Қазақша рефераттар

Азаматтық сот өндірісіндегі сот актілері

Қарағанды • 2011

Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университеті

«Экономикалық қатынастарды құқықтық реттеу» кафедрасы

«Азаматтық іс жүргізу құқығы» пәнінен курстық жұмыс орындауға арналған әдістемелік нұсқаулар мен тапсырмалар

Құрастырушы

Толеубеков А.Т., кафедраның аға оқытушысы

Ұсынылған

Кафедраның әдістемелік семинарымен ұсынылған

Хаттама №1, 25 тамыз 2011 ж.

1. Курстық жұмыстың жалпы ережелері

Азаматтық іс жүргізу құқығы (азаматтық процесс) — заңгерлерді даярлайтын жоғары оқу орындарындағы профильдік, іргелі оқу пәндерінің бірі. Курстың пәні азаматтық істер бойынша сот төрелігін жүзеге асыру барысында туындайтын қоғамдық қатынастарды реттейтін құқық нормаларын, сондай-ақ азаматтық процесс ғылымына тән құқықтық санаттарды, көзқарастар мен тұжырымдамаларды қамтиды.

Нарықтық қатынастардың дамуы, Қазақстан Республикасы Конституциясында бекітілген азаматтардың қадір-қасиетін қорғау құқығының, саяси және өзге де құқықтарының кеңеюі азаматтық істерді қарау мен шешуде күрделі мәселелердің туындауына ықпал етеді.

Негізгі ұғым

Азаматтық іс жүргізу — азаматтық іс жүргізу құқығы нормаларымен реттелген, азаматтық істерді қарау және шешу бойынша сот қызметінің нысаны.

Азаматтық істер — әртүрлі құқықтық қатынастардан туындайтын істер. Процесс — құқықтың «өмірі»: сот қызметі азаматтардың өмірі, денсаулығы, тұрғын үйі, еңбегі, меншігі және өзге де құқықтарын сақтауға әрі қорғауға бағытталғандықтан, қолданыстағы заңнаманы сақтау және оны орындау ерекше маңызға ие.

Соттардың, өкілдердің, прокурорлардың — жалпы алғанда заңгерлердің кәсіби деңгейі олардың жалпы және құқықтық мәдениетіне, құндылықтық ұстанымдарына, жеке шеберлігі мен қабілетіне байланысты. Бұл қасиеттердің бір бөлігі студенттерде оқу үдерісі барысында қалыптасады.

Азаматтық іс жүргізу құқығы аясындағы терең білім болашақ судьялардың, адвокаттардың, прокурорлардың және заң кеңесшілерінің білікті корпусын қалыптастырудың қажетті шарты болып табылады.

Курстық жұмыстың рөлі

  • тақырыпты ғылыми және тәжірибелік тұрғыда өздігінен зерттеуге дағдыландырады;
  • нормативтік материалдармен жұмыс істеу қабілетін дамытады;
  • қорытындыларды дәлелдеп, жазбаша түрде нақты әрі сауатты жеткізуге үйретеді;
  • теорияны практикалық жағдайларға қолдану білігін тексереді.

Курстық жұмысты орындаудың негізгі мақсаттары: азаматтық іс жүргізу құқығының нақты тақырыбы бойынша білімді тереңдету, теориялық және тәжірибелік материалды талдау әдістері мен дағдыларын меңгеру, ойды дұрыс әрі айқын жазбаша түрде жеткізе білу.

Сонымен қатар, курстық жұмыс студенттің өздік жұмысына бақылау жасауға, оқу бағдарламасының орындалуын бағалауға және емтиханмен бірге болашақ маманның даярлық деңгейін тексерудің бір тәсілі ретінде қызмет етеді.

Курстық жұмысты орындау барысында студент нормативтік материалдармен жұмыс істей алатынын, азаматтық іс жүргізу құқығының тиісті қайнар көздерін талдап, қорытындыларын дәлелдей алатынын және ең бастысы — таңдаған тақырыпты толық аша білетінін көрсетуі тиіс.

