Екі шеңбердің түйіндесуі
1-межелік бақылау тапсырмасы: түйіндесулерді орындау
Пәні: Инженерлік графика. Тақырып: түйіндесулерді орындау және түйіндесу орындау кезеңдері.
Білімдік мақсат
Оқушыларды сызбаларды дұрыс орындауға және оқуға үйрету.
Тәрбиелік мақсат
Жұмысты тиянақты орындауға және эстетикалық мәдениетті қалыптастыруға тәрбиелеу.
Дамыту мақсаты
Сызба құралдарын дұрыс пайдалануды және сызбаларды орындау дағдыларын дамыту.
Түйіндесу дегеніміз не?
Бір сызықтың екінші сызыққа біркелкі (үздіксіз) ауысуы түйіндесу деп аталады. Ал біркелкі ауысу орын алатын нүкте түйіндесу нүктесі деп аталады.
Негізгі ұғымдар
- Біркелкі ауысуды салу үшін түйіндесу радиусын, центрін және түйіндесу нүктесін анық білу қажет.
- Түзу мен шеңбердің түйіндесуінде тек жанасу жағдайында ғана ауысу біркелкі болатынын ескерген жөн.
Түйіндесу нүктесінің орналасу ережелері
Түзу мен шеңбер
Түйіндесу нүктесі берілген түзуге перпендикуляр бағытталған радиус бойында жатады. Яғни радиус түзуге тік бұрыш жасап, жанасу нүктесіне келеді.
Екі шеңбер
Егер шеңберлер өзара жанасатын болса, бір шеңберден екіншісіне ауысу сызығы біркелкі болады. Бұл кезде түйіндесу нүктесі олардың центрлерін қосатын түзу бойында орналасады.
Есте сақтайтын қағида
Түйіндесуді салғанда ең маңызды шарт — ауысудың үзіліссіз және жанасу талаптарына сай орындалуы. Жанасу орындалмаса, сызықтардың ауысуы біркелкі болмайды.
Түйіндесу түрлері
Екі түзудің түйіндесуі
Екі түзу сызықтың арасын радиусы берілген доғамен біркелкі байланыстыру.
Шеңбер мен түзудің түйіндесуі
Түзудің шеңберге жанасуы арқылы үздіксіз ауысуды қамтамасыз ету.
Екі шеңбердің түйіндесуі
Екі шеңбердің жанасу шарты орындалып, ауысу центрлерді қосатын түзу бойымен анықталуы.