Қазақша рефераттар

Қой жүнін өндіру технологиясы

Оқу-әдістемелік құжат

Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті

Аграрлық факультет • Мал шаруашылығы және аңшылықтану (морфология негіздерімен) кафедрасы

Студентке арналған пәннің оқу-әдістемелік кешені (ПОӘК): «Шерствоведение, смушковедение»

Білім беру бағдарламасы: 5В080200 — «Мал шаруашылығы өнімдерін өндіру технологиясы» • Семей, 2013

Құжат коды

ПОӘК 042-18-22.1.8102-2013

Басылым №

__________

1. Жалпы жағдайлар

1.1 Оқытушы және пән туралы мәлімет

Оқытушы
Ахметова Балнұр Серіковна (доцент м.а.)
Кафедра
Мал шаруашылығы және аң өсіру технологиясы
Телефон
53-19-70 (институт, жұмыс)
Өтетін орны
№5 корпус, аудитория 208
Пән атауы
Ауыл шаруашылық малдарын азықтандыру
Кредит саны
3 (үш)

1.2 Пәннің қысқаша мазмұны

Пән мазмұны қой шаруашылығында ет, жүн және елтірі өндірудің заманауи технологияларын қамтиды. Оқу барысында қой өнімдерін тұқымдық ерекшеліктеріне қарай тиімді өндіру жолдары, қойдың ұдайы өсуінің теориялық және практикалық негіздері, күтіп-бағу, сұрыптау, өсіру биотехнологиялары, сондай-ақ асыл тұқымдылық пен өнімділікті бағалау мәселелері қарастырылады.

  • Қой жүнін өндіру технологиясы
  • Қойдың көбею әдістері
  • Өнімділік және асыл тұқымдылық бағалау
  • Қой жүнін кластау ерекшеліктері

1.3 Курстың мақсаты

Қой малдарының биологиялық ерекшеліктерін, ет және жүн өнімділігін өндіру тәсілдерін меңгерту; өнім сапасына әсер ететін факторларды талдай білуге үйрету. Студенттерді ет өнімділігінің көрсеткіштерімен, жүн қасиеттерін қалыптастыратын факторлармен және дайындау стандарттарымен таныстыру. Сондай-ақ қой тұқымдары, өсірілетін өңірлер және өнімділік ерекшеліктері бойынша терең теориялық білім қалыптастыру.

1.4 Пәнді оқытудың міндеттері

  • Қойлардың биологиялық және шаруашылықтық ерекшеліктерін оқып-үйрену.
  • Аз шығынмен экологиялық таза өнім алу қағидаларын меңгерту.
  • Селекциялық және асылдандыру жұмысы, азықтандыру және күтіп-бағу негіздерін ғылым жетістіктерімен ұштастыра оқыту.
  • Қой өнімдерін өндіру және алғашқы өңдеуді ұйымдастырудың тиімді тәсілдерін үйрету.

1.5 Оқу нәтижелері (студенттің құзыреттері)

Білуі керек

  • Қойлардың шаруашылықтық және өнімділік сапаларын бағалау негіздері.
  • Жүннің технологиялық қасиеттері, таза талшық шығымы және жүн класын анықтау тәсілдері.
  • Қой шаруашылығында генетикалық ресурстарды тиімді пайдалану қағидалары.
  • Ет пен жүн өндірудегі жаңа технологиялардың бағыттары.

Меңгеруі керек

  • Асыл тұқымдылық, өнімділік және биологиялық ерекшеліктерді талдау.
  • Қой жүнін өндіру технологиясының негізгі кезеңдері.
  • Қойдың көбею әдістері және өнімділікті бағалау тәсілдері.
  • Жүнді кластаудың практикалық қағидалары.

Иеленуі және істей алуы керек

Иеленуі

Ауыл шаруашылығы саласындағы білімін тәжірибеде қолдану дағдылары.

Істей алуы

Қойларды асыл тұқымдылық және өнімділік көрсеткіштері бойынша бағалау жүргізу.

Түсінуі

Ет және жүн сапасын арттыру үшін әр бағыттағы тұқымдарды өсіру мақсаты мен логикасын.

1.6 Пререквизиттер

  • Мал шаруашылығы негіздері
  • Ауыл шаруашылығы малдарын азықтандыру
  • Ауыл шаруашылығы малдарын өсіру және селекциясы

1.7 Постреквизиттер

  • Шошқаларды интенсивті өсіру биотехнологиясы мен селекциясы
  • Мал шаруашылығы және құс шаруашылығын асылдандыру ісі
  • Эмбриоинженерия
  • Селекция: генетикалық үдерістерді болжау және модельдеу

2. Пәннің мазмұны және сабақ түрлеріне байланысты сағаттарды бөлу

Төмендегі жоспар модульдер мен блоктар бойынша ұйымдастырылған. Кесте құрылымы бастапқы құжаттағы логиканы сақтай отырып ықшамдалды: негізгі тақырыптар, практикалық/өздік жұмыстар және ұсынылатын әдебиеттер.

