Кәсіби психология
Құжат туралы қысқаша мәлімет
Бұл материал Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетінде әзірленген «Кәсіби психология» пәнінің оқу процесін ұйымдастыруға арналған жұмыс оқу бағдарламасы мен оқу-әдістемелік құжаттар жиынтығын сипаттайды. Құжат кәсіби білім беру (5В012000 / 5В010200) бағытындағы студенттер үшін ұсынылады және пәнді меңгерудің талаптарын, құрылымын, тақырыптарын, бақылау түрлерін және әдебиеттер қорын жүйелейді.
Дайындаған
Г.А. Жақпарова — педагогикалық психология кафедрасының аға оқытушысы, педагогика ғылымдарының магистрі.
Талқыланған
Педагогикалық психология кафедрасы және қаржы-экономикалық факультетінің оқу-әдістемелік бюросы отырыстарында қаралған.
Бекітілген
Университеттің оқу-әдістемелік кеңесінде бекітіліп, басылымға ұсынылған (2013).
1. Қолдану саласы
Бұл құжат пән бойынша оқу процесін ұйымдастырудың негізгі рәсімдерін жүйелейді және реттейді. Материал Педагогикалық психология кафедрасында қолдануға ұсынылады. «Кәсіби психология» пәнінің оқу-әдістемелік кешені кәсіби білім беру бағытындағы студенттерге арналған. Ол курс мазмұнын, өзектілігін, қажеттілігін, курс саясатын түсіндіреді және студенттердің оқу барысында меңгеретін талаптары мен дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді.
Оқу-әдістемелік кешен пәнді меңгерудегі негізгі құрал болып саналады: ол оқу жоспарын, сабақ тақырыптарын, бақылау түрлерін және әдебиеттер базасын бір жүйеге келтіреді.
2. Нормативтік сілтемелер
Пәннің оқу-әдістемелік кешені университетте әзірленген «Пәннің оқу-әдістемелік кешені туралы ереже» талаптарына сәйкес дайындалған. Сондай-ақ Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігінің бұйрығымен бекітілген мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартына сүйенеді (ППРК 1080, 23.08.2012; 5.04.019–2011).
Редакциялық белгі: бастапқы мәтіндегі «СТАНДАРТ КАРАУ КЕРЕК» жолы құжатты нақтылау қажеттігін көрсететін ескерту ретінде қабылданды.
3. Жалпы мәліметтер
3.1 Пән мазмұнының қысқаша сипаттамасы
Пәнді оқытудың мақсаты — болашақ мамандардың кәсіби маңызды сапаларын қалыптастыру және психологиялық теориялық білімнің негізгі ұғымдарын меңгерту. Курс студенттердің психологиялық білімінің қазіргі өмірдегі маңызын, таңдаған мамандық аясында кәсіби қалыптасу процесіндегі рөлін түсіндіруге бағытталған.
Сонымен қатар еңбек процесіндегі психологиялық міндеттерді жетілдіру заңдылықтарын, оқушылардың еңбегін басқару мен ұйымдастырудың психологиялық ерекшеліктерін терең зерттеуге қызығушылық тудырады. Курс гуманистік көзқарасты, психологиялық-педагогикалық шығармашылық ойлауды және коммуникативтік құзыреттілікті дамыту арқылы тұлғалық әлеуетті өздігінше жетілдіруге бағдар береді.
3.2 Курстың мақсаттары
Кәсіптік оқыту оқытушысын даярлау барысында еңбек процесіндегі жүйелі қарым-қатынастардың психофизиологиялық аспектілерін зерделеу маңызды. Бұл психофизиология, физиология салалары бойынша және оқушылардың кәсіби іс-әрекетін басқару мен ұйымдастырудың жалпы негіздері туралы білім алуды талап етеді.
3.3 Пәнді оқытудағы негізгі міндеттер
- Адамның техника, технология, өндірісті ұйымдастыру, еңбек құралдары және жұмысшы шеберлігімен байланысты жеке психологиялық ерекшеліктерінің өзара әрекеттесуін айқындау.
- Кәсіби психологияның даму тарихын зерттеу.
- Кәсіптік даярлық процесіндегі оқу әрекетінің ерекшеліктерін талдау.
3.4 Оқу нәтижелері (құзыреттер)
Білуі керек
- Теория мен практикадағы психологиялық байланыстардың негізгі бағыттарын және мектептегі жұмыстың құрылымын.
- Зерттеу жүргізу ережелерін, нәтижелерді интерпретациялау және өңдеу қағидаларын.
- Педагог-психологтың кәсіби этикасы мен этикалық мәдениетін.
Игеруі және меңгеруі тиіс
- Кәсіби психология бойынша білімді сапалы бағалау және нақты әдістемелерді негізді таңдау.
- Кәсіби психология ғылымының қалыптасу және даму ерекшеліктерін талдау.
- Оқу-танымдық іс-әрекетте өздігінен жұмыс істеу және алынған білімді практикада қолдану.
