Қазақша рефераттар

Бүхгалтерліқ есеп туралы

Тақырыбы

Бухгалтерлік есеп

Орындаған

Қаржы және несие факультетінің студенті

Тексерген

Оқытушы

Мәлімет

Алматы, 2005

Алғы сөз

Нарық экономикасы жағдайында бухгалтерлік есептің басқару жүйесіндегі орны ерекше. Ол өндіріс процесін, айналымды, бөлуді және тұтынуды, сондай-ақ кәсіпорынның қаржылық жағдайын айқын көрсетіп, басқарушылық шешім қабылдаудың негізгі ақпараттық базасы болады.

Құқықтық және нормативтік негіз

Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есеп бухгалтерлік есеп стандарттарына, кәсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметіне арналған Бас шоттар жоспарына және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің бұйрықтарымен бекітілген талаптарға сәйкес жүргізіледі. Есеп Типтік шот жоспарында белгіленген жалпы принциптер мен ережелерге, сондай-ақ Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп туралы» заңына және уәкілетті ұйымдар қабылдаған қаулылар, ұсыныстар мен талаптарға сай ұйымдастырылады.

Меншік иелері мен экономиканың барлық салаларындағы кәсіпорын ұжымдары шикізат пен материалдарды тиімді жұмсауға, өндірістік қалдықтарды азайтуға, өнім сапасын арттыруға және оның өзіндік құнын төмендетуге ұмтылады. Осыған байланысты бухгалтерлік есеп шаруашылық қызметті тіркеп қана қоймай, басқару арқылы оған ықпал ететін құралға айналып, оның маңызы мен рөлі арта түседі.

Басқарудағы рөлі

Бухгалтерлік есеп басқару процесінің құрамдас бөлігі ретінде кәсіпорынның ағымдағы қызметін бақылауға, стратегиясы мен тактикасын айқындауға, жоспарлау жүргізуге, ресурстарды тиімді пайдалануға және нәтижелерді бағалауға қажетті ақпаратпен қамтамасыз етеді.

Кәсіби даярлық

Нарық жағдайында бухгалтерия қызметкерлері есеп пен есеп беру жүйесін терең меңгеруі тиіс. Сондықтан бухгалтерлік есептің теориялық негіздері мен әдістемелік қағидаларын жас мамандардың игеруі олардың кәсіби дайындығы мен іскерлік қабілеттерін қалыптастыруда шешуші мәнге ие.

Оқулық туралы

Екінші рет өңделіп, баспаға ұсынылып отырған «Бухгалтерлік есеп» оқулығы пәннің жұмыс бағдарламасына сәйкес мемлекеттік тілде дайындалған. Ол автордың әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің «Маркетинг және жалпы экономикалық пәндер» және «Қаржы және аудит» кафедраларындағы қызметі барысында жинақталған бірнеше жылдық дәрістік материалдары негізінде әзірленген. Сонымен бірге отандық және шетелдік әдебиеттердегі теориялық әрі практикалық мазмұны бай дереккөздер пайдаланылған.

Теориялық бөлім

  • Бухгалтерлік баланс құрылымы
  • Шоттар және екі жақты жазу
  • Құжаттама
  • Бағалау және калькуляциялау
  • Есеп пен есеп берудегі нысандар

Есеп объектілері

  • Негізгі құралдар
  • Материалдық емес активтер
  • Тауарлы-материалдық қорлар
  • Ақша қаражаттары
  • Есеп беретін тұлғалармен есеп айырысу

Операциялар және корреспонденция

  • Есеп айырысу операциялары
  • Еңбекақы бойынша есеп айырысу
  • Шоттар корреспонденциялары
  • Жаңа Типтік шот жоспарына сәйкестік
  • Халықаралық стандарттарға жақындасу бағыттары

Ұсынылып отырған оқулық бухгалтерлік есепті жаңа бастап үйренушілерге, бухгалтерлік есеп курстарының тыңдаушыларына, жоғары оқу орындарының студенттері мен колледж оқушыларына, сондай-ақ кәсіпорындарда жаңадан жұмыс бастаған бухгалтерлерге арналған.

