Тәрбиенің формалары мен әдістері
Құжат туралы
Бұл мәтін — Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігіне қарасты, Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінде әзірленген «Педагогика» пәні бойынша силлабус мазмұны. Құжатта пәннің ұйымдастырылуы, кредиттік технология логикасы, курстың мақсат-міндеттері, пререквизиттер мен тақырыптық жоспардың құрылымы жүйеленген.
Силлабустың бекітілуі және авторлық құрам
Құжат университеттің ғылыми-әдістемелік кеңесінде талқыланып, бекітілген. Мәтінде силлабусты құрастырушы және редакциялық құрам көрсетіледі.
Қатысушылар
- Құрастырған: п.ғ.к., профессор С.Ш. Әбенбаев.
- Ғылыми кеңесші: ф.ғ.к. Б.С. Жұмағұлова.
- Пікір жазған: п.ғ.д., профессор К.С. Успанов; п.ғ.к., профессор Ш.Ә. Жалғасова.
- Жалпы редакция: ф.ғ.д., профессор, ЖМ ХҒА академигі С.С. Құнанбаева.
Түсіндірме хат: реформалар және пәннің өзектілігі
Қазақстанның тәуелсіздігімен бірге жүрген реформалар тек экономикалық саламен шектелмей, әлеуметтік саланы да қамтыды. Соның ішінде білім беру жүйесін жаңғырту — қоғамдағы ең маңызды өзгерістердің бірі.
Жалпы білім беретін мектептерде оқу-тәрбие жұмысын нәтижелі ұйымдастыру көп жағдайда жоғары педагогикалық оқу орындарында білім алып жатқан болашақ мамандардың білім, білік және дағдысының даярлық деңгейіне байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, «Педагогика» курсы болашақ мұғалімдерді кәсіби даярлау жүйесінің негізгі тіректерінің бірі болып саналады.
Курстың басты мақсаты
Болашақ мұғалімдерді педагогика ғылымдарының теориялық негіздерімен қаруландыру және мектептегі тәрбие мен оқыту үдерісін нәтижелі ұйымдастыруға қажетті педагогикалық құзыреттерді (білім, білік, дағды) қалыптастыру.
Кредиттік технология: ұғымы, мақсаты және міндеттері
Кредиттік технология ұғымы
Кредиттік технология оқу жұмысының негізгі құрамдас бөліктерін дәл айқындау арқылы пәнді оқытуды реттейді. Бұл — оқытушы мен студенттің «Педагогика» курсын меңгеру барысында ұстанатын ережелері, әрекеттер тәртібі және ұйымдастыру талаптары жиынтығы.
Технология оқу үдерісіндегі кездейсоқтық пен жүйесіздікті азайтып, мазмұн мен форманы барынша үйлесімді ұйымдастыруға бағытталады. Сонымен қатар, ол теория мен әдістің бірлігін қамтамасыз етіп, оқу материалын шығармашылықпен меңгертуге жағдай жасайды.
Мақсаты мен міндеттері
- Пәнді ойдағыдай меңгеруді қамтамасыз ететін нақты құрылым құру (тақырыптық жоспар, күнтізбелік жоспар, технологиялық карта).
- Оқу үдерісін жандандыратын әдіс-тәсілдерді ұсыну және өздігінен оқу дағдысын қалыптастыру.
- Студентті тек ақпарат алушы емес, білім алудың субъектісі ретінде орнықтыру.
- Тәрбие мен оқытудың заңдылықтары мен принциптерін меңгертіп, оларды практикада қолдануға үйрету.
Курстың бөлімдері және модульдік жіктелуі
Силлабуста 3 кредит көлеміндегі оқу материалы 4 модульге бөлініп ұсынылған. Әр модуль болашақ мұғалімнің теориялық дайындығын практикамен ұштастыруға бағытталған.
Модуль №1
Педагогиканың теориялық және әдіснамалық негіздері: педагогиканың пәні мен категориялары, әдіснама, тұлғаның дамуы мен қалыптасуы, мақсат-міндеттер, біртұтас педагогикалық үдеріс.
- Барлығы
- 25 сағат
- Лекция
- 9 сағат
Модуль №2
Тәрбие теориясы: тәрбие үдерісінің мәні, заңдылықтары мен принциптері, мазмұны, формалары мен әдістері, ұжым, отбасы тәрбиесі.
- Барлығы
- 45 сағат
- Лекция
- 15 сағат
Модуль №3
Оқыту теориясы (дидактика): оқыту үдерісінің заңдылықтары мен принциптері, мазмұн, әдістер, ұйымдастыру формалары, жаңа дидактикалық технологиялар, бағалау.
- Барлығы
- 49 сағат
- Лекция
- 17 сағат
Модуль №4
Мектепті басқару және педагогикалық негіздері: білім беру жүйесі, «Білім туралы» заң, мектепішілік басқару, оқу-тәрбие жұмысын жоспарлау және нормативтік құжаттар.
- Барлығы
- 21 сағат
- Лекция
- 7 сағат
Курстың мақсаттары, құзыреттері және оқу байланыстары
Негізгі міндеттер
- Оқу материалын белсенді меңгерту және білімді практикада қолдануға үйрету.
- Кредиттік жүйеде өздігінен білім жетілдіруді басымдық ретінде қалыптастыру.
