Орындықты тасымалдау
Қосымша: заттарды тасымалдау
Мақсаты
- Балаларға әртүрлі заттарды қауіпсіз әрі ұқыпты тасымалдауды үйрету.
- Тікелей мақсат: зейінді тұрақтандыру, қимыл-қозғалысты үйлестіру.
Материал
Керамикалық табақ.
Жас мөлшері
2–3 жас.
Назар аударатын тұстар
- Затты үстелдің үстіне дыбыссыз қою.
Қателіктерді бақылау
- Ыдыс-аяқтың соғылуы немесе сынуы.
- Қақпақтың түсіп кетуі.
- Судың төгілуі.
Алғашқы таныстыру (табақты тасымалдау)
- 1Балалардың назарын табаққа аударыңыз.
- 2«Қазір біз табақты үстелдің үстіне апарып қоямыз. Алдымен мен көрсетемін, содан кейін сен өзің апарасың» деп түсіндіріңіз.
- 3Сол қол: сұқ, ортаңғы және аты жоқ саусақты табақтың сол тұтқасының астына қойып, үстінен бас бармақпен қысыңыз.
- 4Оң қол: сұқ, ортаңғы және аты жоқ саусақты табақтың оң тұтқасының астына қойып, үстінен бас бармақпен қысыңыз.
- 5Табақты екі қолмен қатар көтеріңіз.
- 6Жүргенде табақты көлденең ұстап алып жүріңіз.
- 7Табақты үстелдің үстіне жайлап қойыңыз.
- 8Балаға тыныштықты еске салу үшін: «Тыныш» деп айтыңыз.
- 9Балаға табақты қайтадан сөреге апарып қоюды ұсыныңыз.
Келесі жаттығулар
- Құмыраны тасымалдау.
- Су құйылған құмыраны тасымалдау.
- Қақпағы жоқ қорапшаны тасымалдау.
- Қақпағы бар қорапшаны тасымалдау.
- Іші бос құмыраны табақтың үстіне қойып тасымалдау.
- Әртүрлі заттарды тасымалдау.
- Ыдыс-аяқты тасып, орнына жинау.
Сөздік қор
Зат атаулары
Кесе, пышақ, табақ, құмыра, қорапша және т.б.
Іс-әрекет атаулары
Тасымалдаймыз, қоямыз, аламыз.
Орындықты тасымалдау
Мақсаты
- Орындықты жай және ұқыпты тасымалдауды үйрену.
- Жанама мақсат: зейінді тұрақтандыру, қимыл-қозғалысты үйлестіру.
Материал
Орындық.
Жас мөлшері
2–3 жас.
Назар аударатын тұстар
- Орындықты бір аяғына тіреп қойып қалдырмау.
Қателіктерді бақылау
- Тасымалдау және еденге қою кезінде шудың шығуы.
- Орындық аяқтарының жоғары қарап қалуы.
Алғашқы таныстыру
- 1«Бүгін мен орындықты қалай алып жүру керектігін көрсетемін» деп айтыңыз.
- 2Орындықтың жанына тұрыңыз: арқалығы оң жағыңызда болсын.
- 3Оң қолмен арқалықтан ұстаңыз: төрт саусақ арқалықтың артқы бетінде, бас бармақ алдыңғы бетінде.
- 4Сол қолмен отырғышты ұстаңыз: төрт саусақ отырғыштың астында, бас бармақ үстінде.
- 5Орындықты өзіңізге қарай еңкейтіп, еденнен өзіңізден алыста тұрған екі аяғын көтеріңіз.
- 6Орындықты оңға қарай қисайтып, артқы аяғының бірін көтеріңіз.
- 7Орындықты аяқтары төмен қараған күйде көтеріп, алдын ала белгіленген жерге апарып қойыңыз.
- 8Орындықты кері ретпен қойыңыз: алдымен артқы бір аяғына, кейін өзіңізге жақын екінші аяғына, соңында қарама-қарсы екі аяғына түсіріңіз.
- 9Балаға қайталап көруді ұсыныңыз.
Келесі жаттығулар
- Арқасы жоқ орындықты тасымалдау (екі қолмен отырғыштан ұстаймыз, қалғаны бірдей).
- Шағын шаршы/төртбұрыш үстелді бір баланың тасымалдауы (арқасыз орындық сияқты).
- Төртбұрыш үстелді екі баланың тасымалдауы (қай жаққа еңкейту керегін келісіп алады да, екі аяғын бірге көтереді).
- Орындықты үстелдің астына кіргізу және шығару.
Орындықты үстелдің астынан шығару
- Арқалығы жағынан келіңіз.
- Екі жағынан қапсыра ұстаңыз: екі қолдың төрт саусағы артқы бетте, бас бармақтары алдыңғы бетте.
- Артқы екі аяғына қисайтып, сәл көтеріп, өзіңізге қарай тартыңыз; аяқтарын кезекпен жерге түсіріңіз: алдымен артқы екі аяқ, кейін алдыңғы екі аяқ.
Орындықты қайта кіргізу
- Арқалықтан екі жағынан, шығарғандағыдай ұстайсыз.
- Орындықты алдыңғы екі аяғына еңкейтіңіз (әсіресе, үстел астында көлденең белдемше болса маңызды).
