Табиғаты тамаша, көрікті жерлер мен қорықтарға бай өлке
Шығыс Қазақстанның флорасы мен фаунасы
Тезис
Табиғаты тамаша, көрікті жерлер мен қорықтарға бай өлке.
Дәлелдер
- Ақын Сырым Мәуленовтің Тарбағатай туралы өлеңі.
- Жануарлар мен өсімдіктерді қорғайтын екі қорық: Батыс Алтай және Марқакөл.
Қорытынды
Әлем қызығар шығыстың табиғаты. Табиғат — бәріміздің ортақ үйіміз.
Табиғаттың тылсым сұлулығы
Табиғат — таңғажайып құбылыс. Оның әсемдігін, көріктілігін сөзбен толық жеткізу мүмкін емес. Керемет көріністер жанды тербетіп, ертегі әлеміне жетелейтіндей әсер қалдырады.
Менің «ертегі әлемім» — Шығыс Қазақстан. Бұл өлке табиғаты көркем, көгалды мекендер мен қорықтарға бай.
Тарбағатай: биік таудың тынысы
Шығыс Қазақстанның ең көрікті өңірлерінің бірі — Тарбағатай тауы. Жас ақын Сырым Мәуленов бұл таудың табиғи болмысын өлеңмен әсерлі суреттеген:
Жалаң аяқ жарысқа — айналаның тал бәрі,
Айдалада арыстан — Тарбағатай таулары...
Шынында да, таудың биіктігі көкжиекпен ұштасып, көз жетпейтін кеңістікті алып жатыр. Ну ормандарында ақ қайың мен қарағай мол өседі. Ауасы ерекше таза, самал желі сергітіп жібереді.
Тау басына көтеріліп, жан-жағыңа көз салсаң, аспанда қалықтаған бүркітті, жерде жүгірген тиін мен қоянды, жартас бойлай секірген арқарлар мен тау ешкілерін көруге болады. Жалпы айтқанда, бұл — табиғаты керемет аймақ.
Орман байлығы
Ақ қайың, қарағай, қалың ну орман.
Жануарлар әлемі
Бүркіт, тиін, қоян, арқар, тау ешкі.
Екі қорық: табиғатты қорғаудың тірегі
Өлкемізде жануарлар мен өсімдіктерді қорғайтын екі ірі қорық бар: Батыс Алтай және Марқакөл.
Марқакөл қорығы
Марқакөл қорығы Оңтүстік Алтайдың шығысында орналасқан. Қорықтың жалпы аумағы — 71 000 гектар. Соның 44 000 гектарын көл айдыны құрайды.
Бұл өңірдің ормандарының шипалық мәні зор. Мұнда самырсын мен Сібір қарағайы секілді құнды өсімдіктер кездеседі. Сібір қарағайының жаңғағынан 65% пайдалы май алынады, сондықтан оны кесуге тыйым салынған.
Бауырымен жорғалаушылар
- Сұржылан кең таралған.
- Дымқыл қайыңды, шыршалы, мүкті майқарағайлы ормандарда тірі туатын кесіртке кездеседі.
- Далалы тау беткейлерінде сұр кесіртке ұшырасады.
Су әлемі және құстар
- Жергілікті түр ретінде Сібір майқаны балығы ерекше аталады.
- Сібір майқаны — қорықтың символы мен эмблемасы.
- Сұр шіл, сұр құр сияқты құстар қорғалады.
Қорғауға алынған жануарлар
Жарқанаттар, ақ қояндар, маубас жапалақтар және басқа да түрлер қорғауға алынған.
Табиғатты қорғау — ортақ міндет
Шығыс Қазақстанның табиғаты өте бай, ерекше әрі тамаша. Бірақ сол байлықты бағалап, қорғай білетін адамдар азайып кетпесе екен деймін.
Егер біз осы асыл қазынаны бүгін қадірлемесек, ертең кеш болуы мүмкін: табиғи байлықтың тозып, кейбір түрлердің жойылып кету қаупі бар. Сондықтан ең басты мақсат — табиғатты қорғау. Сонда ғана әлем қызығар шығыстың сұлу табиғатын келер ұрпаққа аман жеткіземіз.
Негізгі ой
Табиғат — ортақ үй. Оны сақтау — әрқайсымыздың жауапкершілігіміз.