КИІМ ДИЗАЙНЫ
«Киім дизайны» мамандығының қазіргі дамуы
Соңғы жылдары Қазақстанның жоғары оқу орындарында «Киім дизайны» мамандығының даму қарқыны күшейді. Тәуелсіздік кезеңінен бері білім беру жүйесінде сапаны арттыруға бағытталған өзгерістер жүргізіліп, студенттердің кәсіби әлеуетін кеңейту міндеті алдыңғы орынға шықты. Осы үдерісте жоғары білім берудің негізгі мақсаты — мемлекет, қоғам және жеке тұлғаның сапалы білім алуға деген сұранысын қанағаттандыру, әрі оқытудың мазмұны, нысаны және мерзімін таңдауға мүмкіндік беру қағидасы өзектілігін сақтайды.
Қазіргі қоғам талаптары студент жастарды ұлттық дәстүр рухында тәрбиелеуді, сонымен қатар заманауи ғылым мен білім арқылы елдің дамуына үлес қосатын білікті маман дайындауды қажет етеді. Бұл тұрғыда киім дизайнерін даярлау — теория мен практиканы жүйелі түрде ұштастырып, кәсіби ойлауды кезең-кезеңімен күрделенетін міндеттер арқылы қалыптастырумен тығыз байланысты.
Көркем-конструкторлық білім: бір мақсатқа қызмет ететін екі қыр
Көркем-конструкторлық білім — мазмұны бөлек болғанымен, бір нәтижеге қызмет ететін екі бағыттың үйлесімі. Біріншісі — көркемдік шешім: идея, образ, композиция, түс, фактура, стиль. Екіншісі — конструкция: өлшем, пішім, сызба, қалып, үйлесімді қондыру және техникалық дәлдік. Бұл екі қыр біріккенде ғана эстетикалық тұрғыдан тартымды әрі өндірістік тұрғыдан іске асатын киім үлгісі пайда болады.
Көркемдік шешім
- Идеяны қағазға түсіру, эскиз жасау
- Түс пен мата фактурасын негіздеу
- Образ бен стиль тұтастығын табу
Конструкциялық-технологиялық шешім
- Фигура өлшемдерін дәл есептеу және сызба тұрғызу
- Пішімнің отырылымын қамтамасыз ету
- Өңдеу тәсілдері мен өндірістік реттілікті анықтау
Көбіне киім үлгісінің әсемдігі мен көркем шешімі дизайнердің қолында екені айтылғанымен, тәжірибеде конструкция мен технология екінші орынға ысырылып қалады. Алайда конструкциялық шешімсіз және өңдеу процесі анықталмайынша, көркемдік ой толыққанды өнімге айналмайды. Сондықтан көркем-конструкторлық тәсіл бұл мамандықта жетекші қағида болуы тиіс.
Саладағы мамандану және толық цикл логикасы
Киім өндірісінде дәстүрлі түрде үш бағыт айқындалады: көркемдік шешім табатын киім дизайнері; сызба құрып, пішімді жобалайтын тігін бұйымдарының конструкторы; өңдеу тәсілдерін, технологиялық кезеңдерді анықтайтын тігін бұйымдарының технологы. Бір киім үлгісі бірнеше сатыдан өтіп, бірнеше маманның еңбегі арқылы дайын өнімге айналады.
Дегенмен қазіргі білім беру кеңістігінде дизайнерді тек эскизбен шектемей, үлгінің әрі қарай дамуын — конструкциясын, технологиясын, материал таңдауын — біртұтас жобалау мәдениеті ретінде меңгертудің маңызы артып келеді. Бұл тәсіл студенттің кәсіби тілін кеңейтеді: эскизді тек көркем сурет ретінде емес, техникалық тұрғыдан іске асатын жоба ретінде оқуға және жасауға үйретеді.
Болашақ дизайнердің құзыреттері: идеядан іске асыруға дейін
Шығармашылық ойлау
Ойлау, жоспарлау, идеяны қағазға дәл түсіру — жобаның алғашқы әрі шешуші кезеңдері.
Техникалық сауат
Фигура өлшемдері, сызба тұрғызу, жаңа конструкциялық тәсілдерді қолдану — сапалы отырылымның негізі.
Технологиялық негіз
Өңдеу түрлері мен өндірістік реттілікті түсіну көркем идеяны нақты өнімге айналдырады.
Студенттердің сезім әлемі мен ой-өрісі кең болғандықтан, шығармашылық ізденіс көбіне табиғат сұлулығынан, ұлттық мәдениеттен немесе заманауи визуалды құбылыстардан нәр алады. Бірақ жинақ (коллекция) жобалау барысында әрбір сызықтың конструкциялық тұрғыдан негізділігі, матаның фактурасы мен форманың үйлесімі, өңдеу тәсілдерінің қисыны анық көрсетілуі қажет.
Кей жағдайда дизайнер тек сурет салатын маман деген қате түсінік қалыптасады. Шын мәнінде, дизайнерлік жоба — көркемдік жаңалық пен техникалық дәлдіктің түйіскен нүктесі. Сондықтан эскиздің түсі мен композициясын таңдаумен ғана шектелмей, оның екінші қыры — конструкциялық және технологиялық шешімдері — міндетті түрде бір жүйеде ойластырылуы тиіс.
Педагогикалық тәсіл: теория мен практиканы интеграциялау
Егер жоғары оқу орнындағы оқу үдерісінде педагогикалық теория мен практиканы біртіндеп күрделенетін ситуациялар арқылы байланыстыратын тұтас жүйе құрылса, студенттердің көркем-конструкторлық білім алу мазмұны да, кәсіби іскерлігі де тиімді қалыптасады. Мұндай интеграция болашақ маманға өз қабілетін кәсіптік деңгейде көрсетуге мүмкіндік береді.
Елдің болашағы білім беру жүйесінің сапасына және зиялы қауымның деңгейіне тәуелді болғандықтан, қазақстандық білім әлемнің дамыған елдерімен тең дәрежеде бәсекеге қабілетті болуға ұмтылуы қажет. Бұл мақсат сән индустриясына да қатысты: кәсіби мектеп қалыптасса, Қазақстанның дизайнерлері әлемдік деңгейде танылуға толық мүмкіндігі бар.
Қорытынды: көркемдік пен техниканың бірлігі — кәсіби табыстың шарты
Қазіргі техникалық жаңару жағдайында тігін өндірісінде жаңа жобалар мен өңдеу тәсілдері үздіксіз дамып келеді. Сондықтан «Киім дизайны» мамандығында көркем-конструкторлық білімді тиімді қолдану, оның өзара байланысын дұрыс түсіну және жобада іске асыру — негізгі міндеттердің бірі.
Болашақ дизайнер эскиздегі кез келген қарама-қайшылықты дизайнерлік көзқараспен шешіп, бір мезетте конструкцияның жаңашыл тәсілдерін және технологиялық өңдеудің дұрыс түрлерін таңдай білуі тиіс. Сонда ғана идея эскиз деңгейінде қалып қоймай, сапалы, сұранысқа ие және эстетикалық тұрғыдан құнды киім үлгісіне айналады.