ҚР қоғамдық жаңа даму кезеңінде жоғары білім беру

Білім беру жүйесін әлемдік стандарттарға жақындату

Жолдаудағы негізгі басымдықтардың бірі — бастауыш және орта білім беру сапасын көтеру, сондай-ақ кадрларды қайта даярлау жүйесін әлемдік стандарттарға жақындату. Ел көлемінде халықаралық деңгейдегі сапалы білім беру қызметін қамтамасыз ету — стратегиялық міндет.

Басты қадамдар

1

Үш ауысымды оқытуды жою

Алдағы үш жыл ішінде мемлекеттік-жекеменшік әріптестік негізінде өңірлерде кемінде 10 жаңа мектеп салу қажет.
2

Бағалаудың біртұтас жүйесін енгізу

Оқытудың тиімділігін және әр оқушының білім-білік деңгейін әділ бағалайтын ортақ стандарт қалыптастыру керек.
3

Онлайн оқытуды дамыту және оқу теледидарын құру

Қашықтан оқыту тәжірибесін кеңейтіп, оқу контентін тұрақты таратуға арналған арнайы білім беру арнасын іске қосу маңызды.
4

Математика мен информатикаға басымдық беру

Оқу жоспарларында жаратылыстану ғылымдары бойынша, әсіресе математика және ақпараттану бағыттарына қосымша сағаттар мен пәндер енгізу қажет.
5

Ағылшын тілі бойынша шетелдік оқытушыларды тарту

Орташа мектептердің өзінде балалардың шет тілін жоғары деңгейде меңгеруіне жағдай жасалуы тиіс.
6

Нәтижелі мектептерді гранттар арқылы ынталандыру

Жоғары нәтиже көрсеткен мектептерге гранттар тағайындайтын мемлекеттік конкурстар жүйесін енгізу орынды. Мұндай гранттарды аз қамтылған отбасылардан шыққан оқушылардың стипендияларын қаржыландыру түрінде беруге болады. Бұл олардың беделді әрі озық білім беру ұйымдарында оқуына мүмкіндік береді.

Сонымен қатар үздік оқушылардың жетістіктерін бағалау және оларға ынталандыру төлемдерін беру тетіктері жан-жақты зерттеліп, әділ әрі ашық қағидаттарға сүйенуі тиіс.

Жоғары білім мен ғылым: халықаралық стандарттар және құрылымдық реформалар

Келесі маңызды бағыт — жоғары оқу орындарын халықаралық стандарттар деңгейінде аттестациялау және ғылымды басым дамыту. Бұл қадамдар білім сапасын әділ өлшеуге, ғылыми әлеуетті күшейтуге және университеттерді зерттеу орталығы ретінде қалыптастыруға мүмкіндік береді.

1) Халықаралық аттестация

Үкімет әр ЖОО-дағы білім беру сапасын әділ бағалауға мүмкіндік беретін халықаралық деңгейдегі аттестациялау жүйесін енгізуі тиіс. Сонымен бірге халықаралық аккредитация үшін беделді агенттіктерді тарту маңызды.

2) Университет + ғылыми институт

Ғылымды құрылымдық реформалау аясында бірқатар академиялық ғылыми мекемелерді алдыңғы қатарлы ЖОО-лармен біріктіру тиімді. Бұл білім беру мен зерттеуді біріктіретін зерттеу университеттерін құруға негіз болады.

3) Инженерлік және қолданбалы ғылым

Мамандандырылған бағдарламаларды, нақты және инженерлік ғылымдардың ғылыми-қолданбалы орталықтарын дамыту үшін нормативтік-құқықтық база қажет.

4) Үйлестіру және тиімділік

Ғылыми-техникалық оқыту бағдарламалары әзірленіп, қаржыны тиімді жұмсау, ғылыми және қолданбалы зерттеулердің қабаттасуын азайту арқылы салааралық үйлестіру күшейтілуі тиіс.

5) Инвестиция және серіктестік

Шетелдердің мемлекеттік даму институттарын белсендірек тартып, жеке сектордың математикалық және ғылыми білім беруге инвестиция салуын ынталандыру қажет.

6) Кадр әлеуетін күшейту

Басым білім беру салаларына шетел ғалымдары мен оқытушыларын тарту — отандық білікті оқытушылар құрамын және инженер-педагог кадрларын көбейту стратегиясының маңызды бөлігі.

7) IT және жаңа ақпараттық орта

Ақпараттық технологиялар мен ақпаратты меңгерудің жаңа нысандарына бағдарланған мамандандырылған білім беру бағыттарын құру — күн тәртібіндегі міндет.

