Өмірді белгілі бір мерзімге сақтандыру
Өмірді сақтандыру деген не және ол маған қажет пе?
Өмірді сақтандырудың (Life Insurance) негізгі мақсаты — сіздің табысыңызға тәуелді адамдарды қаржылай қорғау. Егер сіз күтпеген жағдайда өмірден озсаңыз, сақтандыру төлемі жақындарыңызға сіздің жалақыңызды белгілі бір деңгейде алмастыратын қаражат береді (егер олар сіздің табысыңызсыз қалыпты өмір сүре алмайтын жағдайда болса).
Сонымен қатар өмірді сақтандыру кейбір жағдайларда медициналық және заңгерлік шығындарды, сондай-ақ жерлеу рәсіміне байланысты уақытша шығындарды жабуға көмектеседі — әсіресе отбасыңыз бұл ауыртпалықты өз күшімен көтере алмайтын кезде.
Өзіңізге қоятын негізгі сұрақтар
Бұл тақырып жағымсыз көрінуі мүмкін, бірақ дұрыс шешім қабылдау үшін жағдайды шынайы елестетіп көрген маңызды.
-
Отбасыңызда жерлеуге жететін қаражат бар ма?
-
Өсиетхат қалдырдыңыз ба немесе қарыздарыңыз бар ма?
-
Жұбайыңыз бен балаларыңыз сіздің табысыңызға толық немесе ішінара тәуелді ме?
-
Егде немесе науқас адамға күтім жасасаңыз, сізді алмастыратын адамды тез табуға бола ма?
Қашан өмірді сақтандыру аса қажет болмауы мүмкін?
Егер сіз жалғызбасты болсаңыз немесе серігіңізбен табыстарыңыз шамалас болып, асыраудағы бала-шағаңыз бен тұрақты міндеттемелеріңіз (ірі несие, отбасы шығыны) болмаса, өмірді сақтандыру міндетті шешім болмауы мүмкін. Қажет болған күннің өзінде, көбіне шағын көлем жеткілікті.
Балама жоспар
«Жаман айтпай, жақсы жоқ»: жерлеу шығындарына арналған белгілі бір соманы алдын ала жинап қоюға болады, ал сақтандыруға жұмсалуы мүмкін қалған қаражатты инвестициялауды қарастырыңыз.
Қашан өмірді сақтандыру ерекше маңызды?
Егер сіз үлкен отбасының негізгі асыраушысы болсаңыз және айтарлықтай жинағыңыз жоқ болса, өмірді сақтандыруға басымдық берген дұрыс. Көбіне азық-түлік пен тұрғын үй секілді негізгі шығындардан кейін, маңыздылығы жағынан сақтандыру жарнасы тұрады.
Сондай-ақ өмірді сақтандыруды ұзақмерзімді қаржылық жоспарлаудың бір бөлігі ретінде қарастырған жөн.
Өмірді белгілі бір мерзімге сақтандыру (Term Life Insurance)
Белгілі бір мерзімге сақтандыру — отбасын қорғаудың ыңғайлы әрі салыстырмалы түрде арзан тәсілі. Оның негізгі идеясы — өмірдің нақты бір кезеңінде (мысалы, балалар кішкентай кезде, ипотека төлемі жүріп жатқанда) қорғауды қамтамасыз ету.
Қай кезде бұл формат тиімді?
Егер сіз қауіптілігі жоғары жұмысқа орналассаңыз (мысалы, шахтада жұмыс істеу немесе биікке өрмелеу секілді тәуекелі бар кәсіптер), дәл сол кезеңге сақтандыру рәсімдеу орынды. Қауіпті жұмыстан кеткеннен кейін мұндай уақытша сақтандырудан, әдетте, қосымша айыппұлсыз бас тартуға болады (шартқа байланысты).
Артықшылықтары
-
Қарапайым әрі түсінікті: шарттары көбіне ашық, тәжірибесі аз адамдарға да қолжетімді.
-
Бағасы қолайлы: жарнасы төмен болғандықтан, қалған қаражатты инвестициялауға мүмкіндік береді.
-
Икемділік: кейбір өнімдер жаңартылатын (Renewable) немесе конверсияланатын (Convertible) болуы мүмкін.
Жаңартылатын және конверсияланатын опциялар туралы
Мұндай опциялар кей жағдайда келісімшарт мерзімі аяқталғанда сақтандыруды қосымша медициналық тексеріссіз ұзартуға немесе өнім түрін өзгертуге мүмкіндік береді. Дегенмен шарттағы «жаңартылатын» ұғымының нақты нені білдіретінін мұқият оқып, сақтандыру компаниясынан түсіндірме алған дұрыс.
Маңызды ескерту: жас ұлғайған сайын қымбаттайды
Жас кезде жарналар әдетте арзанырақ болады, ал 50 жастан кейін дәл сол сақтандыру сомасына төлем айтарлықтай өседі. Қосымша шығынды азайту үшін уақыт өте келе сақтандыру сомасын қайта қарап, қажет болса төмендету туралы ойланған жөн.
Жасы ұлғайған сайын бұл өнімнің өзектілігі де өзгеруі мүмкін: балалар өз бетінше күн көре бастайды, ал инвестициялардан белгілі бір қор жиналады.
Сақтандыру сомасын қалай есептеуге болады?
Бұл мәселе күрделі әрі өте өзекті. Сақтандыру индустриясында қажетті соманы есептеудің түрлі формулалары бар. Дегенмен негізгі логика мынаған келіп тіреледі: сіздің отбасыңыз асыраушы зейнетке шыққанға дейін, жыл сайын шамамен оның жалақысына пара-пар қандай көлемде қаржы алуы керек?
Қарапайым бастапқы формула
-
1
Жылдық табысыңызды (салық төлегенге дейінгі) анықтаңыз.
-
2
Зейнетке шығуға дейінгі қалған жыл санын есептеңіз.
-
3
Осы екі көрсеткішті көбейтіңіз — шыққан сома сақтандырудың шамамен қажетті көлемін береді.
Бұл есептеуде инфляцияны ескеруді ұмытпаңыз.
Қажетті соманы төмендетуі мүмкін факторлар
-
Мемлекеттік немесе жұмыс беруші ұсынатын жәрдемақылар (дегенмен оларға толық сүйенбеу дұрыс).
-
Жұбайыңыздың табысы.
-
Өзіңіздің жинағыңыз немесе инвестициялық портфеліңіз.
Қорытынды: бірнеше дереккөзбен салыстырыңыз
Жоғарыдағы кеңестер сақтандыруды есептеудің жалғыз жолы емес. Қосымша ретінде сақтандыру компанияларының сайттарындағы калькуляторларды қолданып көріңіз, бұл тәжірибеден өткен таныстарыңыздан сұраңыз, кемінде бірнеше сақтандыру агентімен немесе тәуелсіз кеңесшімен ақылдасыңыз.
Егер біреу сізге әлдеқайда үлкен немесе керісінше тым шағын сақтандыру қажет екенін дәлелдеуге тырысса, оның уәжінің нақты негізі бар екеніне көз жеткізіңіз.