Қазақша рефераттар

Мультимедиалық проектор

Білім берудегі мультимедиалық технологиялар

Бұл оқу құралында мультимедиалық технологиялардың әдістемелік ерекшеліктері сипатталып, мультимедианың техникалық құралдары мен мультимедиа ресурстарын әзірлеуге арналған бағдарламалық жабдықтарға талдау жасалады. Материал жоғары оқу орындарының студенттері мен оқытушыларына, сондай-ақ орта мектеп, бастауыш және орта кәсіптік білім беру ұйымдарының мұғалімдеріне арналған.

Кіріспе

Қазақстанда білім беруді ақпараттандыру мәселелері бірқатар мемлекеттік бағдарламаларда негізгі басымдық ретінде белгіленді. Бұл құжаттарда төмендегі бағыттарға ерекше назар аударылады:

  • ақпараттық-коммуникациялық технологияларды (АКТ) оқыту процесіне енгізуге арналған нормативтік-құқықтық базаны жетілдіру;
  • орта білім беру ұйымдарын интернет желісіне қосу;
  • барлық деңгейлерде қашықтан оқыту технологияларын әзірлеу және енгізу;
  • жаңа ақпараттық технологияларды оқытуға енгізуді қамтамасыз ететін ғылыми-зерттеу және әдістемелік жұмыстар жүргізу;
  • АКТ-ны бастауыш, орта және жоғары кәсіптік білім саласында қолдана алатын мамандар даярлау;
  • оқыту технологиясының аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз етілуін қадағалау;
  • инновациялық оқыту технологияларын қалыптастыру.

Қазіргі таңда дидактикалық оқыту жүйелерін дамытудың перспективалы бағыттарының бірі — мультимедиалық технологияларды оқу процесінде тиімді пайдалану.

Мультимедианы оқытуда қолданудың теориялық, практикалық, дидактикалық және тұжырымдамалық аспектілері көптеген зерттеушілер еңбектерінде қарастырылған. Бұл зерттеулердің нәтижелері білім берудің жаңа талаптарымен ұштаса отырып, мына ойды бекітеді: үздіксіз білім беру жүйесін жетілдіру үшін мультимедиалық технологияларды қолдану — бүгінгі күннің өзекті талабы.

Нені іске асыру қажет?

1) Мұғалімдерді даярлау

Педагогикалық процесте мультимедиалық технологияларды талапқа сай қолдана алатын құзыретті мұғалімдерді жүйелі түрде даярлау.

2) Техникалық базаны жаңарту

Оқу орындарының ақпараттық технологиялар базасын тұрақты жаңартып, жаңа бағдарламалық құралдармен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін техникалық әлеуетті күшейту.

3) Оқу-әдістемелік жұмысты жаңаша ұйымдастыру

Мемлекеттік бағдарламаларға сүйене отырып, оқу-әдістемелік жұмыстарды кезең-кезеңімен жандандыру және жаңарту.

А. Байтұрсынов, «Мектеп керектері»

«Ең әуелі мектепке керегі — білімді, педагогика мен методикадан хабардар, оқыта білетін мұғалім. Екінші — оқыту ісіне керек құралдардың қолайлы һәм сайлы болуы... Үшінші — мектепке керегі белгіленген бағдарлама...»

Бұл ой бүгін де өзектілігін жоғалтпайды: сапалы оқыту — мұғалім, құрал және бағдарлама үйлесіміне тәуелді.

1-бөлім. Мультимедиалық технологиялар — оқытудың дидактикалық жүйелері

1.1 Мультимедиа негіздері

Мультимедиа әртүрлі типтегі ақпараттарды өңдеу мен ұсынудың тиімді құралы болғандықтан, оны түсіндіру үшін ең алдымен информатикада қарастырылатын ұғымдарды нақтылау қажет: ақпарат, ақпараттандыру, ақпараттық процесс, ақпарат түрлері және оларды ұсыну әдістері.

1.1.1 Ақпарат: ұғымы мен қасиеттері

Ақпарат термині латынның informatio — «танысу, түйсіну, түсіну» деген сөзінен шыққан. Бастапқы кезеңдерде ақпарат «бір адамнан екінші адамға ауызша, жазбаша немесе өзге тәсілдер арқылы берілетін мәлімет және оны беру мен қабылдау процесі» ретінде түсіндірілді.