1-модуль: Қой шаруашылығының маңызы және жүн негіздері

Тақырып Негізгі мазмұн Әдебиеттер
Халық шаруашылығындағы қой шаруашылығының маңызы Саланың экономикалық және өндірістік орны, өнім түрлері. Сәбденов Қ.С., Құлатаев Б.Т., 2006; «Қой шаруашылығы…», 1992
Қой жүнінің типтері мен топтары Жүн құрылымы, топтастыру, өндірістік маңызы. Сәбденов Қ.С., Құлатаев Б.Т., 2006
Қой жүнінің физика-механикалық қасиеттері Талшық сапасы, беріктік, серпімділік, біркелкілік. Бурамбаева Н.Б. және т.б., 2009
Қой тұқымдары Өнім бағыты, аймақтық бейімділік, селекция негіздері. Сәбденов Қ.С., Құлатаев Б.Т., 2006; Бурамбаева Н.Б. және т.б., 2009
Таза талшық шығымын анықтау және жүн ақаулары Өлшеу әдістері, ақаулардың себептері және алдын алу. Сәбденов Қ.С., Құлатаев Б.Т., 2006
Қой малдарының жүн өнімділігі Өнімділік көрсеткіштері, ықпал етуші факторлар. «Қой шаруашылығы…», 1992; Бурамбаева Н.Б. және т.б., 2009
Шайырдың маңызы және жүнді дайындау стандарты Сапаға әсері, қабылдау және сұрыптау талаптары. «Қой шаруашылығы…», 1992
Жүн өндіру технологиясы Қырқу, бастапқы өңдеу, сақтау және логистика. Сәбденов Қ.С., Құлатаев Б.Т., 2006

2-модуль: Сұрыптау, жұп таңдау және жүнді кластау

Негізгі тақырыптар

  • Қой малдарын сұрыптау және жұп таңдау.
  • Ет өнімділігі және оны жоғарылату әдістері.
  • Жүнді кластау: биязы, биязылау, ұяң, қылшық; сондай-ақ ешкі жүні.

Ұсынылатын әдебиеттер

  • Сәбденов Қ.С., Құлатаев Б.Т. Практикум, 2006
  • Бурамбаева Н.Б., Нуржанова Г.Х., Ахметова Б.С. Практикум, 2009
  • «Қой шаруашылығы және қаракөл мен ет өндіру тәсілдері», 1992

3-модуль: Өсіру әдістері, бонитировка және көбею

Өсіру

Қой малдарын өсіру әдістері және селекциялық стратегиялар.

Бонитировка

Биязы, биязылау, ұяң және қылшық жүнді тұқымдар бойынша бағалау; қой мен ешкіге ортақ тәсілдер.

Көбею және менеджмент

Қойдың көбеюі, күтіп-бағу және азықтандырудың өндірістік шешімдері.

Жоспарланған жиынтық жүктеме (құжаттағы көрсеткіштер): барлығы 135 сағат (Д/ЗТС/СОӨЖ/СӨЖ үлестірімі бастапқы кестеде берілген).

3. Пәнді оқу бойынша әдістемелік нұсқаулар

а) Уақытты ұйымдастыру және жоспарлау

Семестрлік оқу жүктемесін біркелкі бөлу маңызды. Тапсырмалар міндетті түрде орындалатындай етіп жоспарланып, орындалуы жүйелі түрде бақыланады. Әр пән бойынша өздік жұмыс сағаттарын нақтылау оқу процесін тәртіпке келтіреді және басқа сабақтардың есебінен СӨЖ көлемінің артық өсіп кетуін болдырмайды. Студент уақыт шығынын талдап, өз уақытын есепке алып, тұрақты бақылап отыруы қажет.

ә) Студенттің іс-әрекеті (оқу сценарийі)

  1. 1) Оқу материалын жүйелеу және өткен тақырыптарды басқа пәндермен байланыстыру.
  2. 2) Әр тақырыпқа сәйкес сабақ түрлері мен әдістерін таңдау: нақты мысалдар, зертханалық жұмыстар, тәжірибелік тапсырмалар.
  3. 3) Теорияны зертханалық-тәжірибелік жұмыстармен және өндірістік/диплом алды тәжірибемен бекіту. Пәнаралық байланыс ой-өрісті кеңейтеді, өздігінен білім алуға және оны тәжірибеде қолдануға ынталандырады.

б) Оқу-әдістемелік кешен материалдарын пайдалану

ПОӘК материалдары ғылымның қазіргі деңгейін көрсетуі, мазмұны логикалық құрылуы және пәнді терең меңгеруге мүмкіндік беретін әдістер мен техникалық тәсілдерге сүйенуі тиіс. Кредиттік жүйеде СӨЖ үлесі өсетіндіктен, студенттің дербес жұмысына қойылатын талап та жоғарылайды.

в) Әдебиеттермен жұмыс

Әдебиетпен тиімді жұмыс істеу үшін студент оқу бағытын жоспарлап, дереккөздерді жүйелі түрде тіркеп отыруы керек. Негізгі мақсат — үлкен көлемдегі материалдан болашақ маманға қажет негізгі мәліметтерді тез табу және іріктеу.