2. Курстық жұмыс тақырыбын таңдау және бекіту

Курстық жұмысқа дайындық тақырып таңдаудан басталады. Тақырып азаматтық іс жүргізу құқығы ғылымы мен тәжірибесінің рөлін ескере отырып, нарықтық экономика жағдайында болашақ заңгерлерге қойылатын жаңа талаптарға сай өзекті болуы тиіс.

Курстық жұмыстардың үлгі тақырыптар тізімі осы әдістемелік нұсқауларда қосымша ретінде берілген (Қосымша А). Студент тізімде жоқ тақырыпты да таңдай алады, алайда ол оқытушымен келісіліп, оқу курсының шегінде болуы тиіс.

Тақырып кафедра меңгерушісімен келісіліп бекітіледі. Курстық жұмыстың тақырыбы кейінгі дипломдық жұмыста пайдалануға мүмкіндік беретіндей болғаны жөн. Тақырып студенттің өтініші негізінде бекітіледі (Қосымша Б).

3. Ақпарат дереккөздерін іріктеу және зерделеу

Әдебиеттерді зерделеу және жұмыстың жоспарын өздігінен құрастыру тақырып таңдаумен қатар жүреді. Ең алдымен мәселені оқу әдебиеттері бойынша (оқулықтар, оқу құралдары және т.б.) жалпы деңгейде қарап шыққан дұрыс. Одан кейін нормативтік актілерді, арнайы құқықтық және экономикалық әдебиеттерді пайдалана отырып, терең талдауға көшу қажет.

Әдебиет пен азаматтық іс жүргізу заңнамасын зерделей отырып, студент курстық жұмыстың жоспарын және қойылған сұрақтарға жауаптардың мазмұнын алдын ала ойластыруы тиіс.

4. Курстық жұмысты дайындауға ғылыми жетекшілік

Курстық жұмысты жазу кезінде жалпы әдістемелік нұсқаулармен қатар ғылыми жетекшінің ұсынымдарын да басшылыққа алу қажет. Бұл талаптарды сақтау міндетті.

Жекелеген сұрақтарды зерделеу барысында қиындықтар туындаса, студент ғылыми жетекшіден кеңес ала алады. Курстық жұмыс — студенттің таңдаған тақырыбы бойынша өзіндік жұмысының қорытынды нәтижесі.

Жұмыс толық әрі түсінікті жазылып, қойылған сұрақтар жан-жақты ашылуы тиіс. Материал іріктеліп, жүйеленіп, зерделенген соң, мазмұн өз сөзімен сауатты түрде баяндалуы қажет.

5. Курстық жұмыстың мазмұны мен ресімделуіне қойылатын негізгі талаптар

5.1. Құрылымы

Міндетті құрылымдық элементтер

  • титул беті (Қосымша В, В1);
  • мазмұны (Қосымша Г);
  • кіріспе;
  • негізгі бөлім;
  • қорытынды;
  • пайдаланылған әдебиеттер тізімі (Қосымша Д);
  • қосымшалар.

Қысқаша түсіндірме

Кіріспе: тақырыптың өзектілігі негізделеді, мақсат пен негізгі міндеттер тұжырымдалады.

Негізгі бөлім: әдетте 2–3 тараудан тұрады; теориялық және практикалық аспектілер ашылады, деректер мен құжаттар келтіріледі; мәтін бойынша дереккөздерге сілтемелер беріледі.

Қорытынды: зерттеу нәтижелері, теориялық және практикалық тұжырымдар мен ұсыныстар қысқа әрі нақты жинақталады.

Титул бетіне қойылатын талаптар

  • университет атауы;
  • кафедра атауы;
  • пән атауы;
  • жұмыс тақырыбы;
  • орындаған студенттің тегі мен инициалдары;
  • ғылыми жетекшінің тегі мен инициалдары, ғылыми дәрежесі және атағы;
  • қала, жыл.

Титул беті жалпы нөмірлеуге кіреді, бірақ онда бет нөмірі қойылмайды.

