Қазақша рефераттар

Мәліметтер жиыны

Кіріспе

Менің қорғайтын курстық жұмысымның тақырыбы — жатақхана. Бұл тақырып арқылы жатақханамызды заманға сай, цифрландырылған жатақхана ретінде көрсеткім келеді.

Жатақханадағы кезекші қызметкерлердің қағазбастылығын азайту мақсатында электронды журнал жасауды жоспарладым. Жатақханаға келген студенттерді журналға бірден тіркеп, студент туралы негізгі мәліметтерді (аты-жөні, оқу орны, ЖСН және т.б.) жинауға болады.

Жобаны жүзеге асыру үшін Excel және Delphi бағдарламаларын қолданамын: алдымен Excel-де кесте құрып, кейін оны Delphi қосымшасымен байланыстырамын. Delphi ортасында интерфейс құрастыру үшін Button, Label, Edit, ListBox сияқты компоненттерді пайдаланамын.

Күтілетін нәтиже

  • Кезекші қызметкерлердің құжат жүргізу жұмысы жеңілдейді.
  • Студенттердің деректері бір жерде сақталып, жылдам іздеу және сұрыптау мүмкіндігі артады.
  • Жүйені жыл сайын жаңартып, қосымша функциялар енгізу арқылы дамытуға болады.

Техникалық тапсырма

Бұл курстық жұмыстың мақсаты — жатақхананы заманауи талаптарға сай көрсетіп, қызметкерлердің қағаз жүзіндегі жұмысын азайту үшін шағын электронды журнал ұсыну. Журнал студенттерді деректер қорына тіркеп, жатақхана базасын бақылауға және басқаруға көмектеседі.

Бағдарламаға қойылатын талаптар

  • Студент деректерін (аты-жөні, оқу орны, ЖСН және т.б.) тіркеу.
  • Кіріс-шығысты бақылау және базаны жүргізу.
  • Қызмет көрсетуді жылдамдатып, әкімшілік жұмысты жеңілдету.

Функционалдық талаптар

  • Деректер қорындағы кез келген мәліметті іздеу және сұрыптау.
  • Мәліметтерді қосу, өңдеу және жою.
  • Деректер енгізудің дұрыстығын бақылау.

Сенімділік талаптары

Бағдарламаның дұрыс әрі тұрақты жұмысын қамтамасыз ету үшін кіріс/шығыс мәліметтері тексеріледі. Пайдаланушы қателері туралы хабарламалар көрсетіледі, енгізу өрістеріне шектеулер қойылады, анықтама және Help бөлімі қарастырылады.

Техникалық құралдарға қойылатын талаптар

Мінездеме Минималды талаптар Ұсынылатын талаптар
Процессор Pentium 166 / Pentium Pro Pentium III / Pentium IV
Жады 32 МБ 82 МБ
Дисктік кеңістік 10 МБ 30 МБ
Монитор 800×600 пиксель 1440×900 пиксель
Принтер Матрицалық Лазерлік

Ескерту: бастапқы мәтіндегі өлшем бірліктері мен кейбір мәндер (мысалы, жады көлемі) оқушы құжатының форматына сәйкес сақталды.

Бағдарламалық сәйкестілік

Бағдарлама Windows 98, Windows NT, Windows 2000, Windows XP, Windows Vista және Windows 7 операциялық жүйелерінде жұмыс істей алады. Деректер қорымен байланысу және белсендіру үшін ODBC (SQL Server) драйверлерін орнату қажет.

Өнімділік және дамыту кезеңдері

Жоба жатақхананы дамыту мақсатында қолданылады. Осы жүйе арқылы кезекші қызметкерлер студенттердің деректерін бақылап, күнделікті есеп жүргізе алады.

Бақылау және қабылдау тәртібі

Жобаны іске асыруда Delphi құралдары пайдаланылады. Delphi көптеген деректер қоры басқару жүйелерімен жұмыс істей алады: жергілікті (dBase, Paradox) және өнеркәсіптік (SyBase, InterBase және т.б.).

Delphi және деректер қорымен жұмыс: құралдар мен компоненттер

Delphi ортасында деректер қорымен жұмыс істеуге арналған бірқатар аспаптар және компоненттер бар. Олар қосымшаның деректермен байланысын ұйымдастыруға, кестелер құруға, сұраныс жіберуге және нәтижені интерфейсте көрсетуге мүмкіндік береді.

Delphi-дің ДҚ құралдары

  • BDE (Borland DataBase Engine) — мәліметтер базасын өңдеу ядросы.
  • BDE Administrator — баптауға арналған утилита.
  • Database Desktop — кесте құру/түзету, SQL және QBE.
  • SQL Explorer — деректер қоры параметрлерін басқару.
  • Monitor — SQL сұраныстарының орындалуын бақылау.
  • SQL Links — әртүрлі ДҚБЖ-ға драйверлер (MSSQL Server, Oracle және т.б.).
  • InterBase Server — SQL серверімен жұмысқа арналған мүмкіндіктер.

Компоненттер топтары

Деректер қорымен жұмыс компоненттері әдетте DataAccess, DataControls, Midas, QReport және DecisionCube беттерінде орналасады.

