Қазақша рефераттар

Бағалы қағаздар рыногы статистикасы

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті

Есеп және аудит кафедрасы

Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.340

Пән:

Қаржылық-банктік статистика

5В050900 «Қаржы» мамандығының студенттеріне арналған пәнді зерделеу бойынша әдістемелік нұсқаулар.

Құрастырушы

аға оқытушы Бейсембаева Г.К.

Қала

Павлодар

Әдістемелік нұсқауларды бекіту парағы

Нысан: ПМУ ҰС Н 7.18.341

Ресми құжат

Бекітемін: ОІ жөніндегі проректор — Н.Э. Пфейфер

Кафедра отырысында ұсынылды: 20__ ж. «___» __________, № ___ хаттама

Кафедра меңгерушісі: А.Ж. Мусина

Келісу және мақұлдау

Қаржы-экономикалық факультетінің ОӘК: 20__ ж. _____________, № ___ хаттама

ОӘК төрағасы: А.Б. Темиргалиева

Мақұлданды: ЖжӘҚБ бастығы — А.А. Варакута

Университеттің оқу-әдістемелік кеңесі: 20__ ж. «___» __________, № ___ хаттама

1-тақырып. Қаржы және банк статистикасы: пәні, әдісі, міндеттері

Негіздер

Қаржы статистикасы — басқарудың барлық деңгейінде қаржы қатынастарын, ақша ағындарын және олардың экономикалық нәтижелермен байланысын зерттейтін экономикалық ғылым саласы. Ол өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы немесе көлік сияқты салалық статистикалардан ерекшеленеді: қаржы статистикасы салалармен шектелмей, бүкіл экономиканы қамтитын қаржылық процестерді қарастырады.

Қамтитын негізгі бөлімдер

  • Мемлекеттік бюджет статистикасы
  • Банктік статистика
  • Ақша айналымы статистикасы
  • Кәсіпорындар қаржысы мен сақтандыру статистикасы

Әдісі

Пәннің негізгі әдісі — қаржы процестері бойынша статистикалық бақылау және деректерді жүйелі талдау.

  • деректерді жинау және тіркеу
  • жіктеу және топтау
  • индекстік әдістер, орташа шамалар
  • динамикалық қатарлар
  • қатынастық, корреляция-регрессиялық талдау

Негізгі міндеттері

  1. 1 Халықаралық есеп стандарттарына және статистикалық тәсілдерге көшу.
  2. 2 Статистикалық бақылауды ұйымдастыру және деректерді өңдеу.
  3. 3 Халықаралық жүйеге кірігу және көрсеткіштерді үйлестіру (гармонизация).

Әдістемелік нұсқау

Студенттер тақырып бойынша берілген тәжірибелік сұрақтарға жауап беруі керек.

Әдебиет

  1. Авроров А.П., Авророва Ю.А. Общая теория статистики, основы курса. Алматы, 2009.
  2. Шокаманов Ю.К., Бельгибаева К.К. Статистика. Алматы: Экономика, 2008.

2-тақырып. Мемлекеттік бюджет статистикасы

Бюджет

Мемлекеттік бюджет — қоғамдық өмірдің экономикалық, әлеуметтік және саяси қырларын айқындайтын, мемлекеттің жалпы қажеттіліктерін қанағаттандыруға арналған орталықтандырылған ақша қоры.

Бюджеттік жіктеу және табыстар

Бюджеттік жіктеу — бюджет табыстары мен шығыстарын, сондай-ақ бюджеттен тыс операцияларды топтастырудың негізі. Бюджетке түсетін табыстар әдетте үш топқа бөлінеді:

  • салықтық түсімдер
  • салықтық емес түсімдер
  • тегін түсімдер (аударымдар)

Тапшылық (дефицит)

Бюджеттік тапшылық — бюджет шығыстарының табыстардан асып түсуі. Оны жабу үшін көбіне мемлекеттік қарыз алу тетіктері пайдаланылады.

Қаржыны жұмылдырудың қосымша тәсілі — эмиссия (қағаз-ақшалай және несиелік). Алайда эмиссия экономиканың нақты қажеттіліктерімен байланыспаса, инфляциялық қысымды күшейтуі мүмкін.

Профицит

Бюджет профициті — бюджет табыстарының шығыстардан артық болуы. Мұндай жағдайда артық қаражат борышты азайтуға немесе стратегиялық бағдарламаларды қаржыландыруға бағытталуы мүмкін.

Әдістемелік нұсқау

Студенттер тақырып бойынша берілген тәжірибелік сұрақтарға жауап беруі керек.

Әдебиет

  1. Мельников В.Д. Государственное финансовое регулирование экономики Казахстана. Алматы: Экономика, 2007.
  2. Статистика: Учебное пособие / Под ред. Ионина В.Г. Москва: ЮНИТИ, 2007.