Пайдаланылған әдебиеттер мен қосымшалар

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі қорытындыдан кейін беріледі және тек нақты пайдаланылған дереккөздерді қамтуы тиіс. Дереккөздер мәтінде қолданылу ретімен нөмірленеді.

Қосымшалар негізгі бөлімде келтірілмеген, бірақ жұмысты орындауға қатысты материалдарды қамтиды. Жұмыс мәтінінде барлық қосымшаларға міндетті түрде сілтеме беріледі.

Қабылданған шешімдердің негізділігі, деректердің дәлдігі мен объективтілігі үшін студент — курстық жұмыстың авторы — жауапты болады.

5.2. Мәтінді ресімдеу тәртібі

Жалпы талаптар

  • жұмыс А4 форматтағы ақ қағаздың бір жақ бетіне баспа әдісімен орындалады;
  • шрифт: Times New Roman, кегль 14;
  • жоларалық интервал: 1;
  • әрбір тарау жаңа беттен басталады;
  • баспа сапасы анық әрі біркелкі болуы тиіс.

Беттерді нөмірлеу

Беттер араб цифрларымен қатар нөмірленеді. Нөмір парақтың төменгі бөлігінің ортасына, нүктесіз қойылады. Титул беті, тапсырма, мазмұны жалпы нөмірлеуге кіреді, бірақ бет нөмірі қойылмайды.

Тараулар мен параграфтарды нөмірлеу

Тараулар араб цифрларымен нүктесіз белгіленеді. Параграф нөмірі тарау нөмірі мен параграф нөмірінен тұрады (нүктемен бөлінеді), соңына нүкте қойылмайды.

Иллюстрациялар мен кестелер

  • мәтінде алғаш аталғаннан кейін немесе келесі бетте орналастырылады;
  • барлығына міндетті түрде сілтеме жасалады;
  • жұмыс бойы араб цифрларымен нөмірленеді;
  • түрлі түсті нұсқаға рұқсат етіледі.

Сілтемелер мен дереккөздер

  • дереккөздер мәтінде қолданылу ретімен беріледі;
  • мәтіндегі сілтеме квадрат жақшада көрсетіледі (мысалы, [2, 17-б.]);
  • газеттік материалға сілтемеде тек нөмірін көрсетуге болады (мысалы, [7]);
  • нормативтік актілер үшін толық атауы, қабылданған күні және нөмірі көрсетіледі.

Қосымшаларды ресімдеу

Қосымшалар жұмыстың жалғасы ретінде келесі беттерде беріледі, әрқайсысы жаңа беттен басталады. Беттің жоғарғы бөлігінде «Қосымша» сөзі және атауы көрсетіледі (мысалы, Қосымша А). Қосымшалар мәтіндегі сілтемелердің ретімен орналастырылады.

6. Курстық жұмыстың түпкілікті нұсқасын ресімдеу

Курстық жұмыстың түпкілікті нұсқасы компьютерде басылған түрде ұсынылуы тиіс. Қосымшаларды есептемегендегі көлемі әдетте 20–30 бет болады. Мәтінде абзацтар анық бөлінуі қажет.

Ғылыми жетекшінің пікірі

  • жұмыстың ресімдеу талаптарына сәйкестігі;
  • қажетті нормативтік актілер мен арнайы әдебиеттердің пайдаланылуы;
  • тақырыптың ашылу деңгейі;
  • жұмыстың артықшылықтары мен кемшіліктері.

7. Курстық жұмысты қорғау

Курстық жұмысты қорғау кемінде 3 мүшеден тұратын комиссияның қатысуымен өткізіледі. Комиссия құрамына курстық жұмыстың ғылыми жетекшісі және кафедра меңгерушісінің өкімімен қорғауды қабылдауға уәкілетті оқытушылар кіреді.

Қорғау нәтижесі көпбалдық әріптік жүйе бойынша бағаланады.