Күтілетін нәтиже

Білім сапасын өлшейтін ашық әрі халықаралық өлшемдер
Зерттеу университеттері экожүйесін қалыптастыру
Инженерлік және қолданбалы ғылымдардағы серпін
IT-бағыттардың кеңеюі және жаңа құзыреттер

«Парасатты экономика»: адами капитал және инновация

Келесі өзекті бағыт — «парасатты экономика» негіздерін қалыптастыру. Әлемдік шаруашылық байланыстарына белсене кіріккен мемлекеттер дамудың осы моделін таңдады. Мұндай экономиканы құру үшін ең алдымен ұлттық адами капиталды күшейту қажет.

Білім базасын үздіксіз жаңарту

Жаһандық технологиялық даму деңгейіне сай жаңа экономикаға қажет базалық білімді тұрақты жаңартуға мүмкіндік беретін талаптар мен инфрақұрылым қалыптастыру қажет.

Инновациялық консорциумдар

Білім беру бағдарламаларын іске асыру мен ғылыми-қолданбалы зерттеулер үшін инновациялық білім беру консорциумдарын құруға тікелей қолдау көрсету маңызды.

Ортақ конкурстар және бірлескен жобалар

ҒЗИ мен ЖОО-лардың мемлекеттік және жеке сектор тапсырыстары, гранттар, бірлескен жарияланымдар алу үшін конкурстарға бірігіп қатысу тәжірибесін кеңейту қажет.

Технология трансферті және міндетті оқыту

Жаңа технология жеткізуші компанияларға қазақстандық мамандарды сол технологиялармен жұмыс істеуге міндетті түрде оқыту талабын ұсынған жөн.

Бизнес ынтасы және бақылау

Кәсіпкерлердің ғылыми-технологиялық жарақтануға және бәсекеге қабілеттілікке мүдделі болуына жағдай жасау, сондай-ақ мамандарды оқыту жөніндегі контрактілік міндеттемелердің орындалуын жүйелі бақылау қажет.

М.Әуезов атындағы ОҚМУ: қалыптасу тарихы және даму кезеңдері

1998 жылдың наурызында ҚР Үкіметінің «Қазақстан Республикасы Білім беру, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігінің білім беру мекемелері жүйесін жетілдіру жөніндегі қосымша шаралар туралы» қаулысына сәйкес Оңтүстік Қазақстанның екі жоғары оқу орны — М.О. Әуезов атындағы гуманитарлық университет пен техникалық университет — қайта құрылып, біріктірілді. Осы негізде М.О. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті (ОҚМУ) құрылды.

Университеттің қазіргі әлеуеті

Оқытушылар құрамы

1300-ге жуық оқытушы, оның ішінде ҰҒА мүше-корреспонденттері, ғылым докторлары, профессорлар, ғылым кандидаттары және доценттер.
Студенттер және мамандықтар

101 мамандық бойынша шамамен 24 мың студент білім алады.
Факультеттер

16 факультет: технологиялық, механикалық, ақпараттық технология және қолданбалы математика, құқық және халықаралық қатынастар, экономика және қаржы, жаратылыстану-педагогикалық және т.б.
Ғылыми дәреже сатылары

Магистратура, аспирантура және докторантура жұмыс істейді; диссертациялық кеңестер қызмет атқарады.

Техникалық институттан университетке дейін

1949 — Шымкент қаласында құрылыс материалдары технологиялық институтын ұйымдастыру туралы қаулы қабылданды.

1957–1964 — атауы бірнеше рет өзгеріп, мамандану аясы кеңейді; жаңа факультеттер ашылды, аспирантура іске қосылды.

1996 — Қазақ химия-технологиялық институты Оңтүстік Қазақстан университеті болып қайта құрылды.

1998 — Оңтүстік Қазақстан технологиялық университеті мен М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан гуманитарлық университеті бірігіп, М.Әуезов атындағы ОҚМУ болып қайта құрылды.

2000 жылдан бастап — университеттің дамуы жаңа басқарушылық және академиялық кезеңге өтті.

Ғылыми көшбасшылық және басқару тәжірибесі

Университет ректорлары мен басқару құрамының ғылыми-ұйымдастырушылық жұмысы оқу инфрақұрылымын кеңейтуге, жаңа мамандықтарды ашуға, диссертациялық кеңестерді қалыптастыруға және халықаралық ықпалдастықты күшейтуге ықпал етті.

Өңірлік білім көрсеткіштері

Соңғы жылдары елде білім саласына инвестиция көлемі артып, аттестация мен аккредитация жүйелері жаңартылуда. Студенттер саны жыл сайын өсіп келеді, оның елеулі бөлігі — мемлекеттік грант иегерлері.

