Құрылыс машиналары мен мердігерлерге жұмсашлған шығындар
Құрылыс ұйымдарында құрылыс техникасының бірнеше түрі қолданылады. Техника кәсіпорынның меншігінде болуы мүмкін, жалға алынуы мүмкін немесе субподряд шартымен (қызмет көрсетуші персоналымен бірге) тартылуы мүмкін. Сондықтан құрылыс техникасын пайдалану бойынша жиынтық шығындар меншікті және жалға алынған машиналар мен механизмдерді эксплуатациялау шығындарынан, сондай-ақ көрсетілген қызмет құнынан құралады.
Шығындарды есепке алу және шоттарда көрсету
Құрылыс техникасын эксплуатациялауға жұмсалатын шығындарды есепке алу үшін жеке синтетикалық шот қолданылады. БЕС талаптарына сәйкес бұл шығындарды үстеме шығындарға жатқызуға болады және олар 930 «Үстеме шығындар» шотында көрсетіледі.
930 шотының құрамдас бөліктері
- 930 (1) — Құрылыс бойынша үстеме шығындар
- 930 (2) — Машиналар мен механизмдерді ұстау бойынша шығындар
Меншікті техникасы бар ұйымдар
Егер ұйымның өз құрылыс техникасы болса, машиналар мен механизмдерді ұстау бойынша шығындар, әдетте, 920 «Көмекші өндіріс» бөлімшесінде немесе 330 «Ұсталынатын шығындар» бөлімшесі шоттарында жүргізіледі.
Шығындардың қалыптасу тәртібі жалпы сипатқа ие: құрылыс техникасын пайдалану мен ұстау бойынша баптық есеп меншікті және жалға алынған машиналар мен механизмдер бөлек жүргізіледі.
Шығын баптарының номенклатурасы
Құрылыс техникасына байланысты шығындарды топтастыру үшін төмендегі шығын баптары қолданылады:
Электр энергиясы, отын, жанар-жағар май және көмекші материалдар
Электроэнергия, бензин, дизель отыны, майлау материалдары және басқа да тұтынылатын ресурстар.
Жұмысшылардың негізгі еңбекақысы және аударымдар
Машинистер мен қызмет көрсетуші персоналдың жалақысы және әлеуметтік аударымдар.
Құрылыс техникасының амортизациясы
Негізгі құрал ретінде танылған техниканың тозу (амортизациялық) аударымдары.
Арендалық төлем
Жалға алынған машиналар мен механизмдер бойынша төлемдер.
Техникалық қызмет көрсету және жөндеу
ТҚК, ағымдағы қызмет көрсету, жөндеу жұмыстары және оларға байланысты төлемдер.
Қайта бағалауға байланысты шығындар
Қайта бағалау нәтижесінде туындайтын есептік айырмалар мен шығындар.
Басқа да шығындар
Жоғарыдағы баптарға кірмейтін, бірақ техникаға тікелей байланысты өзге шығыстар.
Шығындардың құрылымы: бір реттік және ағымдағы
Пайдаланудың ерекшелігін ескере отырып, құрылыс техникасын пайдалану бойынша шығындар екі топқа бөлінеді: бір реттік және ағымдағы.
Бір реттік шығындар
Бір реттік шығындар өндіріс процесінде техниканы пайдалануға дайындау кезеңінде пайда болады. Оларға мыналар жатады:
- көлік қызметін төлеуге байланысты шығындар;
- құрылыс техникасын құрылыс алаңына жеткізу шығындары;
- жүк көтергіш машиналарды пайдалану шығындары;
- жұмсалған еңбек ақы;
- құрылыс алаңында машиналарды орналастыру шығындары.
Бұл шығындар алдын ала «болашақ кезең шығындары» құрамында көрсетіліп, кейін белгіленген тәртіппен пайдалану шығындарының құрамына кезең-кезеңімен жатқызылады.
Ағымдағы шығындар
Ағымдағы шығындарға құрылыс техникасын пайдалану мен ұстауға байланысты нақты жұмсалған шығындар кіреді, соның ішінде:
- электр энергиясы;
- бензин және дизель отыны;
- жанар-жағар май құю (заправка) шығындары;
- майлау материалдарының құны;
- жұмысшылардың негізгі жалақысы және оған қатысты төлемдер.
Бір реттік шығындарды ай сайын есептен шығару
Бір реттік шығындардың есептен шығарылатын ай сайынғы сомасы белгіленген мөлшерде пайдалану шығындарының құрамына енгізіледі және төмендегі формуламен анықталады:
C = E / P
- C — ай сайын есептен шығарылатын бір реттік шығындар сомасы
- E — бір реттік шығындардың жалпы сомасы
- P — айдағы құрылыс техникасын эксплуатациялау кезеңдерінің саны
Резервке ай сайынғы аударым мөлшері
Резервке ай сайын аударылатын сома төмендегі формуламен анықталады:
O = SRP / P
- O — резервке ай сайынғы аударымдар сомасы
- SRP — қажетті резервтердің болжамдалған сомасы
- P — кезеңдер саны