Қолдана білуі және істей алуы керек
- Кәсіби психологияның даму сатыларын және кәсіби-этикалық түсініктерін практикада қолдану.
- Кәсіби психология фактілері мен құбылыстарын салыстыру, талдау және түсіндіру.
- Оқыту, тәрбиелеу және ұстаз психологиясы мәселелерін шешу жолдарын негіздеу.
- Теориялық және қолданбалы зерттеулер нәтижелерін кәсіби міндеттерге бейімдеу.
- Пәннің негізгі категорияларын, механизмдерін және ұғымдарын жүйелі пайдалану.
- Кәсіби психологияны іргелі пән ретінде түсіну және оны кәсіби тәжірибеде қолдану.
3.5 Пререквизиттер
Пәнді меңгеруге дейін студенттер адамның табиғатын, психикалық процестер мен қасиеттерді, таным ұғымдарын түсіндіретін және тұлғаның мүмкіндіктерін қалыптастыратын базалық пәндерді оқып өткен болуы қажет.
3.6 Постреквизиттер
Пән аяқталғаннан кейін курстың қолданбалы мәселелерін нақты мысалдармен бекіту ұсынылады. Атап айтқанда, еңбек психофизиологиясының ғылыми негіздерін меңгеру арқылы оқушылардың еңбек қызметін жетілдіру біліктіліктері қалыптасады, шығармашылық ойлау дамиды және пәнаралық ғылыми байланыстарды іс жүзінде қолдану дағдылары нығаяды.
Жұмыс оқу жоспары (қысқаша)
| Курс | Семестр | Кредит | Дәріс | Практикалық | ОСӨЖ | СӨЖ | Барлығы | Бақылау |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3 | 6 | 3 | 15 | 30 | 22,5 | 67,5 | 135 | Ауызша |
4. Оқу пәнінің (модульдің) мазмұны
Төменде пәннің дәріс және практикалық сабақ тақырыптары ықшамдалып берілді. Әр тақырып оқу жоспарына сәйкес сағаттармен жоспарланады.
Дәріс сабақтары (тақырыптар)
- Кәсіптік әрекет процесі
- Кәсіби қызмет процесінде адамды кешенді зерттеу
- Кәсіптік білім беру психологиясының әдістері
- Жеке тұлғаның дамуындағы жас ерекшеліктері
- Еңбек іс-әрекетінің құрылымдық-психологиялық талдауы
- Оқушылардың еңбек қызметін ұйымдастырудың психологиялық ерекшеліктері
- Кәсіптік қызметке даярлауды жоспарлаудың психологиялық-педагогикалық жүйесі
- Еңбек және кәсіптік іс-әрекетті басқарудың әлеуметтік-психологиялық аспектілері
- Оқушыларды еңбекке тәрбиелеудің психологиялық ерекшеліктері
- Кәсіптік оқыту оқытушысын даярлау ерекшеліктері
- Оқытушының оқу-тәрбие іс-әрекетінің психологиялық ерекшеліктері
- Кәсіптік білім беру психологиясының даму тарихы
- Басқару жүйесінің негізгі ұғымдары
- Адам — еңбекті басқару жүйесінде
- Кәсіптік білім беру психологиясының теориялық әдістері
Практикалық (семинар) сабақтары
- Кәсіптік әрекет процесі
- Кәсіби қызмет процесінде адамды кешенді зерттеу
- Кәсіптік білім беру психологиясының әдістері
- Жеке тұлғаның дамуындағы жас ерекшеліктері
- Еңбек іс-әрекетінің құрылымдық-психологиялық талдауы
- Оқушылардың еңбек қызметін ұйымдастырудың психологиялық ерекшеліктері
- Кәсіптік қызметке даярлауды жоспарлаудың психологиялық-педагогикалық жүйесі
- Еңбек және кәсіптік іс-әрекетті басқарудың әлеуметтік-психологиялық аспектілері
- Оқушыларды еңбекке тәрбиелеудің психологиялық ерекшеліктері
- Кәсіптік оқыту оқытушысын даярлау ерекшеліктері
- Оқытушының оқу-тәрбие іс-әрекетінің психологиялық ерекшеліктері
- Кәсіптік білім беру психологиясының даму тарихы
5. Студенттердің өздігінен орындайтын тақырыптары
Өздік жұмыс тақырыптары студенттің теорияны тереңдетуіне және қолданбалы дағдыларды қалыптастыруына бағытталған.
