Қазақша рефераттар

ЭЕМ буындары туралы

ЭЕМ буындары

Компьютерлерді буындарға бөлу — олардың элементтік базасының өзгеруіне, құрамына кіретін құрылғылардың түрлері мен қасиеттерінің жаңаруына және компьютерлер арқылы шешілетін есептердің жаңа (сандық емес) топтарының пайда болуына байланысты. Қазіргі уақытта компьютерлердің алты буыны белгілі.

Бірінші буын (1959 жылға дейін)

Электронды шамдық машиналар. Жылдамдығы — ондаған мың амал/с, разрядтылығы — 31–34 бит, жедел жады — 1–4 КБ.

  • Амалдар қатаң тізбекті орындалды: келесі амал тек алдыңғысы толық біткен соң басталады.
  • Енгізу/шығару кезінде орталық процессор тоқтап тұратын.
  • Бағдарлама көбіне машиналық тілде қолмен жазылды.
  • Ашық режим: бағдарламалаушы басқару тетігінде өзі отырып енгізіп, іске қосатын.
  • Негізінен сандық есептер; символдық өңдеу болмады.

Осы кезеңде стандартты бағдарламалар жасала бастады.

Екінші буын (1968 жылға дейін)

Транзисторлық компьютерлер. Жылдамдығы — жүздеген мың амал/с, разрядтылығы — 31–48 бит, жедел жады — 8–128 КБ.

  • Үзу (interrupt) және оны өңдеу жүйесі пайда болды (көбіне енгізу/шығару кезінде).
  • Жоғары деңгейлі тілдер қолданылды: Fortran, Algol, Cobol және т.б.
  • Алгоритмдік тілден машиналық тілге аударатын трансляторлар шықты.
  • Жабық режим: бағдарламалаушы машинаны тікелей басқармай, бағдарламасын қызмет көрсететін топқа тапсырды.
  • Бағдарламаларды бақылауға арналған алғашқы мониторлық жүйелер және тапсырмаларды басқару тілдері қалыптасты.

Құрылымдық ерекшеліктері: индексті арифметика, тікелей емес адрестеу, динамикалық жады, сондай-ақ символдық шамалармен жұмыс мүмкіндігі.

Үшінші буын (1970 жылдан бастап)

Интегралды микросхемаларға негізделген компьютерлер және компьютерлік кешендер. Жылдамдығы — миллиондаған амал/с, разрядтылығы — 32–64 бит, жедел жады — 64–1024 КБ.

  • Дамыған үзу жүйесі және енгізу/шығаруды процессормен параллель атқаратын қосымша процессорлар (арналар) қолданылды.
  • Бұрын бағдарламалар орындайтын көптеген қызметтер (соның ішінде үзуді ұйымдастыру) аппарат деңгейінде жүзеге аса бастады.
  • Сыртқы ортаны қабылдап, оған әсер ете алатын сенсорлық құрылғылар пайда болды.
  • Жедел жадты қорғау және динамикалық бөлу іске асты.

Тілдер кеңейді

Символдық есептерге бағытталған: SNOBOL, LISP, REFAL. Логикалық есептерге: Prolog, Miranda.

ОЖ дамыды

Бағдарламалардың жұмысын басынан аяғына дейін басқаратын, орта жағдайына мақсатты жауап бере алатын дамыған операциялық жүйелер қалыптасты.

Маңызды құбылыс — модельдері өзара үйлесетін компьютерлер кешендерінің пайда болуы: социалистік елдерде ЕС ЭЕМ 1020–1050, АҚШ-та IBM 360–370. Бұл есептеу жүйелерінде жедел жадты немесе сыртқы құрылғылар өрісін ортақ пайдалану мүмкін болды.

Осы буында мультибағдарламалық режим іске асты: процессор уақыты бірнеше бағдарламаға бөлінді. Сонымен қатар нақты уақыт режиміндегі жүйелер технологиялық процестерді, ұшатын аппараттарды және басқа күрделі құрылғыларды басқаруға жол ашты.

Төртінші буын (1975 жылдан бастап)

Үлкен және өте үлкен интегралды микросхемаларға негізделген көппроцессорлы суперкомпьютерлер және микрокомпьютерлер (кейін — дербес компьютерлер).

Суперкомпьютерлердің жылдамдығы жүз миллион амал/с шамасына дейін жетті (мысалы, Cray-1 — шамамен 100 млн амал/с).

  • Байланыс әдістері дамып, компьютерлер телефон және телеграф желілеріне қосылды.
  • Глобальді (мысалы, Интернет), корпоративтік және локальді желілер қалыптасты.
  • Өте үлкен деректер архивтері жинақталды.
  • Деректерді визуалды (бейнелік) түрде беру және өңдеу қарқынды дамыды.
  • Нақты уақыт режиміндегі жүйелер кеңінен қолданылды.

Бесінші буын (1980 жылдан бастап)

1980 жылы Жапония жариялаған бес жылдық жобадан бастау алады. Жобаның мақсаты — машиналық тіл деңгейінде логикалық бағдарламалау тілі PROLOG-ты аппараттық түрде іске асырып, жасанды зерде жүйелерін құру болды.

Нәтижесінде, берілген есепке сәйкес шешім табатын тұжырымдар құрып, оны дәлелдей алатын, белгілі тақырыпқа өлең не музыка шығара алатын және басқа да интеллектуалды әрекеттерді өздігінен орындайтын жүйелер пайда болды. Алайда олар кең таралмады: бағасы жоғары әрі жоғары біліктілікті талап етеді.

Алтыншы буын (1990-жылдардың ортасынан бастап)

Жасанды нейрондық желілерге, көпмәнді логикаға және кванттық есептеу теориясына сүйеніп дамытыла бастады.

  • Дамыған жасанды зерде: өзін-өзі оқыту қабілеті.
  • Мәселені түсіну, бейне/образды тану, жобалау мүмкіндігі.
  • Шешімді жүзеге асыру үшін қажетті бағдарламаны немесе тіпті құрылғыны құрастыра алу әлеуеті.

Қазіргі қолданыс туралы

Біздің елде кең қолданыстағы компьютерлердің басым бөлігі төртінші буынға жататын дербес компьютерлер. Сондықтан оларды әдетте неғұрлым тереңірек қарастырады.