Қазақ жүздері
Пәннің оқу-әдістемелік кешені
М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті. Тарих және құқық факультеті. Қазақстан Республикасы тарихы кафедрасы.
- Курс
- I
- Семестр
- II
- Кредит саны
- 3
- Барлығы
- 135 сағат
Бекіту және қарастыру
- Тарих және құқық факультетінің деканы: Абулкасова Д.Б. (қолы, аты-жөні)
- ҚР тарихы кафедрасы отырысында қарастырылды (2010 ж., № ___ хаттама)
- Кафедра меңгерушісінің орынбасары: Б.Н. Бақтығұлова (қолы, аты-жөні)
- Факультеттің оқу-әдістемелік кеңесінде қарастырылды (2010 ж., № ___ хаттама)
- Кеңес төрағасы: Б.М. Мырзабаева (қолы, аты-жөні)
Өту орны
№ 1, № 7, № 8 оқу ғимараттары — сабақ кестесіне сәйкес.
| Курс | Семестр | Кредит | Дәріс | Семинар | ОЖСӨЖ | СӨЖ | Барлығы | Бақылау |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 3 | 30 | 15 | 45 | 45 | 135 | Емтихан |
1. Курс бағдарламасы (Syllabus)
1.1 Оқытушы туралы мәлімет
- Аға оқытушы: Дюсенғалиева Мерзат Ғұбайдоллақызы
- Кафедра: «Қазақстан тарихы»
- Мекенжай: Нариманова 34, 409-кабинет
- Жұмыс телефоны: 51-04-69
- E-mail: (көрсетілмеген)
1.2 Пән туралы мәлімет
Семестр 15 оқу аптасынан және 2 апта сессиядан тұрады. Апталық жүктеме оқу үдерісі кестесі мен жұмыс оқу жоспарына сәйкес реттеледі.
| Сабақ түрі | Уақыты | Өзіндік жұмыс | Уақыты |
|---|---|---|---|
| Байланыс сағаты 1 (дәріс) | 50 мин | ОЖСӨЖ, СӨЖ | 50 + 50 мин |
| Байланыс сағаты 2 (дәріс) | 50 мин | ОЖСӨЖ, СӨЖ | 50 + 50 мин |
| Байланыс сағаты 3 (практика) | 50 мин | ОЖСӨЖ, СӨЖ | 50 + 50 мин |
Бір кредит-сағат: 1 байланыс сағаты (дәріс/практика) және 2 сағат (ОЖСӨЖ + СӨЖ) құрамында ұйымдастырылады.
1.3 Кіріспе
«Қазақстан тарихы» курсы Қазақстан аумағын көне заманда мекендеген тайпалардың өмірінен басталып, ортағасырлық мемлекеттерді қамтиды және моңғол дәуіріндегі өзгерістердің ықпалын қарастырады. Сонымен бірге қазақ халқының саяси өміріндегі аса маңызды оқиға — Қазақ хандығының құрылуына ерекше назар аударады.
XVII ғасырдың соңы мен XVIII ғасырдың басында қазақ-жоңғар соғыстары күшейіп, осы кезеңнен бастап Ресейдің отарлау саясаты тереңдей түсті. Кеңестік кезеңдегі саясат та халқымыз үшін ауыр салдарға әкелді. 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстан дербес мемлекет ретінде жаңа даму жолына шықты.
Курстың мақсаты
- Қазақстан тарихының фактілік және теориялық мәселелер кешенімен таныстыру.
- Қазақстан аумағын қоныстанған тайпалар мен халықтардың тарихы мен мәдениетін меңгерту.
- Этникалық және мемлекеттік құрылым дамуының тарихи заңдылықтарын ашу.
- Тарихи-ғылыми дүниетанымды қалыптастыру, дерекпен жұмыс дағдысын дамыту.
- Отансүйгіштік сезімді және жалпыадамзаттық тарихи құндылықтарды түсінуді нығайту.
Курстың міндеттері
Тәуелсіздік кезеңінде Қазақстан тарихы жаңа мазмұнға ие болды. Тарих ғылымындағы өзгерістер мен кейбір кезеңдер бойынша ортақ тұжырымдардың толық қалыптаспауын ескере отырып, студенттерге Қазақстан тарихын әлемдік тарихтың құрамдас бөлігі ретінде меңгерту — курстың негізгі міндеті.
Оқыту әдістемесі
Негізгі тақырыптар бойынша мазмұн беріледі, конспект жүргізіледі.
Алдын ала берілген тапсырмалар бойынша талқылау және жауаптар қабылданады.
Қамтылмай қалған материалды бекіту, сұрақ-жауап және белсенді әдістер арқылы тереңдету жүргізіледі.
2. Пән бойынша оқыту бағдарламасы (SYLLABUS)
Төменде алғашқы апталар бойынша дәріс, практикалық сабақ, ОЖСӨЖ және СӨЖ мазмұны ықшамдалып, құрылымдалған түрде берілді.
1-апта
- Адамның қалыптасуы; тас дәуірі (палеолит, мезолит, неолит).
- Археологиялық ескерткіштер, шаруашылық, рулық қауым, діни нанымдардың тууы.
