Студенттердің материалды меңгеру деңгейінің үнемі бақылауда болуы
Педагогика • Психология • Кибернетика
Бағдарламалап оқыту технологиясы
Дәстүрлі оқытудың кейбір кемшіліктерін бағдарламалап (жоспарлап) оқыту технологиясы толықтырады. Бұл технология XX ғасырдың 60-жылдары педагогика, психология және кибернетика ғылымдарының тоғысында қалыптасты.
Негізгі идеясы
Технологияның негізіне оқыту туралы үш ұғым алынады:
- Оқыту — басқару үдерісі ретінде;
- Оқыту — ақпараттық үдеріс ретінде;
- Оқыту — жекелендірілген үдеріс ретінде.
Оқыту бағдарламасының құрылымы
Бағдарламалап (жоспарлап) оқыту оқыту бағдарламасына сүйенеді. Бұл бағдарламада келесі құрамдас бөліктер қатаң жүйеге келтіріледі:
- Оқу материалының мазмұны (не оқытылады);
- Оқушының іс-әрекеті (қалай меңгереді);
- Бақылау формасы (қалай тексеріледі).
Қадамдық (блоктық) меңгеру логикасы
Оқу материалы бірнеше шағын бөліктерге бөлінеді; әр бөлік логикалық тұрғыдан аяқталған болады. Студент бір бөлікті меңгергеннен кейін бірнеше нұсқада құрастырылған бақылау сұрақтарына жауап береді:
Дұрыс жауап берілсе
Келесі бөлімге (келесі қадамға) көшеді.
Қате жауап берілсе
Материал қайта ұсынылады, қайталау ұйымдастырылады.
Негізгі әдістері
1) Бірбағытты әдіс
Автор: АҚШ ғалымы Б. Скиннер
Скиннер бұл технологияның негізін екі талапқа сүйеніп құрды:
- Жай бақылаудан өзін-өзі бақылауға көшу;
- Педагогикалық жүйені оқушының өз бетімен білім алуына бейімдеу.
2) Көптармақты әдіс
Автор: АҚШ ғалымы Н. Краудер
Бұл бағдарламада студент қойылған мақсатқа жеке ерекшеліктеріне сай әртүрлі жолдармен жетеді. Бақылау сұрақтарына берген жауабына қарай студент:
- келесі бөлімге өтеді; немесе
- сол бөлімнің қосымша тармағына (нұсқасына) ауысады.
Тармақтар бірнешеу болуы мүмкін. Белгілі бір тармақты өткеннен кейін студент бағдарламаның негізгі желісіне қайта оралады. Дайындық деңгейі мен табиғи қабілетіне қарай кейбір студенттер тек негізгі желімен жұмыс істесе, әлсіздері тармақтарға жиірек ауысады. Дегенмен барлық жағдайда да күтілетін нәтиже — берілген білім көлемін толық меңгеру.
3) Бейімдендірілген (адаптациялық) әдіс
Икемді траектория
Мұнда студенттің жеңілірек немесе қиынырақ тармақтарға ауысуына мүмкіндік беріледі. Қай тармаққа өтетіні алдыңғы жауаптары мен жіберген қателіктеріне байланысты анықталады. Студенттің жеке ерекшеліктеріне қарай ақпаратты ұсыну тәсілі, күрделілік деңгейі және сұрақтардың сипаты өзгертіліп отырады.
Принциптері және артықшылықтары
Мөлшерленген мазмұн
Оқу материалы шағын үлестермен, қадамдап беріледі.
Белсенді өздік жұмыс
Студенттің дербес әрекеті негізгі орын алады.
Үздіксіз бақылау
Меңгеру деңгейі тұрақты түрде тексеріліп отырады.
Жекелендіру
Оқыту типі мен материал көлемі жеке ерекшеліктерге сәйкестендіріледі.
Автоматтандыру мүмкіндігі
Автоматтандырылған техникалық жүйелерді қолдануға қолайлы негіз қалыптасады.