Компьютерлік вирустарды тауып, жою үшін программа дестесін қолдау тәртібі
Антивирустық бағдарламалар
Антивирустық бағдарламалар — компьютерді зиянды бағдарламалардан қорғауға арналған құралдар. Олар вирустарды табу, олардың әрекетін тоқтату және жүйені қалпына келтіру міндеттерін атқарады.
Детектор бағдарламалар
Вирустарды анықтауға бағытталған: файлдар мен жүйелік аймақтарды тексеріп, зиянды кодтың бар-жоғын табады.
Иммунизатор бағдарламалар
Бағдарламаны вирустар «бұл файл әлдеқашан бүлінген» деп қабылдайтындай етіп өзгертіп, қайта жұқтырудан қорғайды. Көптеген вирустар файлды екінші рет бүлдіре алмайтындықтан, мұндай «бір реттік» әсерге қарсы қорғаныс береді.
Фаг бағдарламалар
Вирусты тек тауып қана қоймай, оның көзін жояды — яғни залалсыздандырады. Егер бағдарлама көптеген әртүрлі вирустарды жоя алса, оны әдетте полифаг деп атайды.
Сүзгі бағдарламалар (фильтр, күзетші, монитор)
Компьютер қосылғаннан кейін тұрақты түрде жұмыс істеп, жүйедегі күмәнді ауытқуларды байқаса, бірден дабыл береді. Мұндай бақылау вирусты ерте кезеңде анықтап, оның зиянды әрекеттерін асқындырмай тоқтатуға көмектеседі.
Файлдарды қалпына келтіру туралы маңызды ескерту
Кейде вирусты жойғаннан кейін бүлінген файлды бастапқы қалпына келтіруге болады. Ал қалпына келмейтін файл емделмейтін (жөнделмейтін) деп аталады — мұндай жағдайда файлды жойып, жүйеден толық алып тастау қажет.
Сондай-ақ қорғалған түрде сақталған таза резервтік көшірме (backup) әрдайым қажет: қажет болса, бағдарламаны қайта қалпына келтіруге мүмкіндік береді.
Танымал антивирустық құралдар
Бүгінгі таңда кең таралған антивирустық бағдарламаларға Norton AntiVirus, AVP (AntiViral Toolkit Pro), Aidstest, Adinf, Doctor Web және DSAV жатады. Төменде кейбірінің мүмкіндіктері қысқаша сипатталады.
Doctor Web
Doctor Web антивирустық пакеті компьютер жадында резидентті режимде жұмыс істеп, белгілі вирустарды іздейді және табылғандарын дискіден алып тастайды. Сонымен бірге дискінің жүйелік аймақтарын және файлдарды эвристикалық талдау арқылы тексереді.
Эвристикалық талдаудың рөлі
Эвристикалық талдағыш — пакеттегі аса маңызды элементтердің бірі. Ол бұрын белгісіз немесе жаңадан пайда болған вирустарды табуға мүмкіндік береді (анықтау ықтималдығы жоғары).
Doctor Web бағдарламасының алғашқы нұсқалары 1994 жылы шығарылды. Қазіргі уақытта бұл бағдарламаның бірнеше нұсқасы бар.
Вирустарды тауып, жою үшін жұмыс тәртібі
- 1) Doctor Web бағдарламасын негізгі мәзірден, жұмыс үстеліндегі белгішеден немесе Programs → DoctorWeb → DoctorWeb командасы арқылы іске қосу.
- 2) Баптау (Setup) бөлімінен параметрлерді қарап шығу: Орнатуды өзгерту командасын, Орнату белгішесін немесе F9 пернесін қолданып, іздеу режимдерін қажетке қарай түзету.
- 3) Негізгі терезеде тексерілетін дискіні (немесе аймақты) таңдау.
- 4) Тексеруді бастау: Файл → Тексеруді бастау немесе Ctrl + F5 тіркесімін қолдану.
- 5) Жұмысты аяқтау: Файл → Шығу командасын немесе сәйкес белгішені қолдану.
Norton AntiVirus 2000 (Windows)
Norton AntiVirus — вирустарды табу және залалсыздандыру мүмкіндіктері кең, пайдалануға ыңғайлы интерфейсі бар танымал шешімдердің бірі.
Қарапайым тексеру
Вирустардың бар-жоғын тексерудің ең қарапайым тәсілі — негізгі терезеде Іздеу (Scan) батырмасын басу. Әдетте параметрлердің мәндері әдепкі күйде қалады.
Қапшық немесе файл таңдау
Қажетті қапшықты немесе файлды тексеруге беру үшін Іздеу → Папкалар → Файлдар командасын таңдап, ашылған диалог терезесінен керекті атауды белгілеу жеткілікті.
Параметрлерді баптау
Іздеу параметрлерін өзгерту үшін құралдар панеліндегі Параметрлер батырмасын немесе Құралдар → Параметрлер командасын қолдануға болады.
AntiViral Toolkit Pro (AVP)
Соңғы жылдары AVP (Касперский желісіндегі шешімдер) кеңінен танылды. Бұл пакет вирустарды іздеу және жою үшін арналған, ыңғайлы интерфейске, көптеген баптауларға және антивирустық деректердің ауқымды базасына ие.
Негізгі артықшылығы
AVP-тың маңызды артықшылықтарының бірі — жаңа пайда болған вирустарға қарсы қорғанысты уақтылы қамтамасыз етуі. Деректер базасын жаңарту процесі автоматтандырылған, ал жаңартуларды Интернет арқылы алу мүмкіндігі бар.
Құрамдас бөліктері
Пакеттің негізгі құрамдас бөліктері — Monitor AVP және Scanner AVP.
Monitor AVP
Компьютердің күйін тұрақты бақылап отырады: жадта үнемі жұмыс істеп, күдікті әрекеттерді қадағалайды. Күмәнді әрекет байқалса, пайдаланушыға тиісті хабарлама береді.
Scanner AVP
Дискідегі вирустың бар-жоғын бір реттік тексеруге арналған. Бүлінген файл табылса, бағдарламаның баптауына қарай бірнеше әрекет ұсынады: ескерту жасау, файлды жөндеуге талпыну немесе оны жою.
Практикалық қорытынды
- Антивирустың тиімділігі тек тексерумен шектелмейді: мониторинг, эвристика және жаңарту шешуші рөл атқарады.
- Емделмейтін файлдар анықталса, оларды жою және таза резервтік көшірмеден қалпына келтіру қауіпсіз болады.
- Антивирустық деректер базасын үнемі жаңарту — жаңа қауіптерден қорғанудың негізгі шарты.