Ғылыми әдебиеттердегі кейбір тұжырымдар

  • ақпарат — құрылымның күрделілік өлшемі (Моль);
  • ақпарат — таңдау ықтималдылығы (Яглом);
  • ақпарат — энтропияның терістілігі (Бриллюэн).

Тәжірибелік тұрғыдан алғанда, кең мағынада ақпарат — әлемнің көрінісі, ал тар мағынада — кез келген объект немесе субъект туралы мәлімет.

Ақпараттың негізгі қасиеттері

Көлемі азаймайды

Тұтыну барысында ақпараттың өзі сарқылмайды.

Көп қолданушыға қолжетімді

Бір ақпаратты көптеген адам бір мезгілде пайдалана алады.

Жылдам тасымалданады

Кеңістік бойынша жеткізу уақыты қысқарады.

Әртүрлі формада ұсынылады

Бір мазмұн мәтін, графика, дыбыс, бейне түрінде берілуі мүмкін.

Ақпараттандыру және компьютерлендіру

Ақпараттандыру — азаматтардың ақпараттық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін тиімді жағдай жасаудың процесі; яғни ақпараттық-техникалық құралдарды бағдарламалармен және әдістемелік құралдар кешенімен қамтамасыз ету. Компьютерлендіру — білім беру жүйесін компьютерлік техникамен жабдықтау. Бұл екі ұғым өзара байланысты: компьютерлендіру — ақпараттандырудың құрамдас бөлігі.

Ақпараттық процесс

Адам ақпаратты сезім мүшелері арқылы қабылдап, оны ми мен орталық жүйке жүйесінің көмегімен өңдейді және есте сақтайды. Мәтінді бір тілден екінші тілге аудару, ойша есеп шығару — ақпаратты өңдеу процесіне мысал. Ал белгілі бір мақсатқа жетуге бағытталған ақпаратпен байланысты әрекеттер тізбегі ақпараттық процесс деп аталады.

Ақпараттық процесс тек адам әрекетінде ғана емес, табиғатта да байқалады. Мысалы, өсімдіктердің жыл мезгілдеріне байланысты өзгеруі ауа температурасы мен күн сәулесінің ұзақтығы сияқты сыртқы факторлармен «ақпарат алмасуға» тәуелді.

Ақпарат түрлері

Ақпаратты қабылдау тәсіліне қарай бірнеше топқа бөлуге болады:

Визуалды ақпарат

Мәтін, кескін, графика, сурет, фотосурет, анимация, бейнефильм сияқты көру арқылы қабылданатын ақпарат.

Дыбыстық ақпарат

Дыбыс, сөз, әуен сияқты есту арқылы қабылданатын ақпарат.

Сенсорлық ақпарат

Арнайы техникалық құралдар көмегімен адамның сенсорлық жүйесі арқылы қабылданатын ақпарат.

Тура және ассоциативті ақпарат

Тура ақпарат

Объектінің немесе процестің негізгі қасиетін тікелей сипаттайтын мәлімет. Мысалы, судың мөлдір, түссіз және сұйық болуы.

Ассоциативті ақпарат

Бұрынғы білім мен жаңа мәліметті салыстыру, елестету арқылы қабылданатын ақпарат; яғни объект туралы қосымша мағына құратын байланыстар.

Ақпаратты ұсыну әдістері

Ақпарат ауызша, жазбаша, сондай-ақ көрнекілікке негізделген тәсілдермен (сурет, графика, бейне, дыбыс) ұсынылады. Ақпаратты ұсыну үшін оны алдын ала іздеу, жинау, сұрыптау, өңдеу және сақтау әрекеттері орындалады. Сонымен бірге ақпарат баспа құралдары және техникалық құрылғылар арқылы да таратылады.

Бақылау сұрақтары

  1. Ақпарат деген не?
  2. Ақпараттың қандай түрлері бар?
  3. Ақпараттық процесс деген не?
  4. Ақпараттандыру мен компьютерлендіру ұғымдарының айырмашылығы қандай?
  5. Ақпаратты ұсынудың қандай әдістері бар?

1.1.2 Мультимедиа туралы түсінік

Білім беруді ақпараттандыруға байланысты оқу әдебиеттері мен ғылыми мақалаларда бірқатар ұғымдар кеңінен қолданылып жүр: ақпараттық-білім беру ортасы, ақпараттық-пәндік орта, кәсіби-ақпараттық білім беру ортасы, оқытудың компьютерлік технологиялары, оқытудың ақпараттық технологиялары, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, білім беруге арналған АКТ, мультимедиа, мультимедиалық технологиялар, мультимедиалық ресурстар және т.б.