г) Емтиханға дайындалу

Сессия кезеңінде материалды жүйелеу және түсініксіз сұрақтарды нақтылау қажет. Дайындықты жүйелі қатысудан, дәрістерді мұқият тыңдаудан, зертханалық-тәжірибелік және семинар сабақтарын толық орындаудан бастау керек. Түнгі дайындықтың өнімділігі төмен; уақытты жоспарлап, күрделі пәндерге көбірек қор бөлу ұсынылады. Кафедра ұсынған бақылау сұрақтарын және бағдарламаларды ұтымды пайдалану маңызды.

4. Курс форматы

Сабақтарды ұйымдастыру

  • Әр тақырып бойынша жұмыс дәптерінде мақсат, тапсырма, шешім және қорытынды көрсетіледі.
  • СОЖӨЖ аудиториялық және аудиториядан тыс форматта орындалады: толық өңделген бақылау жұмысы және/немесе реферат.
  • Зертханалық сабақтар әдетте тиісті дәрістерден кейін өткізіледі; бұл талдау және ойлау дағдыларын дамытады.

Тәртіп және академиялық талаптар

  • Қатысу: дәріс және тәжірибелік сабақтарға міндетті түрде қатысу керек; келмеген жағдайда өткен материал бойынша жауап беріледі.
  • Үй жұмысы: материалды бекітуге арналған; әр тақырыптың соңында кестеге сай тапсырылады.
  • Тәртіп: кешігуге болмайды; сабақ кезінде ұялы телефондар өшірілуі тиіс; тәртіп бұзу оқу нәтижесіне әсер етеді.
  • Көшіріп алу: кез келген плагиат/көшіру қатаң жазаланады және курс бағасына тікелей әсер етеді.
  • Емтихан: тест түрінде; емтиханда конспект пен кітап пайдалануға болмайды.

Өздік жұмыстар

Аудиториядан тыс уақытта студент СОЖӨЖ және СӨЖ тапсырмаларын орындап, белгіленген мерзімде оқытушыға тапсырады. Жұмыстар таза ақ қағаздың A4 форматында рәсімделеді. Тапсырмалар мазмұны оқу жоспарының тиісті бөлімінде көрсетіледі.

5. Курс саясаты

  • Оқытушы мен студент өзара түсіністікпен және кәсіби этикаға сай әрекет етеді.
  • Оқу процесіне белсенді қатысу және барлық тапсырмаларды уақытында орындау талап етіледі.
  • Сабақтан себепсіз қалуға болмайды; электронды журналда белгіленген қатыспау фактілері бағаның төмендеуіне әкелуі мүмкін.
  • Білімді бағалау балдық-рейтингтік жүйе бойынша жүргізіледі.

6. Баға қою саясаты

Пән бойынша білімді бақылау сабаққа қатысу, ағымдағы бағалау, СОӨЖ/СӨЖ, рубеждік бақылаулар және қорытынды емтихан нәтижелері арқылы жүргізіледі. Төменде бастапқы құжаттағы кесте ықшам түрде берілді.

Кезең Бақылау түрі Жиынтық балл Ескерту
1–7 апта Қатысу + ағымдағы бағалау + СОӨЖ/СӨЖ 300 Рубеждік бақылау 1: 90 балл (аралық бақылау құрамында)
8–15 апта Қатысу + ағымдағы бағалау + СОӨЖ/СӨЖ 300 Рубеждік бақылау 2: 90 балл (аралық бақылау құрамында)
Емтихан Қорытынды бақылау (тест) 400 Емтихан кезінде конспект/оқулық пайдаланылмайды
Жалпы Академиялық кезең бойынша жиынтық 1000 Барлық компоненттердің қосындысы

7. Негізгі әдебиеттер

7.1 Негізгі әдебиеттер

  1. Сәбденов Қ.С., Құлатаев Б.Т. «Қой шаруашылығы және жүн, қаракөл мен ет өндіру тәсілдері», практикум, 2006.
  2. Бурамбаева Н.Б., Нуржанова Г.Х., Ахметова Б.С. «Қой шаруашылығының практикумы», Алматы, 2009.

7.2 Қосымша әдебиеттер

  1. Нұрғазы Қ.Ш. «Мал шаруашылығы негіздері». Практикум, Алматы, 2008.
  2. Е. Шәкенов. «Зоотехния негіздері». Астана, 2007.
  3. Садықұлов Т. «Мал өсіру және селекция пәнінің практикумы». Алматы, 1998.
  4. «Қой шаруашылығы және қаракөл мен ет өндіру тәсілдері». Алматы, 1992.

Ескерту

Бастапқы мәтінде пән атаулары әр бөлімде әртүрлі берілген (мысалы, «Шерствоведение, смушковедение», «Қой шаруашылығы…», «Ауыл шаруашылық малдарын азықтандыру»). Бұл жарияланымда мәтін грамматикасы түзетіліп, құрылым блог-пост форматына келтірілді; атаулар бастапқы құжаттағыдай сақталды.