Шәмші Қалдаяқов
Шәмші Қалдаяқов туралы тәрбие сағаты
Мақсаты
- Оқушыларға Шәмші Қалдаяқов туралы жүйелі білім беру.
- Композитордың өмірі мен шығармашылық жолын таныстыру.
- Әндерінің жазылу тарихына назар аударту.
- Шәмші әндері арқылы музыкалық сауаттылық пен ой-өрісті дамыту.
- Патриоттық әндері арқылы Отанды, туған жерді, халықты сүюге тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
- Шәмші Қалдаяқовтың портреті
- Әндер жинағы
- Суреттер
- Газет материалдары
Негізгі өзек
Бұл жазбада композитордың өмірбаяны, әндерінің тақырыптық әлемі, халық жадында сақталған естеліктері және ұлттық рухқа айналған туындылары жинақталып беріледі.
Өмір жолы және шығармашылық бастауы
Шәмші Қалдаяқов 1930 жылы 15 тамызда Отырар ауданының Шәуілдір ауылында дүниеге келді. Ол шығармашылықпен 1950 жылдан бастап жүйелі түрде айналысты.
1956–1962 жылдары Алматы консерваториясында білім алды. Оның алғашқы әндерінің өзінен-ақ шыншылдық, сыршылдық, табиғилық және сезімге терең бойлау айқын көрініп, композитор есімі елге кеңінен тарады.
Түйін
Шәмші әндерінің құдіреті — халықтық болмысты жоғалтпай, жүрекке жақын әуенмен шынайы сезімді сөйлете білуінде.
Ән әлемі: махаббат лирикасы мен халықтық нәзіктік
Қырық жылдан астам шығармашылық қызметінде Шәмші Қалдаяқов шамамен 300-ге жуық музыкалық туынды жазды. Олардың басым бөлігі — ән жанры. Әсіресе махаббат тақырыбы композитор шығармашылығында негізгі орын алады.
Сыршыл әндер қатары
Бұл әндер студенттік және отбасылық кештерде, демалыс сәттерінде, концерт залдарында кеңінен шырқалып, көпшіліктің күнделікті рухани серігіне айналды.
Көркем үзінді: «Арыс жағасында»
Орындаушы
Серикова Эльмира
Өлең жолдары
Өзіңмен Арыстың бойында таныстым,
Жайнаған гүлдей құрбым сен.
Жағада тұрдың сен,
Жаз еді сол күнде,
Қайдасың бұл күнде?
Сені іздеп арманым
Сыр бойын шарладым.
Кете ме осылай
Жолымыз қосылмай?
Жайнаған гүлдей құрбым сен,
Жағада тұрдың сен.
Жалпақтөбе естелігі: соңғы жылдар мекені
Тараз қаласының оңтүстік-шығысында бұрын Дунгановка аталған, бүгінде Жалпақтөбе деп аталатын ауыл бар. Ауыл көшесі қалаға қарай созылып, Таразбен етене жақын орналасқан.
Шәмші аға осы өңірді ежелден мекендеген діні бір дүңгендерді жатсынбай, көшенің басынан үй салған. Айтылған деректерге қарағанда, шағын құрылыстың жобасын да, жұмысын да өзі атқарып, әрі сәулетші, әрі шебер, әрі құрылысшы болған.
Мемориалдық белгі
Композитордың туғанына 75 жыл толуына орай, іргетасын өзі қалаған үйдің қасына «Шәмші Қалдаяқов — Жалпақтөбе ауылының құрметті азаматы» деген жазуы бар мемориалдық тақта орнатылғаны айтылады.
Орындаулар
- «Сыр сұлуы» — Метерова Айдана
- «Қайықта» — Ержанова Айша
- Би тобы — «Қазақ вальсі»
«Вальс королі» атанған болмыс
Кең жүрегімен, табиғат берген дархан дарынымен Шәмші Қалдаяқов халқын жүрек тербейтін, қиял қозғайтын, терең ойға жетелейтін ғажайып әндермен баурады. Оның вальс ырғақтарына құрылған туындылары композитордың «вальс королі» атануына негіз болды.
Соңғы кездесу және қоштасу
Композитормен соңғы рет Шәуілдірде өткен үлкен тойда кездескені айтылады. Сол сәтте дарын иесінің ел-жермен, жора-жолдастармен іштей қоштасып жүргені аңғарылған.
1992 жылдың 29 ақпанында ұлы композитор дүниеден өтті. Бұл қаралы хабар әнсүйер қауымды қатты күйзелтті.
Мұраның мәңгілігі
Шәмші есімі ел есінде, көпшілік аузында. Оның шығармалары — талай ұрпақ қайта-қайта айтып, рухани ләззат алатын қымбат қазына.
Қорытынды
Тәрбие сағаты осымен аяқталады. Тыңдағандарыңызға рақмет.