КӨЛІК
Қазақстан үшін көлік саласын жаңғырту: әуе өндірісі, теміржол реформасы және тиімді жолаушы тасымалы
Халқы аз, ал аумағы ұланғайыр Қазақстан үшін елді әуе жолымен қамтуға жақын және орта қашықтыққа арналған шағын ұшақ өндірісін дамыту, сондай-ақ тікұшақ жасау саласын жүйелі түрде қолға алу өте орынды. Бұл бағытта қолда бар екі жөндеу зауытын шетелдік инвестиция мен технологияны тарта отырып жаңғырту тиімді шешім болар еді.
Неге шағын әуе техникасынан бастау қажет?
Ең алдымен шағын және арнаулы мақсаттағы авиацияны шығару (ауыл шаруашылығы, өрт сөндіру қызметі, санитарлық авиация, геология, жеке пайдалану) өзін-өзі салыстырмалы түрде тез ақтайды. Мұндай техника өңірлер арасындағы қолжетімділікті арттырып, төтенше жағдайларға жедел әрекет етуге мүмкіндік береді және экономиканың шалғай аймақтардағы серпінін күшейтеді.
-
Қолдану салалары
Ауыл шаруашылығы, өрт қызметі, медицина, геология, жеке тасымал.
-
Инфрақұрылымдық база
Екі жөндеу зауытын технологиялық жаңарту және өндірістік кооперацияға тарту.
Теміржолды басқаруды қайта құру: монополиядан аймақтық басқаруға
Елдің теміржол саласын тәуелсіз мемлекеттің жол индустриясының айқын көрінісіне айналдыратын уақыт келді. Ол үшін қазіргі басқарушылар монополиясына айналған ірі үш теміржол басқармасын ықшамдап, бес аймақ бойынша бес басқармаға жіктеу ұсынылады.
Ұйымдастырушылық өзгеріс
14 бөлімшенің орнына тораптық логикаға сүйеніп 7 бөлімше қалдыру қажет. Негізгі тораптар ретінде: Алматы, Арыс, Қандыағаш, Бейнеу, Көкшетау, Тобыл, Ақмола, Семей сияқты орталықтар қарастырылады.
Нәтиже және қаржыландыру логикасы
Теміржолдарды біртұтас «Қазақстан теміржолы» жүйесіне біріктіру арқылы артық мүлікті жекешелендіріп, түскен қаражат пен үнемделген ресурсты жаңа жолдар салуға бағыттаған дұрыс.
Ішкі бағыттағы жолаушылар тасымалын тиімді ету
Елдің ішкі бағыттары бойынша жолаушылар қозғалысын ұйымдастыруда тиімсіз әрі шығынды маршруттарды қысқарту қажет. Сонымен қатар «дербес вагондарды» бос қаңтару тәжірибесінен бас тартып, сұранысқа сай жаңа құрамдар құру арқылы тасымалды қанағаттандыру маңызды.
Көлік инфрақұрылымы: ұғымы және құрамы
Көлік инфрақұрылымы — көлік коммуникацияларының, порттар мен жағалық құрылыстардың, көлік құралдарына, жолаушыларға және жүктерге (жүк-багажға) қызмет көрсететін объектілердің, вокзалдар мен станциялардың, қойма жайлары мен аумақтардың, санитарлық-қорғау және күзет аймақтарының, сондай-ақ осы объектілерге бекітілген жерлердегі жылжымайтын мүлік нысандарының жиынтығы. Бұған мемлекеттік шекара арқылы өткізу пункттерінің ғимараттары мен құрылыстары және қалалық электр көлігінің электр желілерін инженерлік қамтамасыз ету жүйелері де кіреді.
Негізгі құрамдас бөліктер
-
Коммуникациялар
Жолдар, бағыттар, желілер.
-
Тораптар
Вокзалдар, станциялар, қоймалар.
-
Қызмет көрсету
Жолаушы мен жүкке арналған сервистік объектілер.
