Қазақша рефераттар

Окклюдатор мен артикулятор құрылымы

Окклюдаторлар мен артикуляторлар: түрлері және артықшылықтары

Окклюдаторлар мен артикуляторлар — алмалы-салмалы протездерді дайындау барысында жақтардың өзара қатынасын дәл көрсетуге арналған аппараттар. Олар тістемді құрастыру, жасанды тістерді орналастыру және окклюзиялық қатынасты тексеру кезеңдерінде қолданылады.

Жоспар

  1. 1 Окклюдатор мен артикуляторды қолдану мақсаты
  2. 2 Окклюдатор мен артикулятордың құрылысы
  3. 3 Жасанды тістерді таңдау және орналастыру

1) Қолдану мақсаты

Окклюдатор

Төменгі жақтың қозғалысын тек тік бағытта (ауызды ашып-жабуға сәйкес) қайталайтын аппарат окклюдатор деп аталады. Ол протез жасау кезінде жақтардың тік қатынасын бекітуге және жасанды тістерді қарапайым жағдайда орналастыруға көмектеседі.

Шектеуі: тек тік қозғалысты ғана береді, сондықтан шайнау аппаратының жеке биомеханикасын және төменгі жақтың толық қозғалысын дәл қайталай алмайды.

Артикулятор

Науқастың төменгі жақ қозғалысын, тіс доғасының ерекшелігін және шайнау аппаратының биомеханикасын барынша дәл қайталап беретін аппарат артикулятор деп аталады. Ол тістердің формасын, тіс доғасын және окклюзиялық өзара қатынасты физиологиялық тұрғыда дәл құрастыруға мүмкіндік береді.

Артықшылығы: төменгі жақтың тек ашып-жабуын емес, функционалдық қозғалыстарын да ескеруге жағдай жасайды.

2) Құрылысы және түрлері

Окклюдатордың құрылысы

Окклюдатор әдетте сымнан иіліп немесе құйылып жасалған екі рамадан тұрады. Рамалар бір-бірімен шарнирлі бекініс арқылы жалғанады. Төменгі рама көбіне жазық, иілген пішінде болады (тәжірибеде 100–110° шамасына сәйкес көрсетіледі).

Окклюдатор алмалы-салмалы протездерді дайындауда жиі қолданылады, бірақ күрделі артикуляциялық қозғалыстарды модельдемейді.

Артикуляторлар: универсальді және орташа (қарапайымдатылған)

Артикуляторлар клиникалық міндетіне қарай универсальді және орташа (қарапайымдатылған) түрлерге бөлінеді.

Универсальді артикулятор

Бұл түрі тіс протездерін жасауда ғана емес, диагностикалық және зерттеу мақсаттарында қолданылады. Құрылысы төменгі самай-төменгі жақ буынына ұқсастырылып жасалып, науқастың жеке қозғалыс траекторияларын мүмкіндігінше дәл қайталауға бағытталған.

Негізгі бөлшектері: жоғарғы және төменгі рамалар, буын бірлестігі (жалғану аймағы), бүйірлік буын жолын және күрек тістік жолды бағыттайтын қондырғылар, окклюзиялық жазықтық пен ортаңғы сызықты көрсететін көрсеткіштер.

Типтік өкілдері: Гизи және Хайт артикуляторлары.

Үш тірек нүктесі: екеуі буын аймағында, біреуі күрек тістік алаңда. Күрек тістік алаң (бекітілген штифт) пен ортаңғы сызық көрсеткіші арасындағы арақашықтық шамамен 10 см болып, буын бастарынан күрек тістік нүктеге дейінгі арақашықтыққа сәйкес келеді. Бұл қағида Бониль үшбұрышы ретінде белгілі.

Орташа (қарапайымдатылған) артикулятор

Бұл артикуляторлар негізінен протез жасау үшін қолданылады. Универсальді түрден айырмашылығы — қозғалыстарды науқастан жеке жазып алуды талап етпейді және алдын ала берілген орташа мәндерге сүйенеді.

Қозғалыс бұрыштарының орташа мәндері

  • Сагитальді буын жолы: 33°
  • Бүйірлік буын жолы: 17°
  • Сагитальді күрек тістік жол: 40°
  • Бүйірлік күрек тістік жол: 120°

Бұл көрсеткіштер тәжірибеде жиі кездесетін орташа шамалар ретінде қабылданады.

3) Жасанды тістерді таңдау және орналастыру

Универсальді артикуляторда модельдерді бекіту логикасы

Жоғарғы жақ моделін орналастыру

Алдымен жоғарғы раманың окклюзиялық алаңына жоғарғы жақ моделі бекітіледі. Ортаңғы сызықты көрсететін қондырғының ұшы модельдегі күрек тістердің медиальді бұрышына тиіп тұратындай етіп бағытталады. Нәтижесінде модельдегі ортаңғы сызық артикулятордағы окклюзиялық жазықтықтың ортаңғы сызығымен сәйкеседі.

Бұл тәсіл жоғарғы жақтың төменгі жақ буынына қатысты орналасуын дәл қайталауға мүмкіндік береді.

Төменгі жақ моделін орналастыру

Жоғарғы модельге қатысты орталық окклюзия жағдайында төменгі жақ моделі орналастырылады да, артикулятордың төменгі рамасына бекітіледі. Осылайша тістердің өзара қатынасы функционалдық қозғалыстарға жақын жағдайда тексеріледі.

Универсальді артикуляторда қажеттілігіне қарай науқастың буын жолы мен күрек тістік жолы арнайы құрылғылар (мысалы, беттік доға) арқылы жазылып, параметрлер артикуляторда соған сәйкес бекітіледі.

Әдебиеттер

  1. 1 Гаврилов Е.И., Щербаков А.С. Ортопедическая стоматология.
  2. 2 Демнер Л.М. Зубопротезная техника.
  3. 3 Гаврилов Е.И., Альшиц И.М. Ортопедическая стоматология.