- Кәсіби психологияның әдіснамалық негіздері
- Кәсіби психологияға кіріспе
- Кәсіптік әрекет процесі
- Кәсіби қызмет процесінде адамды кешенді зерттеу
- Кәсіптік білім беру психологиясының әдістері
- Жеке тұлғаның дамуындағы жас ерекшеліктері
- Жастардың кәсіби дайындығын ұйымдастырудың психологиялық заңдылықтары
- Еңбек іс-әрекетінің құрылымдық-психологиялық заңдылықтары
- Оқушылардың еңбек қызметін ұйымдастырудың психологиялық ерекшеліктері
- Кәсіптік қызметке даярлауды жоспарлаудың психологиялық-педагогикалық жүйесі
- Еңбек қызметін әлеуметтік-психологиялық басқарудың педагогикалық негіздері
- Еңбек және кәсіптік іс-әрекетті басқарудың әлеуметтік-психологиялық аспектілері
- Оқушыларды еңбекке тәрбиелеудің психологиялық ерекшеліктері
- Кәсіптік оқыту оқытушысын даярлау ерекшеліктері
- Әрекет табыстылығын жобалау және кәсіптік кеңес беру
6. Оқу-әдістемелік карта (ықшам нұсқа)
Оқу-әдістемелік картада дәріс пен практикалық сабақтарға арналған көрнекі материалдар, өздік жұмыс тапсырмалары және бақылау формалары көрсетіледі (ауызша және жазбаша сұрау, эссе, шолу жұмыстары).
Көрнекі материалдар
Курс бағдарламасы, слайдтар, сызбалар, тесттер.
Бақылау формалары
Ауызша сұрау, жазбаша сұрау, эссе, әдеби шолу.
Өздік жұмыстар мазмұны педагогикалық психологияның мақсат-міндеттері, негізгі категориялары, оқу іс-әрекетінің қалыптасуы мен құрылымы, оқыту мен дамытудың арақатынасы және педагогикалық қарым-қатынас тақырыптарын қамтиды.
7–8. Оқу-әдістемелік әдебиеттер және әдебиеттер тізімі
Төмендегі тізім пәннің негізгі және қосымша дереккөздерін қамтиды. Атаулар бастапқы құжаттағы нұсқаға сай беріліп, емле қателері түзетілді.
Негізгі әдебиеттер
- Стрелков Ю.К. Инженерная и профессиональная психология. М.: Издательский центр «Академия», 2001. 306 с.
- Душков В.А. Индустриально-педагогическая психология. Просвещение, 1987. 292 с.
- Климов Е.А. Введение в психологию труда. Культура и спорт, ЮНИТИ, 1998. 350 с.
- Психологические основы трудового воспитания школьников / под ред. Э.А. Фарапоновой. М.: Педагогика, 1988. 168 с.
- Хрестоматия по инженерной психологии / под ред. Б.А. Душкова. Высшая школа, 1991. 288 с.
- Ломов Б.Ф. Вопросы общей педагогической и инженерной психологии. М.: Педагогика, 1991. 296 с.
- Кан-Калик В.А. Основы профессионального педагогического общения. Москва, 1979.
- Иващенко Ф.И. Труд и развитие личности школьника. Просвещение, 1987. 92 с.
Қосымша әдебиеттер
- Бодалев А.А. Психология о личности. М.: Изд. МГУ, 1988. 188 с.
- Возрастная и педагогическая психология / под ред. А.В. Петровского. М.: Просвещение, 1979. 288 с.
- Выготский Л.С. Проблемы общей психологии. Собр. соч.: в 6 т. М.: Знание, 1982. Т. 2.
- Косилов С.А. Психофизиологические основы научной организации труда. М.: Экономика, 1979. 175 с.
- Фельдштейн Д.И. Психологические особенности ОПД подростков. Педагогика, 1982. 224 с.
- Шакуров Р.Х. Социально-психологические основы управления: руководитель и пед. коллектив. М.: Просвещение, 1990. 208 с.
Бағалау және аттестация
Студенттердің білімі межелік бақылаулар (Р1 және Р2) арқылы баллмен есептеледі. Әр межелік бақылаудың ең жоғары көрсеткіші — 300 балл. Семестр бойынша 600 балл жинақталған жағдайда қорытынды рейтинг 100% көрсеткішіне сәйкес келеді.
Емтихан бағаларының шкаласы
| Баға | Әріптік эквивалент | % | GPA |
|---|---|---|---|
| Өте жақсы | A / A- | 95–100 / 90–94 | 4.00 / 3.67 |
| Жақсы | B+ / B / B- | 85–89 / 80–84 / 75–79 | 3.33 / 3.00 / 2.67 |
| Қанағаттанарлық | C+ / C / C- / D+ / D | 70–74 / 65–69 / 60–64 / 55–59 / 50–54 | 2.33 / 2.00 / 1.67 / 1.33 / 1.00 |
| Қанағаттанарлықсыз | F | 0–49 | 0.00 |
| Аяқталмаған | I | — | NA |
| Пәнді орындаған | P | Өтті | — |
Нені есте сақтау керек
- Р1 және Р2 — межелік бақылаулар; әрқайсысы 300 баллға дейін бағаланады.
- Бағалау жүйесі дәріс, практикалық сабақ, ОСӨЖ және СӨЖ нәтижелерін жинақтайды.
- Қорытынды баға емтихан нәтижесі мен семестрлік рейтингтің ережелеріне сай қойылады.