Бухгалтерлік есептің міндеті және оған қойылатын талаптар

Бухгалтерлік есеп — басқарудың аса маңызды функцияларының бірі. Нарықтық экономикасы дамыған елдерде оны бизнестің және кәсіпкерліктің тілі деп санайды. Есеп жүйесі өзіне қойылған міндеттерді орындай алатындай болып ұйымдастырылуы қажет.

Негізгі міндеттер (ҚР заңнамасына сәйкес)

Қазақстан Республикасының 24.06.2002 ж. №329-II «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру туралы» (өзгерістері мен толықтырулары бар) заңына сәйкес.

  • Ақпарат қалыптастыру

    Жедел басшылық етуге және басқаруға, сондай-ақ инвесторлар, жеткізушілер, сатып алушылар, кредиторлар, салық органдары және банк мекемелері пайдаланатын кәсіпорын қызметі мен шаруашылық процестері туралы толық әрі шынайы ақпаратты қалыптастыру.

  • Ресурстарды бақылау

    Мүліктің қолда бары мен қозғалысына, материалдық, еңбек және қаржылық ресурстардың бекітілген нормаларға, нормативтерге және сметаларға сәйкес жұмсалуына бақылауды қамтамасыз ету.

  • Ерте ескерту

    Қаржы-шаруашылық қызметіндегі жағымсыз құбылыстар туралы уақтылы ескерту жасау.

  • Резервтерді анықтау

    Ішкі шаруашылық резервтерді анықтау және оларды жұмылдыру.

  • Ішкі ресурстарды бағалау

    Ішкі ресурстарды пайдаланудың тиімділігін нақты бағалау.

Есепке қойылатын талаптар

1) Мерзімділік

Ақпаратты уақтылы ұсыну жедел басқаруға, тапсырмалардың орындалуын бақылауға, ағымдағы кемшіліктерді анықтауға және ресурстар шығынының нормадан ауытқуын байқауға қажет. Бұл талапты орындауда есептік ақпаратты өңдеу мен алуда есептеу техникасын қолданудың маңызы зор.

2) Салыстырмалылық

Есептік (нақты) көрсеткіштердің жоспарлы көрсеткіштермен салыстырмалылығы олардың өзара байланысын қамтамасыз етіп, көрсеткіштерге жүйелі бақылау жүргізуге мүмкіндік береді.

3) Дәлдік және объективтілік

Барлық деректер дұрыс әрі дәл есептеліп, тиісті құжаттармен негізделуі тиіс. Есеп тек жетістіктерді ғана емес, кемшіліктерді де шынайы көрсетуі қажет.

4) Толықтық

Есеп кәсіпорынның шаруашылық қызметіне толық сипат беруге тиіс. Тек сонда ғана басқаруда есеп деректерін қолданудың нәтижесі жоғары болады.

5) Үнемділік

Бухгалтерлік есеп қажетті көрсеткіштерді барынша аз шығынмен алуды қамтамасыз етуі керек. Бұған есепті ықшамдау, үнемі жетілдіру, қол еңбегін автоматтандыру және есеп қызметкерлерінің біліктілігін арттыру арқылы қол жеткізіледі.

6) Қарапайымдылық және қолайлылық

Алынған ақпараттың мәнін ұжым мүшелерінің түсінуі, есеп деректерін басқаруда тиімді пайдалану, резервтерді іздеу және қаржылық жағдайды нығайту жөнінде ұсыныстар әзірлеу мүмкіндігі қамтамасыз етілуі қажет.

Ескертпе

Бастапқы мәтіндегі соңындағы үзік тіркестер мен қайталанған фрагменттер (мысалы, жартылай аяқталмаған сөз тіркестері мен сызықша арқылы берілген бөлек үзінділер) мазмұнды бұзатындықтан редакциялық өңдеу барысында алынып тасталды.