Құрманғазы Сағырбайұлы

Құрманғазыны күй өнеріне баулыған, ұстаздық еткен адам — Ұзақ күйші. Жастайынан домбыра шертіп, көпшіліктің ілтипатына бөленген Құрманғазының шығармашылық тұрғыда өрлеуіне Бөкей ордасының атақты күйшілері — Байжұма, Баламайсан, Байбақты, Соқыр Есжан сынды өнерпаздар зор ықпал етті.

Осы мектептен тәлім алған Құрманғазы уақыт өте келе қазақ халқының ұлы сазгері ретінде танылды.

Құрманғазы шығармашылығындағы негізгі тақырыптар — халықтың азаттығы мен жеке тұлғаның еркіндігі. Ол өз туындыларында XIX ғасырдың 30-жылдарындағы Исатай Тайманұлы бастаған ұлт-азаттық көтеріліске ерекше назар аударды.

Кейінгі «Ақбай», «Ақсақ киік», «Түрмеден қашқан», «Адай» күйлерінде ол халықтың азаттықты көксеген арманын, әділетсіздікке қарсылықты және қоғамдық мүдделер қақтығысын бейнелейді.

«Аман бол, шешем, аман бол», «Қайран шешем», «Ертең кетем», «Бұқтым-бұқтым» күйлерінде адам даусының ырғағы айқын сезіледі — күй тілі сөйлеп тұрғандай әсер қалдырады.

Сонымен бірге ойнақы, мерекелік көңіл-күйді би ырғағы арқылы өрнектеген күйлері де бар. Соның ішінде «Балбырауын» мен «Әсем» шығармалары ерекше танымал.

Құрманғазы бірнеше мәрте түрмеге қамалғанымен, халық азаттығы жолындағы күрескер сазгердің рухы ешқашан жасымады. Ол Орал, Орынбор және Үркіт түрмелерінде отырған.

1880 жылы Құрманғазы Астрахань түбіндегі Сақмар елді мекеніне қоныс аударады. Қауым арасында зор құрметке бөленген күйші өз мұрасын жалғастырар мирасқорларын айналасына жинады.

Сол дәуірде аты шыққан Көкбала, Менетай, Менқара, Сүгүрәлі, Торғайбай, Шора сынды домбыра тарту шеберлері де Құрманғазыны ұстаз тұтқан.