«Орта» ұғымы және білім беру ортасы

«Орта» ұғымы макроорта және микроорта деңгейлерін қамтиды: макроорта қоғамдық-экономикалық жүйелерге, ал микроорта жеке тұлғаның айналасындағы жанұя, ұжым сияқты элементтерге қатысты. Білім беру ортасы — білім беру мекемелеріндегі оқыту технологиялары мен ақпараттық ресурстардың жиынтығы.

Ақпараттық-білім беру ортасы — ақпараттық білім ресурстарын пайдалануға мүмкіндік беретін, ақпараттық технологиялар негізінде құрылған оқыту технологияларының жиынтығы. Ал ақпараттық-пәндік орта — белгілі бір пәнге бағытталған сол ортаның құрамдас бөлігі. Кәсіби-ақпараттық білім беру ортасы — белгілі бір маманның кәсіби қызметінде қолдануға арналған компьютерлік және телекоммуникациялық технологиялар негізіндегі аппараттық-бағдарламалық кешендер жиынтығы.

Оқыту және технология ұғымдары

Оқыту — педагогтың жетекшілігімен білім, білік және дағдыны қалыптастыруға бағытталған жоспарлы, жүйелі процесс. Технология (techne — өнер, шеберлік; logos — ғылым) — белгілі бір өнімнің немесе материалдың күйін, қасиетін, формасын өзгертуге және өңдеуге арналған әдістер жиынтығы.

Оқытудың компьютерлік және ақпараттық технологиялары

Оқытудың компьютерлік технологиясы — ақпаратты жинақтау, ұсыну, бақылауды ұйымдастыру және танымдық іс-әрекетті басқару сияқты педагог функцияларын компьютерлік техника негізінде іске асыруға мүмкіндік беретін әдістер мен тәсілдер жиынтығы. Бұл технология оқытушы мен білім алушы арасындағы өзара әрекет формасын өзгертіп, оқу мотивациясын және оқыту қарқындылығын арттыра алады.

Оқытудың ақпараттық технологиялары — білім беруге бағытталған компьютерлік техника, телекоммуникациялық байланыс құралдары және инструменталды бағдарламалық жабдықтар жиынтығы.

Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АКТ)

АКТ — желілерде ақпарат алмасуды қамтамасыз ететін байланыс құралдары, бағдарламалық жүйелер мен кешендер (бағдарламалау тілдері, трансляторлар, компиляторлар, операциялық жүйелер, қолданбалы бағдарламаларды әзірлеуге арналған инструменталды пакеттер), сондай-ақ мультимедиа мен телекоммуникация сияқты техникалық-бағдарламалық құралдар жиынтығы.

АКТ-ның сипаттамалық қасиеттері

  • өңдеу нысаны — мәліметтер;
  • мақсат — ақпарат алмасуды ұйымдастыру;
  • құралдар — бағдарламалық, аппараттық және бағдарламалы-аппараттық кешендер;
  • тиімділік өлшемдері — ақпаратты жеткізудің дәлдігі, сенімділігі және толықтығы.

Мультимедиа: мәні және анықтамалары

Көрнекілік ұстанымының талаптарына толық жауап бере алатын бағыттардың бірі — мультимедиалық технологиялар. Зерттеушілер мультимедияны әртүрлі қырынан анықтайды: ол — адамның мультисенсорлық табиғатына сүйенетін технология; екі немесе одан да көп ақпарат типтерін интерактивті түрде біріктіру; әртүрлі формадағы ақпаратты біріктіруге арналған аппараттық және бағдарламалық құралдар кешені.

Жинақталған анықтама

Мультимедиа — компьютерлік графика, сурет, бейне, анимация, мәтін және жоғары сапалы дыбыспен жұмыс істеуді қамтамасыз ететін интерактивті аппараттық-бағдарламалық жүйе.

Сонымен бірге «мультимедиа» ұғымы тәжірибеде бірнеше мағынада қолданылады: (1) әртүрлі типтегі ақпаратты өңдеуге арналған құралдарды жасаудың және пайдаланудың технологиясы; (2) осы технологияға негізделген ақпараттық ресурс; (3) түрлі типтегі ақпаратты өңдеу мен ұсынуға мүмкіндік беретін бағдарламалық және техникалық құралдар жиынтығы.