Қазақ халқы - өте қонақжай
Қонақжай халық
Қазақ халқы — өте қонақжай. Қонақжайлық — халқымыздың ежелден қалыптасқан салт-дәстүрінің өзегі. «Қонақ десе, ішкен асын жерге қояды» деген сөз де осы қасиеттің қаншалықты биік бағаланғанын аңғартады.
Қонақты қадірлеу — құт пен ырысқа балау
Қазақта: «Қонақты қусаң — құт, ырыс қашады» деген мақал бар. Бұл — қонақты қарсы алу мен шығарып салуға ерекше мән берген халықтық ұстаным. «Қырықтың бірі — Қыдыр» деген нақыл да терең мағыналы: ата-бабамыз қонақпен бірге береке келеді деп сенген, сондықтан келген жанның көңілін табуды қасиет санаған.
Дастарқан жайып, дәм ұсыну дәстүрі
Қонақ келсе, үйде дастарқан жайылып, дәмді тағамдар әзірленеді: қазанда бауырсақ пісіріліп, ет асылып, бар тәтті тағам қонаққа ұсынылады. Ең алдымен сусын беріліп, артынан шай ішіліп, содан кейін үй иесі қонақтың жайлы отырып, көңілді отыруына бар жағдайды жасайды.
- Алдымен: сусын ұсынылады.
- Содан кейін: шай беріледі.
- Одан әрі: қонақтың көңілін көтеріп, әңгіме-дүкен құрылады.
Сыйластықтың көрінісі: қызмет, өнер, әңгіме
Үй иесі қонақпен бірге отырып, жылы әңгіме айтады. Реті келсе, ауылдың әнші-күйшілерін, өнерлі адамдарын шақырып, қонақтың көңілін көтереді. Балалар да қонаққа қызмет етіп, үлкенге құрмет, кішіге ізет танытады. Мұның бәрі — үй иесінің адамгершілігін, имандылығын, сыйластығын білдіретін өнеге.
Танымаса да төрінен орын беру
Қазақ халқы «құдайы қонақпын» деген адамды танымаса да құрметпен қарсы алған. Жол жүріп келе жатқан жан кез келген ауылға, кез келген үйге қонақ бола берген. Қазақ үшін қонақты қарсы алмау, күтпеу — ұят; қонақ күту — ең жауапты іс. Сондықтан келген қонақты риза етуге барынша тырысады.
Қорытынды
Құдайға шүкір, халқымыз қонаққа жұмсалған шығынның есебін жасамай, жұтын емес — құтын ойлаған. Алыстан келсін, жақыннан келсін, төрден орын беріп, жылы-жұмсақты алдына тосып, қонақтың разылығына шын көңілмен қуанады. Өйткені қазақ — қонаққа жайлы, қонақжай халық. Осы қасиеті арқылы елдің мерейі биік болып, жұрттың ынтымағы мен тыныштығы нығая түседі.