- Қола дәуірі: еңбек құралдары, мүлік теңсіздігі, кен ісі мен металлургия.
- Андронов және Беғазы-Дәндібай мәдениеттері; мал және егін шаруашылығы.
К. Аманжолов, «Қазақстан тарихы» (дәрістер курсы I), 2004, 22–36-б.; «Қазақстан тарихы очерктері», 1994, 4–28-б.
Ежелгі адамдардың даму сатылары (епті адам, тік жүретін адам, саналы адам), қоныстануы, тіршілігі, нәсіл мәселелері.
Тас дәуірінің зерттелу тарихы («Қазақстан тарихы», I том, 16–30-б.).
- Сақтар: жазба деректер, тайпалық құрылым, шаруашылық, саяси тарих.
- Сарматтар: территориясы, шаруашылығы, мәдениеті, ескерткіштері.
- Үйсін және Қаңлы: қытай деректері, орналасуы, байланыстары.
- Ғұн мемлекеті: басшылары, қоғамдық құрылыс, саяси тарих.
К. Аманжолов, 2004, 41–77-б.; «Қазақстан тарихы», I том, 1996, 158–292-б.
Қола дәуірі ескерткіштері және зерттелуі; Нұра, Орталық Қазақстан экспедициялары; Ә. Марғұлан еңбегі; Атасу, Бұғылы, Беғазы ашылымдары.
Сақ, сармат тайпалары туралы жазба және қазба деректер; Батыс өңірдегі сармат ескерткіштері.
Тас дәуірі кезеңдері, еңбек құралдары, шаруашылық; палеолит пен неолит ескерткіштері.
Мал шаруашылығының дамуы, көшпелі өмір салтының қалыптасуы, егіншілік, мәдениеттер (Андронов, Беғазы-Дәндібай).
ОЖСӨЖ: Ғұн мемлекеті, Мөде мен Атилла, тарихи рөлі. СӨЖ: Үйсін мемлекеті, қытай деректері, «Үйсін» этнонимі.
2-апта
- Түркілердің тегі туралы деректер мен зерттеулер.
- Түрік қағанатының құрылуы; Батыс және Шығыс болып бөлінуі.
- Батыс Түрік қағанатының әлсіреуі; Түргеш мемлекеті; ішкі тартыстар.
- Қарлұқтар: шығу тегі, шаруашылығы, саяси орны.
- Қарахан мемлекеті: территориясы, этникалық құрамы, шаруашылық, сәулет өнері.
- Исламның мемлекеттік дін болып жариялануы.
- Оғыздар: орналасуы, деректері, Еуразия тарихындағы орны.
- Қимақ және Қыпшақ: территориясы, этникалық құрамы, араб-парсы деректері, Қыпшақ хандығы.
Сақ, сармат тайпаларының қонысы мен ескерткіштері; зергерлік өнер; Қаңлының халықаралық байланыстары; Үйсіндердің шығу тегі; Ғұндар және Ұлы қоныс аударуы.
VI–IX ғғ. I жартысындағы отырықшы және көшпелі мәдениет: қала мен дала, қалалық қоныстар, құрылым, зираттар.
Көшпелілердің материалдық мәдениеті.
3-апта
- Ұлы Жібек жолы және Қазақстандағы тармақтары; экономикалық маңызы.
- Ежелгі және ортағасырлық қалалар: құрылыс жүйесі (шахристан, цитадель, рабад, махалла).
- Көне түркі наным-сенімдері.
- IX–XII ғғ. ойшылдар: Әл-Фараби, Жүсіп Баласағұн, Махмұд Қашқари, Ахмет Ясауи.
- Найман, Керей, Жалайыр тайпалары; Күшлік ханның іс-қимылдары.
- Темүжіннің моңғол және татар тайпаларын біріктіруі.
- Наймандармен күрес және көрші мемлекеттермен соғыстардың салдары.
- Моңғол мемлекетінің құрылуы мен нығаюы.
Түрік қағанатының құрылуы, экономикасы, әлеуметтік жағдайы; Батыс Түрік және Түргеш қағанаттары; Қарлұқ мемлекеті; Оғыздар және Қимақ қағанаты.
4–6 апталар (таңдамалы үзінді)
Жетісуға кіру, Отырар оқиғасы, қалаларды жаулау, шапқыншылық зардаптары, ұлыстардың құрылуы және өзара қақтығыстар.
Алтын Орда, Ақ Орда, Әбілхайыр хандығы, Моғолстан, Ноғай Ордасы: территориясы, этникалық құрамы, саяси үдерістер.
Қазақ халқының қалыптасуы, «қазақ» этнонимі, хандықтың құрылуы, Жәнібек пен Керейдің рөлі, Қасым хан, Хақназар кезеңі: ішкі және сыртқы саясат.
Мәтін үзіндісінің аяқталуы туралы ескерту
Берілген бастапқы материал 17-кредит сағаттағы «XVI ғ. аяғы – XVIII ғ. басындағы Қазақ хандығы» тақырыбында үзіліп қалған. Қалған бөлігі ұсынылса, оқу жоспарын толық құрылымдап, бірізді форматта жалғастыруға болады.