Қосымша А. Курстық жұмыс тақырыптарының үлгі тізімі

Тақырыптар (1–25)

  1. Азаматтық іс жүргізу құқығы қағидаларының маңызы.
  2. Азаматтық істердің ведомстволық бағыныстылығы және соттылығы.
  3. Азаматтық іс жүргізуге қатысушы тұлғалар.
  4. Сот өкілдігі.
  5. Талап — құқықтарды қорғау құралы ретінде.
  6. Азаматтық процестегі сот дәлелдемелері.
  7. Бірінші инстанциядағы сотта іс жүргізу.
  8. Талап өндірісі.
  9. Ерекше талап өндірісі — азаматтық процестің түрі ретінде.
  10. Ерекше өндіріс — азаматтық процестің түрі ретінде.
  11. Апелляциялық инстанциядағы сотта іс жүргізу.
  12. Заң күшіне енген сот актілерін қадағалау тәртібі бойынша қайта қарау.
  13. Азаматтық процестегі шетел азаматтарының құқықтық жағдайы.
  14. Құқықты қорғаудың соттан тыс нысандары.
  15. Атқару өндірісіндегі құқық қолдану мәселелері.
  16. Соттардың шаруашылық-құқықтық қатынастардан туындайтын дауларды қарауы.
  17. Азаматтық процестің ұғымы, пәні, жүйесі және әдісі.
  18. Азаматтық іс жүргізушілік қатынастар және олардың субъектілері.
  19. Азаматтық процеске прокурордың қатысуы.
  20. Азаматтық процестегі тараптардың құқықтық жағдайы.
  21. Азаматтық іс жүргізудегі үшінші тұлғалардың құқықтық жағдайы.
  22. Азаматтық процестегі дәлелдеудің сатылары мен маңызы.
  23. Іс жүргізу сатысы ретіндегі азаматтық істерді сотта қарау.
  24. Азаматтық сот өндірісіндегі сот актілері.
  25. Бұйрық өндірісіндегі істердің санаттары.

Тақырыптар (26–50)

  1. Азаматтық процестің конституциялық қағидалары.
  2. Азаматтық іс жүргізудегі сараптама.
  3. Азаматтық іс жүргізуде заттай дәлелдемелерді пайдалану.
  4. Ерекше талап өндірісі істерін қараудың ерекшеліктері.
  5. Бала асырап алу туралы істерді қараудың ерекшеліктері.
  6. Заңдық маңызы бар фактілерді анықтау туралы істерді қараудың ерекшеліктері.
  7. Банкроттық туралы істерді қараудың ерекшеліктері.
  8. Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдемелерді зерттеу және бағалау.
  9. Азаматтық процеске адвокаттың қатысуы.
  10. Азаматтық істер бойынша өкілдік.
  11. Азаматтық сот өндірісінің сатылары және түрлері.
  12. Азаматтық істі сотта қарауға әзірлеу.
  13. Сот өндірісін шешім шығармай аяқтау.
  14. I инстанцияда істерді қараудағы сот актілері.
  15. Жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша сот актілерін қайта қарау.
  16. Азаматтардың құқықтары мен мүдделерін сотта қорғауға құқық.
  17. Рухани (моральдық) зиянды өтеу туралы істерді қараудың ерекшеліктері.
  18. Сот актілерін орындау сатысының мәні мен міндеттері.
  19. Мүліктік дауларды төрелік сотта қарау.
  20. Азаматтар мен ұйымдардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау істеріндегі сот билігінің міндеттері.
  21. Сот әділдігі органдарының құрылымы, мақсаттары және міндеттері.
  22. Шетел азаматтарының қатысуымен істер бойынша іс жүргізу.
  23. Талап өндірісі істерінің санаттары.
  24. Азаматтық процестегі кәмелетке толмағандардың мүдделерін қорғау.
  25. Азаматтық процестегі әрекетке қабілетсіз тұлғалардың мүдделерін қорғау.