- Үстелдің астына сырғытып кіргізіп, артқы аяқтарына түсіріңіз.
Сөздік қор
Орындық, арқалық, отырғыш, аяқтары; іс-әрекет атаулары.
Өз-өзіне қамқорлық: белдікті ағыту және тағу
Мақсаты
- Баланы белдіктерді ағытуға және тағуға үйрету.
- Жанама мақсат: дербестікті дамыту, зейінді тұрақтандыру, қимыл-қозғалысты үйлестіру, ұсақ моториканы дамыту.
Материал
«Тасбақадағы» белдіктері бар құрал.
Жас мөлшері
3–3,5 жас.
Назар аударатын тұстар
- Тілшікті белдіктің тесігіне дәл кіргізу.
Қателіктерді бақылау
Көзбен шолып бақылау (қимылдың дәлдігін көру арқылы тексеру).
Алғашқы таныстыру
- 1«Мынау белдіктері бар құрал. Біз оларды ағытып және тағып үйренеміз» деп таныстырыңыз.
- 2Балаға дұрыс әрі ыңғайлы отыруды ұсыныңыз.
- 3Құралды балаға ыңғайлы етіп орналастырыңыз.
- Түйме ілмектерін ашу/босату
- 4Оң қолдың сұқ саусағы мен бас бармағымен түйме ілмектерінің шетінен ұстаңыз.
- 5Сол қолдың сұқ саусағы мен бас бармағымен үстіңгі белдіктің шетін ұстап, оны оң жақтағы ілмекке шағын «қақпа» пайда болатындай етіп итеріңіз.
- 6Осы қимылды екінші белдікпен де қайталаңыз, кейін қалған белдіктерді балаға қайталауды ұсыныңыз.
- 7Сол қолдың сұқ саусағы мен бас бармағымен ілмекті ұстап, оң қолмен «қақпадан» қысып, белдіктің шетін ілмектен тартып шығарыңыз.
- 8Екінші белдікпен де жасап, қалған белдіктерді балаға қайталауды ұсыныңыз.
- Тілшікті тесіктен шығару
- 9Оң қолдың сұқ саусағы мен бас бармағымен белдіктің үстіңгі шетін ұстап, түйменің тілшігі тесіктен шыққанға дейін тартыңыз. Осы сәтте сол қолмен матаның сол жақ жартысын ұстап тұрыңыз.
- 10Екінші белдікті де босатыңыз; үшінші және төртіншісін балаға өз бетінше орындауды ұсыныңыз.
- Белдікті толық ағыту
- 11Сол қолдың сұқ саусағы мен бас бармағымен тілшікті, ал оң қолдың сұқ саусағы мен бас бармағымен белдікті (шетінен емес) ұстап, белдіктің ұшын ілмектен тартып шығарыңыз да, ілмектің үстіне қойыңыз.
- 12Екінші ілмекпен де дәл солай жасап, кейін баланың орындауына беріңіз.
- 13Барлық белдікті ағытыңыз.
- 14Құралдың екі бөлігін ашып-жабып көрсетіңіз.
- Белдікті тағу
- 15Енді белдіктерді тағуға кірісіңіз.
- 16Ілмектерді ретке келтіріп, оларды оң жақ бөлікке бағыттаңыз.
- 17Оң қолдың сұқ саусағы мен бас бармағымен белдіктің ұшын ұстап, сол қолдың сұқ саусағы мен бас бармағымен ілмектің шетінен ұстап, белдікті ілмекке кіргізіңіз.
- 18Екінші белдікпен көрсетіп болған соң, әрі қарай баланың жасауына ұсыныңыз.
- 19Белдіктің ұшын ұстап, оңға қарай қайырып тартыңыз. Сол қолдың сұқ саусағымен тілшікті тесігіне кіргізіп, ұстап тұрыңыз.
- 20Тілшіктің көрінгенін тексеріп, балаға тілшіктің ұшын көрсетіңіз.
- 21Екінші белдікпен көрсетіп болған соң, әрі қарай баланың жасауына ұсыныңыз.
- 22Оң қолмен белдіктің ұшын, сол қолмен түйменің ілмегін ұстап, ұшын ілмекке шағын «қақпаша» болғанға дейін кіргізіңіз.
- 23Екінші белдікпен көрсетіп болған соң, әрі қарай баланың жасауына ұсыныңыз.
- 24Оң қолдың сұқ саусағымен «қақпашаның» үстінен басып, сол қолдың сұқ саусағы мен бас бармағымен белдіктің ұшын тартыңыз.
- 25Екінші белдікпен де жасап, әрі қарай баланың орындауына беріңіз.
- 26Белдіктер тағылды.
- 27Алақандарыңызбен екі бөлікті жан-жаққа жеңіл созып, бекітілуін тексеріңіз.
Келесі жаттығулар
- Презентацияны қайталау.
- Басқа белдіктерді ағыту және тағу (сағат, сөмке белдігі, қосымша ілмегі бар белдікшелер).
- Басқа балалардың киіміндегі және аяқ киіміндегі белдіктерді ағыту және тағу.
- Өз киіміндегі және аяқ киіміндегі белдіктерді ағыту және тағу.
Сөздік қор
Терминдер
Белдік, тілшік, ілмек, түйме.
Іс-әрекет атаулары
Кіргізу, салу, шығару.