- Педагог мамандығының қоғамдағы рөлін түсіндіру және кәсіби өзін-өзі қалыптастыруға бағдар беру.
- Жалпы мектепте оқу-тәрбие міндеттерін шешуге дайындықты қамтамасыз ету.
Қорытынды түйін
Курстың түпкі нәтижесі — студенттің оқу материалын саналы әрі белсенді меңгеруі, алған білімін іс жүзінде қолдана алуы. Бұл болашақ мұғалімнің ақыл-ой мәдениеті мен кәсіби біліктілігін қалыптастырудың сенімді алғышарты ретінде қарастырылады.
Модуль №1 мазмұны: теория және әдіснама (қысқаша шолу)
1-тақырып: Педагогика пәні және әдіснамасы
Педагогиканың адам туралы ғылымдар жүйесіндегі орны, пәндік ерекшеліктері, ғылыми-терминологиялық аппараты және зерттеу әдістері қарастырылады. Педагогика тәрбие туралы ғылым ретінде түсіндіріліп, оның негізгі категориялары — тәрбие, оқыту, білім беру — және олардың өзара байланысы ашылады.
Негізгі ұғымдар: педагогика; педагогика пәні; категориялар (тәрбие, оқыту, білім беру); ғылымдар жүйесі; пәнаралық байланыс; педагогика әдіснамасы; педагогикалық зерттеу әдістері.
2-тақырып: Тұлғаның дамуы және қалыптасуы
«Адам», «индивид», «даралық», «жеке тұлға» ұғымдары ажыратылып, тұлға құрылымының биологиялық, психологиялық және әлеуметтік қырлары талданады. Даму мен қалыптасуға ықпал ететін факторлар — тұқым қуалаушылық, орта және тәрбие — өзара байланыста қарастырылады.
Сонымен қатар оқушы дамуының жас кезеңдері, жас және дербес ерекшеліктерді ескеру, қабілет пен дарындылық, оқытуды саралау, акселерация және әлеуметтік есею мәселелері қамтылады.
Негізгі ұғымдар: даму; қалыптасу; іс-әрекет; қарым-қатынас; белсенділік; өзін-өзі тәрбиелеу; жас кезең; жас ерекшелік; қабілет; оқытуды саралау; акселерация.
3-тақырып: Тәрбие мен оқытудың мақсаттары мен міндеттері
Тәрбие, оқыту және білім берудегі мақсат пен міндеттердің әлеуметтік-педагогикалық негіздері, тәрбиенің қоғам дамуындағы рөлі, мақсат туралы тарихи көзқарастар, тұлғаның жан-жақты әрі үйлесімді дамуының мазмұны ашылады.
Негізгі ұғымдар: тәрбие мақсаты; міндеттер; жан-жақты үйлесімді даму; тәрбиенің салалары (ақыл-ой, адамгершілік, эстетикалық, дене, еңбек).
4-тақырып: Біртұтас педагогикалық үдеріс
Біртұтас педагогикалық үдерістің мәні, құрылымы (мақсат, мазмұн, форма, әдіс, нәтиже), заңдылықтары мен ұстанымдары, қарама-қайшылықтардың қозғаушы күш ретіндегі рөлі, сондай-ақ «Ұстаздар–оқушылар» жүйесіндегі басқару мен қарым-қатынас мәдениеті қарастырылады.
Негізгі ұғымдар: педагогикалық үдеріс; жүйе; заңдылық; педагогикалық жағдаят; диагностика; болжамдау; кәсіби-педагогикалық қарым-қатынас мәдениеті.
Модуль №2 мазмұны: тәрбие теориясы (үзінділік шолу)
Тәрбие үдерісі: мәні, қызметі, принциптері
Тәрбие үдерісінің өзіндік ерекшеліктері, адам өміріндегі қызметі, өзін-өзі тәрбиелеу мен қайта тәрбиелеудің маңызы қарастырылады. Қазіргі оқу орындарында тәрбие жұмысын ұйымдастыруда жаңа көзқарастар жүйесін басшылыққа алу қажеттілігі атап өтіледі.
Негізгі ұғымдар: тәрбие үдерісі; заңдылықтар; принциптер; өзін-өзі тәрбиелеу; қайта тәрбиелеу.
Тәрбие мазмұны: ақыл-ой тәрбиесі және дүниетаным
Ақыл-ой тәрбиесі мен білім берудің байланысы, интеллектуалдық мәдениет қалыптастыру, танымдық үдерістерді (зейін, түйсік, ойлау, сөйлеу) дамыту, ақыл-ой еңбегінің гигиенасы қамтылады. Сонымен бірге оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптастыру мәселесі талданады.
Негізгі ұғымдар: ақыл-ой тәрбиесі; интеллект мәдениеті; ақыл-ой әрекеті; ғылыми дүниетаным; құндылық бағдар.
Оқу жүктемесінің жиынтық көрінісі
Пәннің жалпы көлемі 135 сағат болып белгіленген. Жүктеме түрлері аудиториялық жұмыс, семинар/СРСП және СӨЖ (СРС) бойынша бөлінеді.
| Көрсеткіш | Сағат |
|---|---|
| Аудиториялық жұмыс | 45 |
| Семинар / СРСП | 45 |
| СӨЖ / СРС | 60 |
| Жалпы көлемі | 135 |