Грант бөлу көрсеткіштері бойынша университеттің жоғары орындарға шығуы — білім сапасы мен сұраныстың артқанын көрсететін маңызды белгі.

050509 «Қаржы» мамандығы: стандарт мазмұны және талаптар

050509 «Қаржы» мамандығына қатысты мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты (ҚР МЖМБС) бакалаврларды даярлау деңгейіне, оқу мазмұнына және құзыреттерге қойылатын талаптарды айқындайды.

Қолданылу саласы және нормативтік негіз

Стандарт жоғары кәсіптік білімнің базалық ережелеріне сүйене отырып әзірленеді және оқу үдерісін жоспарлау мен нәтижесін бағалауға ортақ талаптарды белгілейді.

Нормативтік сілтемелер қатарында ҚР МЖМБС құжаттары және білім беру пәндерін кодтау жүйесіне қатысты ережелер пайдаланылады.

Анықтамалар мен қысқартулар

ЖБП — жалпы білім беру пәндері
БП — базалық пәндер
ЖОО — жоғары оқу орны
МАБ — мемлекеттік аралық бақылау
МҚА — мемлекеттік қорытынды аттестация
ОСЖ — оқытушының студенттермен жұмысы
СДЖ — студенттердің дербес жұмысы

Біліктілік және кәсіби өріс

Түлекке «қаржы бакалавры» академиялық дәрежесі беріледі. Бітірушілер кәсіпорындарда, қаржы және сақтандыру ұйымдарында, банк секторында, бағалы қағаздар нарығында басқарушылық және коммерциялық қызмет атқара алады.

Негізгі функциялар

Есептік және статистикалық ақпаратты жинау, өңдеу және басқарушылық шешімдерге дайындау
Қаржыландыру, несиелеу, инвестициялау, баға белгілеу бойынша баламаларды талдау
Мемлекеттік және жеке сектор ұйымдарының қаржы-шаруашылық қызметін басқару және бақылау

Құзыреттерге қойылатын талаптар

Жалпы білім

Қазақстанның әлемдік тарихи үдерістегі орнын түсіну, тарих пен экономика бойынша базалық білімді меңгеру.

Әлеуметтік-этикалық

Кәсіби этика нормаларын сақтау, ішкі мәдениет, экологиялық жауапкершілік, салауатты өмір салтын қолдау.

Басқарушылық-экономикалық

Шешімдерді экономикалық негіздеу, функцияларды бөлу, бизнес-жоспарлау және даму перспективаларын көру.

«Қаржы және несие» кафедрасы: құрылу тарихы және жетістіктері

«Қаржы және несие» кафедрасы 1996 жылғы 26 тамызда М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан гуманитарлық университеті ректорының бұйрығы негізінде құрылды. Кафедра «Қаржы және несие» мамандығы бойынша, соның ішінде «Салық және салық салу» және «Банк ісін ұйымдастыру» бағыттары бойынша кадр даярлауды жүзеге асырып келеді.

Түлектер және еңбек нарығы

2000 жылы алғашқы түлектер оқуын аяқтады. Кафедра құрылған уақыттан бері өңір мен ел экономикасының әртүрлі салаларына 800-ден астам маман даярланды.

Ғылыми жарияланымдар және әдістеме

Оқытушылар конференцияларға қатысып, 150-ден астам мақала жариялады, сондай-ақ 60-тан аса әдістемелік нұсқаулық, дәріс конспектілері мен оқу құралдарын әзірледі.

Зерттеу және серіктестік

Кафедра «Қазақстан Республикасы экономикасындағы қаржы-несие механизмінің рөлі» тақырыбында ғылыми зерттеу жұмыстарын жүргізіп, нәтижелерін практикаға енгізіп келеді. Салық органдары, қаржы департаменті, банктер, кәсіпорындар және ғылыми орталықтармен байланыс орнатылған.

Оқытушылар құрамы және тәжірибе

Кафедрада педагогикалық және практикалық тәжірибесі мол оқытушылар қызмет етеді. Кафедра басшылығы әр кезеңде жаңарып, оқу-әдістемелік және ғылыми жұмысты жүйелеуге бағытталды.

Қорытынды ой

Орта білімнен бастап жоғары білім мен ғылымға дейінгі реформалардың түпкі мақсаты — білім сапасын өлшенетін, салыстырмалы және халықаралық талаптарға сай ету. Бұл міндеттер «парасатты экономикаға» қажетті адами капиталды қалыптастырумен тікелей байланысты және елдің ұзақ мерзімді бәсекеге қабілеттілігін күшейтеді.