Тақырыптар (51–103)

  1. Азаматтық процеске өкілдердің қатысуы.
  2. Шетелдік азаматтық іс жүргізудің жалпы сипаттамасы.
  3. Азаматтық іс жүргізу құқығының қайнар көздері.
  4. Азаматтық іс жүргізу құқықтық қатынастарының субъектілері.
  5. Азаматтық іс жүргізу құқығындағы мерзімдер.
  6. Азаматтық процестегі дәлелдеу құралдары.
  7. Сотта азаматтық істі қозғау — іс жүргізу сатысы ретінде.
  8. Атқару өндірісі қатысушыларының құқықтық жағдайы.
  9. Атқару әрекеттерін жүргізудің тәртібі мен ережелері.
  10. Азаматтық істердің жекелеген санаттары бойынша мәжбүрлеп орындаудың ерекшеліктері.
  11. Нотариат: тарихы және қазіргі кезеңі.
  12. Қазақстан Республикасының нотариат органдары.
  13. Азаматтық сот өндірісіндегі сот бұйрығы.
  14. Азаматтық іс жүргізуде кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау.
  15. Талап мәселелері және талапқа құқық.
  16. Жоғалған сот өндірісін қалпына келтіру.
  17. Құқықтарды қорғау нысаны ретіндегі сот әділдігінің ерекшеліктері.
  1. Қазақстан Республикасының азаматтық іс жүргізу құқығы — құқық саласы ретінде.
  2. Сот прецеденті: түсінігі және жаңа жағдайлардағы қолданылу аясы.
  3. Қазақстан Республикасындағы сот реформасы: тенденциялар және алғышарттар.
  4. Азаматтық процестегі объективтік шындық қағидасы.
  5. Тараптар мен үшінші тұлғалардың түсініктемелері — сот дәлелдемелері ретінде.
  6. Куәлардың айғақтары — сот дәлелдемелері ретінде.
  7. Талап туралы ілім: тарихы және жаңа көзқарастар.
  8. Сот процесінің мәдениеті.
  9. Сот талқылауы — азаматтық процестің орталық сатысы ретінде.
  10. Сот шешімінің заңдық күші.
  11. Тұтынушылардың құқығын сот арқылы қорғау.
  12. Бұқаралық ақпарат құралдарын сот арқылы қорғау.
  13. Қазақстан Республикасы соттарының шетелдік тұлғалардың қатысуымен істер бойынша өкілеттіктері.
  14. Атқару өндірісінің өзекті мәселелері.
  15. Атқару өндірісіндегі соттың рөлі.
  16. Азаматтық іс жүргізу құқықтық қатынастары объектісінің мәселелері.
  17. Мемлекеттік органдардың азаматтық процеске қатысуы.
  1. Азаматтық процестің пайда болуы және дамуы.
  2. Сот шығындары: түсінігі және жіктелуі.
  3. Азаматтық процесте мерзімнің маңызы.
  4. Азаматтық процестегі мәжбүрлеу шаралары және жауапкершілік.
  5. Азаматтық процестегі бірігіп қатысушылық.
  6. Қазақстан Республикасындағы судья мәртебесі: теория мен практика мәселелері.
  7. Азаматтық іс жүргізу құқығы әдістерін айқындау мәселелері.
  8. Азаматтық істерді қарауда төрелік соттардың маңызы мен рөлі.
  9. Халықаралық коммерциялық арбитраж.
  10. Балаларды тәрбиелеуге байланысты істерді қараудың ерекшеліктері.
  11. Денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу дауларын қараудың ерекшеліктері.
  12. Отбасылық қатынастардан туындайтын дауларды қараудың ерекшеліктері.
  13. Азаматтық іс жүргізуде тұтынушылардың құқығын қорғау.
  14. Азаматтық іс жүргізудегі сөз мәдениеті және ораторлық өнер.
  15. Сот әділдігіне қол жеткізудің қазіргі заманғы мәселелері.
  16. Экономикалық сотпен даулардың соттылығы мәселелері.
  17. Азаматтық іс жүргізудегі жариялы-құқықтық даулар.
  18. Заңдық делдалдық және дауларды бітімгершілік арқылы шешуге жәрдемдесу.
  19. Заң — іс жүзіндегі қолдану тетігі ретінде.