құстар. Олар су ортасына мінсіз бейімделген: алдыңғы аяқтары ескекке айналып, жүзуге қолайлы пішінге ие болған.

Дене құрылысының ерекшеліктері

Сирақтары салыстырмалы түрде нашар дамыған, ал табан сүйектерінің жоғарғы бөліктері бір-бірімен толық қосылып кеткен.
Төс сүйегіндегі қыр (қыр сүйек) биік болады.
Сүйектерінде қуыстар болмайды, бұл су астында тұрақты қозғалысқа ықпал етеді.

Қауырсын және жылуды сақтау

Пингвин қауырсындарының өзіндік ерекшелігі бар: оларда аптерия (қауырсын өспейтін ашық алаңдар) болмайды. Қауырсын түктері — пәрлері — жіңішке келеді, бұл жылуды сақтауға және денені суықтан қорғауға көмектеседі.

Кейбір түрлерінің бауыр тұсында 1–2 жұмыртқаны сақтауға арналған қатпарлары болады.

Тіршілік ету ортасы және мінез-құлқы

Пингвиндер негізінен Антарктика материгінің жағалауларында тіршілік етеді. Салқын теңіз ағындарын бойлай, солтүстікке қарай да таралған. Олар көбіне теңіз жағалауларында топтанып жүреді.

Құрлықтағы қозғалысы

Құрлықта жүргенде тік қалпын сақтап, жайлап қозғалады. Қауіп төнген жағдайда жер бауырлап жылжып, аяғы мен қанатының көмегімен жартасқа немесе мұзға тырмысып шыға алады.

Судағы шеберлігі

Су ішінде аяқтары мен қанатын қатар пайдаланып, өте жақсы жүзеді және терең сүңгиді.

Ұя салуы және көбеюі

Ұяларын әдетте жерге салады. Түрлеріне қарай ұя салу тәсілі де әртүрлі: бірі тастарды жинап үйіп ұя жасайды, екіншісі жерді шұңқырлап қазса, үшіншісі терең ін қазады. Ұя түбіне көбіне шөп төсейді.

Жұмыртқа саны

Көпшілігі 1 жұмыртқа, кейде 2 жұмыртқа салады.

Басып шығару

Жұмыртқаны әдетте аталығы да, аналығы да кезектесіп басады.

Балапандары

Балапандар жұмыртқадан шыққанда әлсіз әрі соқыр болады, денесі толықтай мамықпен қапталады. Ұзақ уақыт ұяда болады.

Қоректенуі

Пингвиндер балықтармен, шаянтәрізділермен, кейде басаяқты моллюскалармен қоректенеді. Азығын негізінен теңізден аулайды.

Түрлері және таралуы

Пингвиндердің шамамен 20-ға жуық түрі белгілі. Мысалы, Африканың батыс жағалауында көзілдірікті пингвиндер (Spheniscus demersus) кездеседі.

Антарктикадағы ірі түр

Антарктикада король пингвиндері (Aptenodytes patagonicus) де ұшырасады: дене ұзындығы шамамен 90 см (кейде 110 см-ге дейін), салмағы 45 кг-ға жуық болатын ірі құстар.

Қорытынды

Пингвиндер — суық аймақтарға және теңіз тіршілігіне ерекше бейімделген құстар. Олардың кәсіптік маңызы айтарлықтай жоғары емес, алайда табиғаттағы орны мен бейімделу ерекшеліктері ғылыми тұрғыдан құнды.

Мәлімет

Оқу орны

Ы. Алтынсарин атындағы №65 мектеп-гимназиясы

Орындаған

Нұрланова Дария

Қабылдаған

Изтілеуова Шолпан