-
Қауіпсіздік аймақтары
Санитарлық-қорғау және күзет аймақтары.
-
Шекара инфрақұрылымы
Өткізу пункттері ғимараттары мен құрылыстары.
-
Қалалық электр көлігі
Электр желілері және инженерлік қамту.
Көлік және байланыс: 2008 жылғы қаңтар айының көрсеткіштері
Төмендегі деректер өңірлік деңгейдегі көлік және байланыс қызметтерінің динамикасын көрсетеді (теміржол көлігін қоспағанда).
Жүк тасымалы және жүк айналымы
- Жалпы жүк тасымалы
- 18,3 млн тонна (+2,3%)
- Жүк айналымы
- 427,6 млн тонна-километр
- Автомобиль көлігі
- 18 316,0 мың тонна
- Әуе көлігі
- 1,1 тонна
Жолаушылар тасымалы және жолаушы айналымы
- Жолаушылар саны (авто, қалалық электр, әуе)
- 81,3 млн (+4,2%)
- Жолаушы айналымы
- 696,9 млн жолаушы-километр (+3,0%)
- Автомобиль көлігі
- +3,1%
- Электр көлігі
- +4,6%
- Әуе көлігі
- -5,1%
Байланыс қызметтері: табыс және құрылым
- Көрсетілген қызмет көлемі (2008 қаңтар)
- 765,1 млн теңге
- Өткен жылмен салыстырғанда: +20,9% (салыстырмалы бағамен)
- Халыққа көрсетілген қызметтен түскен табыс
- 492,4 млн теңге
- Жалпы көлемдегі үлесі: 64,4% • Өсуі: +27,7%
- Жан басына шаққандағы көлем (2007 қаңтар)
- 348 теңге
- Негізгі үлес: қалааралық және жергілікті телефон, телерадиобағдарлама тарату
Телефон желісіне қосылу түрлері
Байланыс қызметін ұйымдастыруда абонентті желіге қосудың бірнеше тәсілі бар. Төменде кең тараған екі нұсқа берілген: жеке қосылу және абонент желілерін РСМ арқылы тығыздау.
Жеке қосылу
Бір телефон аппараты бір абонент желісі арқылы қосылады. Бұл тәсіл төмендегі мүмкіндіктерді қамтамасыз етеді:
- Жергілікті, қалааралық және халықаралық байланысқа, анықтама қызметіне, Интернет торабына (dial-up) және басқа қызметтерге қолжетімділік.
- Нөмірі серпінді терілетін (тональды теру) телефон аппаратының жұмысы.
- 60 Вольттық желідегі абонент құрылғыларының барлық түрлеріне қосылу мүмкіндігі.
- 19,2 Кбит/с дейінгі жылдамдықтағы модем арқылы Интернетке (dial-up) қосылу.
- Қосымша қызмет түрлері (ҚҚТ) қолжетімсіз болуы мүмкін.
Абонент желісін РСМ арқылы тығыздау
Абонент желілерін тығыздау жүйесі бір мысты екі сымды желі арқылы жаңа мыс сымын қоспай-ақ екі, төрт, он бір немесе он алты тәуелсіз әрі бір мезгілдегі телефондық және ақпараттық қосылуды ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Қосылу РСМ (pulse code modulation) цифрлық тығыздау жабдығы арқылы қамтамасыз етіледі. Әр абонент жеке телефон нөміріне ие болып, АТС-ке тұрақты қолжетімділік алады.
РСМ арқылы қосылғанда (аналогтық АТС үшін) қолжетімді мүмкіндіктер
- Жергілікті, қалааралық және халықаралық байланыс, анықтама қызметі, Интернет торабы (dial-up) және басқа қызметтер.
- Нөмірі серпінді терілетін режимдегі телефон аппаратының жұмысы.
- 60 Вольттық желідегі абонент құрылғыларының барлық түрлеріне қосылу.
- 19,2 Кбит/с дейінгі жылдамдықтағы модем арқылы Интернетке (dial-up) қосылу.