3-тақырып. Шаруашылық ұйымдардың қаржылық нәтижелері статистикасы

Кәсіпорын

Кәсіпорын қаржысы статистикасының пәні — шаруашылық субъектілерінің қаржы ресурстарын қалыптастыруы мен пайдалануы, сондай-ақ қаржылық-банктік жүйе және мемлекет алдындағы міндеттемелерін орындауы арқылы көрінетін қаржылық-ақшалай қатынастардың сандық және сапалық сипаттамалары.

Негізгі есептері

  • қаржылық жағдай мен даму үрдістерін зерттеу
  • қаржы ресурстарын пайдалану бағыттарын анықтау
  • қаржылық қорлардың құрылымын және қалыптасу көздерін талдау
  • динамика, тиімділік және пайдалылық деңгейін бағалау
  • төлем қабілеттілігі мен қаржылық тұрақтылықты талдау

Ақпараттық база

Талдау бухгалтерлік және статистикалық есептілік деректеріне сүйенеді. Негізгі құжаттар:

  • бухгалтерлік баланс
  • пайда мен зиян туралы есеп
  • ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп

Қолданылатын әдістер

Топтау, құрылымдық талдау, динамикалық қатарлар, индекстер, сондай-ақ корреляция-регрессиялық және қатынастық талдау кең қолданылады.

Әдістемелік нұсқау

Студенттер тақырып бойынша берілген тәжірибелік сұрақтарға жауап беруі керек.

Әдебиет

  1. Бельгибаева К.К. Финансово-банковская статистика. Алматы: Экономика, 2007.
  2. Гусаров В.М. Теория статистики. М.: Аудит, ЮНИТИ, 2009.

4-тақырып. Банк статистикасы

Банктер

Банктік статистика — ақша айналымы статистикасының құрамдас бөлігі. Ол банк қызметінің нәтижелерін, сондай-ақ қарыз, депозит, валюталық және бағалы қағаздармен операцияларды сипаттайтын көрсеткіштерді зерттейді.

Банк жүйесінің рөлі

Банктер (орталық және коммерциялық) елдің қаржылық-несиелік қызметінде жетекші рөл атқарады. Банктік сектор инвестициялық белсенділікке әсер етіп, экономикалық өсім қарқынын айқындауға ықпал етеді.

Негізгі операциялар

  • несиелік операциялар
  • кепілдік операциялар
  • лизинг
  • валюталық операциялар
  • депозиттік операциялар
  • вексельдермен және бағалы қағаздармен операциялар

Негізгі көрсеткіштер

Банк қызметінің сенімділігі мен тиімділігін бағалау үшін келесі статистикалық шамалар жиі қолданылады:

  • активтер және қорлар
  • депозиттер
  • қарыздар
  • капитал (жарғылық қор)
  • пайда

Банктік статистиканың міндеттері

  1. 1қаржы активтерінің шамасын анықтау
  2. 2қаржы міндеттемелерінің шамасын анықтау
  3. 3активтер мен пассивтердің құрамын және құрылымын талдау

Банктік статистиканың ерекшелігі — оның баланстық сипатында.

Әдістемелік нұсқау

Студенттер тақырып бойынша берілген тәжірибелік сұрақтарға жауап беруі керек.

Әдебиет

  1. Статистика / Под ред. М.Г. Назарова. М.: КНОРУС, 2006.
  2. Минашкин В.Г., Шмойлова Р.А. және т.б. Теория статистики. Москва: ЕАОИ, 2008.

5-тақырып. Ақша статистикасы

Ақша айналымы

Ақша айналымы — тауарлар мен қызметтер қозғалысына қызмет көрсететін, сондай-ақ әртүрлі төлемдерді жүзеге асыру барысында ақшаның қозғалысы. Ақша айналымының көлемі — белгілі бір кезеңдегі ақша қаражаттары қозғалысының жиынтығы.

Ақшаның негізгі қызметтері

Құн өлшемі

Бағаны қалыптастыру және салыстыру негізі.

Айналыс құралы

Сатып алу-сату операцияларын жүргізу.

Төлем құралы

Берешектерді өтеу және есеп айырысу.

Қорландыру және жинақ

Құнды сақтау және жинақтау.

Дүниежүзілік ақша

Халықаралық есеп айырысу құралдары ретінде қолданылуы.

