Өтеген батыр Өтеғұлұлы

Өтеген батыр Өтеғұлұлы (Мүйізді Өтеген), 1699–1773

Өтеген батыр Өтеғұлұлы — XVIII ғасырдың бірінші жартысында жоңғар басқыншылығына қарсы күресте аты шыққан қазақ батыры. Ол Ұлы жүздің дулат тайпасынан шыққан.

Жорық жолы және ерлігі

Өтеген батыр 15 жасынан бастап жоңғарларға қарсы шайқастарға қатысып, қазақ жерінің оңтүстігін, Жетісу мен Шығыс Қазақстан өңірін жаудан азат етуге үлкен үлес қосты. Түркістан мен Ташкент маңындағы кескілескен ұрыстарға, сондай-ақ Аңырақай шайқасына қатысқан.

• Қалмақтың Бөтхишар, Сабан Тайшық секілді аты шулы батырларын жекпе-жекте жеңген.
• Қазақ әскерінің даңқты қолбасшыларының біріне айналған.
• Төле бидің және Абылай ханның серігі болған.

Ел жадындағы бейне және әдеби мұра

Батырдың ерлігі аңызға айналып, Күсен, Майкөт, Сүйінбай, Жамбыл, Тілеміс секілді ақындардың жыр-дастандарына арқау болды. Солардың ішінде бізге толық жеткені — Жамбылдың «Өтеген батыр» дастаны.

Білім сапары туралы деректер

Кейбір зерттеушілердің мәліметіне қарағанда, Өтеген батыр Бұқара, Самарқанд, Кабул, Исфахан, Тегеран, Ыстамбұл сияқты қалаларда болып, білім алған.

Ұрпақ жалғастығы

Өтеген батырдың соңында атағы ғана емес, ұрпағы да қалды. Оның Қосағал, Қосдәулет, Асау, Ылау, Бердіс, Тарпақ, Базарбай, Аюса, Жақұлы, Төке, Тоқтарбай есімді балаларынан тараған үрім-бұтақ бар.

Атақты Байсерке күйші мен Тілеміс шешен — Өтеген батырдың ұрпағы ретінде айтылады.

Жерленуі және құрмет белгісі

Батыр алдымен Іле өзенінің бойына (қазіргі Қапшағай су қоймасының табаны) жерленген. Кейін оның сүйегін ұрпақтары Жамбыл облысы Қордай ауданына апарып, қайта жерлеген. Жерленген жері бүгінде Өтеген ауылы деп аталады.

Осы мерейтой аясында қабірінің басына кесене тұрғызылып, Жамбыл облысы Қордай ауданының орталығында ескерткіш орнатылды. Батыр туралы екі телефильм түсіріліп, екі кітап жарық көрді. Алматы қаласындағы бір көшеге және Іле ауданының орталығы Энергетический кентіне Өтеген батырдың есімі берілді.