Мысал компоненттер

  • DataSource — мәліметтер көзі
  • Table — кестеге негізделген мәліметтер жиыны
  • Query — SQL сұранысына негізделген мәліметтер жиыны
  • StoredProc — сервердегі сақталған процедура
  • DBGrid, DBNavigator, DBEdit — визуалды басқару элементтері

Қосымша жасау логикасы (қысқаша)

  1. 1 Деректер қоры кестелерін құру (мысалы, Database Desktop арқылы Paradox 7 форматын таңдау).
  2. 2 Кесте құрылымын анықтау: өрістер, кілттер, индекстер, тексерулер, пароль, байланыстар.
  3. 3 Delphi-де форма құру және компоненттерді байланыстыру: Table → DataSource → DBGrid/DBNavigator.

Навигациялық және реляциялық тәсіл

Мәліметтермен жұмыс екі тәсілге сүйенеді: навигациялық (жазбаларды бір-бірлеп өңдеу) және реляциялық (SQL арқылы жазбалар тобымен жұмыс). Жергілікті және шағын деректер қорында навигациялық әдіс тиімді, ал көлемді жүйелерде SQL-бағытталған реляциялық әдіс қолайлы.

TTable ерекшелігі

TTable компоненті — бір кестемен байланысқан мәліметтер жиыны. Индекстер арқылы жазбаларды сұрыптау, іздеу және кестелер арасындағы байланыстарды ұйымдастыруға болады (IndexName немесе IndexFieldNames қасиеттері арқылы).

Интерфейс компоненттері (қысқаша түсіндірме)

Button

Ең жиі қолданылатын элемент. Негізгі оқиға: OnClick.

Edit

Бір жолдық мәтін енгізу/көрсету. Негізгі қасиет: Text.

Label

Формада мәтіндік белгі немесе тақырып шығару.

ListBox

Тізімнен бір элементті таңдауға ыңғайлы. Негізгі қасиет: Items.

OpenDialog / SaveDialog

Файл таңдау немесе сақтау атауын беру сұхбат терезелері.

Timer

Белгілі уақыт аралығында әрекет орындауға арналған көмекші құрауыш.

StringGrid туралы

StringGrid компоненті (Additional палитрасында) жолдар мен бағандардан тұрады. FixedCols және FixedRows арқылы тақырып аймақтарын бөлуге болады. Бұл кестелік деректерді визуалды көрсетуге ыңғайлы.

Түсіндірме хат: электронды оқыту және Delphi тұжырымдамасы

Компьютерлік құралдарды қолдану оқытудың интенсивті әдістеріне жатады. Гипермәтіндік құрылымдарды пайдалану ашық оқыту жүйесін құруға мүмкіндік береді: студент өзіне қолайлы бағдарламаны немесе оқыту технологиясын таңдай алады, яғни жүйе студенттің жеке мүмкіндіктеріне бейімделеді.

Технология дамыған сайын оқытушының рөлі көбіне оқу процесін басқаруға ауысады. Бұл студенттің танымдық белсенділігін төмендетпейді: керісінше, интерактивті материалдар (мәтін, графика, анимация, дыбыс, видео) ақпаратты қабылдауды жеңілдетеді.

Интерактивті компьютерлік бағдарламалар ойлау, сөйлеу, қабылдау сияқты әрекеттерді жандандырады. Компьютерлік тренажерлар практикалық дағдыларды қалыптастыруға көмектеседі, ал тестілеу жүйелері білім сапасын бағалауға мүмкіндік береді. Әсіресе бұл технологиялар қашықтан оқытуда өте өзекті.

Delphi туралы

Delphi — Borland фирмасы Turbo Pascal негізінде жасаған бағдарламалау ортасы. Ол көбіне клиент–сервер технологиясы бойынша деректер базасымен жұмыс істеуде қолданылады. Delphi-де дайын объектілерді қайталап пайдалану идеясы маңызды орын алады: бұл әзірлеушілерге дайын компоненттерден қосымша құруға және өз объектілерін жасауға мүмкіндік береді.

Нұсқалар және мүмкіндіктер

Standard Edition

Жаңадан бастаушыларға және кәсіби емес бағдарламашыларға арналған.

Professional

Стандарт мүмкіндіктер + кеңейтілген МБ қолдауы және Internet мүмкіндіктері.

Client/Server Suite

Ірі қосымшаларға: SQL драйверлері, three-tier, SQL Monitor сияқты құралдар.

Delphi тұжырымдамасы 1994 жылдың соңында іске асырылып, алғашқы нұсқасы жарық көрді. Кейін Delphi 2 32-разрядтық нұсқа ретінде дамыды.

Қорытынды

Ұсынылған электронды журнал жобасы жатақханадағы студенттер деректерін жүйелеуге, кіріс-шығысты бақылауға және қағазбастылықты азайтуға бағытталған. Excel және Delphi құралдарын үйлестіре отырып, қарапайым әрі түсінікті интерфейсі бар жұмысқа жарамды шешім жасауға болады.

Жоба фокусы

Нысана
Жатақхана есебі
Шешім
Электронды журнал
Технология
Excel + Delphi + ODBC