Негізгі көрсеткіштер жүйесі

  • ақша массасы және оның құрылымы
  • экономиканың ақша белгілерімен қамтамасыз етілуі және ақшаның сатып алу қабілеттілігі
  • депозиттер, алтын-валюта резервтері және айырбас операциялары

Ақша эмиссиясы және саясат

Нарықтық экономиканың тұрақты жұмысы үшін айналыстағы ақша массасы тауарлар мен қызметтер көлеміне және бағалар деңгейіне сәйкес болуы маңызды. Қатаң ақша-несие саясаты инфляцияны төмендетуі мүмкін, бірақ ақша тапшылығы төлемдердің кешеуілдеуіне, өндірістің баяулауына және әлеуметтік кернеудің өсуіне әкелуі ықтимал.

Сондықтан қосымша эмиссия мәселесі экономикалық тепе-теңдік пен нақты қажеттіліктер ескеріле отырып қарастырылуы тиіс.

Әдістемелік нұсқау

Студенттер тақырып бойынша берілген тәжірибелік сұрақтарға жауап беруі керек.

Әдебиет

  1. Мурсалимова Т.М. Тестовые задания по курсу «Общая теория статистики». Алматы: Экономика, 2007.
  2. Ефимова М.Р., Петрова Е.В., Румянцева В.Н. Общая теория статистики. Москва: ИНФРА-М, 2007.

6-тақырып. Сақтандыру іс-әрекетінің статистикасы

Тәуекел

Қазіргі нарықтық экономика табиғи, экономикалық, техногендік және саяси сипаттағы көптеген тәуекелдерге ұшырайды. Соның нәтижесінде тәуекел оқиғаларының ықтималдығы да, сақтандыру объектілерінің құны да өседі. Бұл сақтандыру саласында деректермен жұмыс істеудің жоғары мәдениетін және заманауи талдау әдістерін талап етеді.

Сақтандыру статистикасының маңызы

Сақтандырудың тиімділігі сенімді статистикалық ақпаратқа сүйенеді: деректерді жинау, өңдеу және талдау — нарықтың жай-күйін бағалау мен басқарушылық шешім қабылдаудың негізі. Статистика тек мемлекеттік қадағалау үшін емес, сақтандырушының ашықтығы мен клиенттің ақпаратқа қол жеткізуі үшін де қажет.

Статистика шешуге көмектесетін міндеттер

  1. 1мемлекеттік қадағалау органдары мен сақтандырушылар арасындағы өзара әрекеттесуді жақсарту
  2. 2сақтандыру нарығының күйін, динамикасын және құрылымын талдау
  3. 3сақтандыру саласындағы заң жобаларын экономикалық негіздеу және енгізу сапасын арттыру
  4. 4сақтандырушылардың отандық және шетелдік әріптестер үшін ашықтығын қамтамасыз ету
  5. 5тарифтік саясат тиімділігін арттыру
  6. 6сақтандыру рейтингтері мен кешенді бағалаулардың нақтылығын қамтамасыз ету
  7. 7сақтандыру алаяқтығын азайту және операциялардың қауіпсіздігін көтеру

Әдістемелік нұсқау

Студенттер тақырып бойынша берілген тәжірибелік сұрақтарға жауап беруі керек.

Әдебиет

  1. Назаров М.Г. Курс социально-экономической статистики. Москва: Финансы и статистика, 2009.
  2. Гусаров В.М. Теория статистики. М.: ИННТИ, 2000.
  3. Авроров А.П. Общая теория статистики, основы курса. Алматы, 2008.

7-тақырып. Бағалы қағаздар нарығы статистикасы

Нарық

Ашық нарықтағы операциялардың классикалық түсіндірмесінде орталық банк бағалы қағаздарды сатып алу-сату арқылы қаржы көлемін реттейді. Бұл әсер трансмиссиялық тетік арналары арқылы қысқа мерзімде байқалып, маңызды макроэкономикалық көрсеткіштерге ықпал етеді.

Негізгі актив: мемлекеттік бағалы қағаздар

Ашық нарық операцияларында көбіне мемлекеттік бағалы қағаздар пайдаланылады: олар кең көлемде шығарылады және әдетте инфрақұрылымы жақсы дамыған нарыққа сүйенеді. Маңызды артықшылықтарының бірі — облигацияларға қызмет көрсету және өтеу шығындарын орталық банк емес, үкімет көтереді.

Тиімділікті шектейтін факторлар

Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, мемлекеттік бағалы қағаздарды ақша-несие саясатының негізгі құралы ретінде қолдану әрдайым бірдей тиімді бола бермейді. Негізгі себептер:

  • ішкі борыш нарығы жеткілікті дамымаған кезеңде өтімділік пен нарықтық тереңдіктің төмен болуы
  • нарық жақсы дамыған жағдайда да, операциялардың мақсаттары мен шектеулері нақты үйлестірілмесе, ықпалдың әлсіреуі

Әдістемелік нұсқау

Студенттер тақырып бойынша берілген тәжірибелік сұрақтарға жауап беруі керек.

Әдебиет

  1. Салин В.Н., Чурилова Э.Ю., Шпаковская Е.П. Статистика. Москва: КНОРУС, 2007.
  2. Авроров А.П., Нурлыбаева А.А. Финансово-банковская статистика. Алматы: Экономика, 2007.
  3. Статистика / Под ред. В.Г. Ионина. М.: ИНФРА-М, 2008.

8-тақырып. Қазіргі макродеңгейдегі қаржылық баланстар

Макро

Төлем балансы

Төлем балансы — белгілі бір кезең ішінде елдің әлемнің басқа елдерімен жасайтын операцияларын көрсететін жиынтық статистикалық есеп. Ол банктік және мемлекеттік статистика деректерімен қатар, басқа министрліктер мен ведомстволардың ақпараттары негізінде құрастырылады.

Белсенді және пассивті баланс

Егер елге қаржы түсімі шығыннан асып түссе, төлем балансы белсенді деп аталады. Керісінше жағдайда — пассивті.

Құрылымы

Төлем балансы әдетте ағымдағы операциялар балансы мен капитал қозғалысы балансын қамтиды. Көрінетін баптар — тауар экспорты/импорты; көрінбейтін баптар — қызметтер экспорты/импорты және табыстар.

Төлем балансы көрсеткіштері арқылы анықталатын мәселелер

  • ағымдағы шот тапшылығы
  • валюталық резервтердің жеткіліктілігі
  • сыртқы борыш (оның ішінде құрылымы)
  • сауда шарттары
  • капитал ағындары

Төлем балансында резиденттер мен резидент еместер арасындағы тауарлар мен қызметтер саудасы, трансферттер және қаржылық талаптар мен міндеттемелерге қатысты операциялар көрсетіледі.

Әдістемелік нұсқау

Студенттер тақырып бойынша берілген тәжірибелік сұрақтарға жауап беруі керек.

Әдебиет

  1. Теслюк М.Е. Статистика финансов. Минск: Вышэйшая школа, 2007.
  2. Статистика финансов / Под ред. Салина В.Н. Москва: Финансы и статистика, 2008.

9-тақырып. ҚР қаржы ресурстары статистикасы

Ресурстар

Нарықтық жағдайда қаржы және кредит-ақшалай қатынастарды реттеу үшін экономикадағы қаржы ағындары туралы толық әрі салыстырмалы ақпарат қажет. Қаржы ресурстарының көлемі белгілі бір мерзім ішіндегі экономиканың қаржылық нәтижелерін сандық тұрғыдан сипаттайды.

Қаржы ресурстарының құрамы

Қаржы ресурстары орталықтандырылған және орталықтандырылмаған қорлар арқылы жұмылдырылатын қаражаттарды қамтиды. Олар негізгі қорларды қалпына келтіруге, өндірістік және өндірістік емес жинақтауға, сондай-ақ әлеуметтік төлемдерге бағытталуы мүмкін.

Қаржы ресурстары туралы деректердің қолданылуы

Қаржы ресурстары жөніндегі ақпарат арнайы құрастырылатын баланс арқылы экономика секторлары арасындағы қаржылық байланыстарды, ресурстардың көлемін, құрамын, қалыптасу көздерін және пайдалану бағытын сипаттайды.

Негізгі көз

Қаржы ресурстарының негізгі көзі — қаржылық емес кәсіпорындардың өндірістік қызметінен алынатын пайда. Оның бір бөлігі салықтар мен міндетті аударымдар түрінде бюджетке және бюджеттен тыс қорларға түседі, қалған бөлігі кәсіпорындардың өз иелігінде қалып, өндірістік қажеттіліктерге жұмсалады.

Әдістемелік нұсқау

Студенттер тақырып бойынша берілген тәжірибелік сұрақтарға жауап беруі керек.

Әдебиет

  1. Авроров А.П., Авророва Ю.А. Общая теория статистики, основы курса. Алматы, 2009.
  2. Шокаманов Ю.К., Бельгибаева К.К. Статистика. Алматы: Экономика, 2008.

Жұмыс форматы

Оқу мақсаты

Қаржылық және банктік көрсеткіштерді түсіндіру, жинақтау және талдау дағдыларын қалыптастыру.

Практика

Әр тақырып бойынша тәжірибелік сұрақтарды орындау және негізгі көрсеткіштерді есептеу.

Нәтиже

Шешім қабылдауға қажет статистикалық қорытындыларды негіздеу және ұсыну.

Ескерту

Мәтін редакцияланып, грамматикасы түзетілді және мазмұны оқу материалы форматына келтірілді. Құжаттағы кейбір күндер, нөмірлер және қол қою жолдары бастапқы үлгіге сәйкес бос қалдырылды.