Қазақша рефераттар

Вирустық ауруларды балаудың әдістері спецификалық алдын алу

Силлабус-бағдарлама туралы

Бұл құжат Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті, Ветеринариялық санитария кафедрасында оқытылатын «Ветеринариялық микробиология және вирусология-II» пәніне арналған. Пән 5В120100 — Ветеринариялық медицина және 5В120200 — Ветеринариялық санитария мамандықтары студенттеріне бағытталған.

Оқу жылы

2015 жыл (Семей)

Құрылымы

Дәрістер, ОСӨЖ (СРСП), зертханалық сабақтар, БӨЖ жоспары

Дәріс тақырыптары (15 апта)

Төменде апта сайынғы дәріс тақырыптары және ОСӨЖ (СРСП) мазмұны берілген. Әдебиеттер ретінде негізгі оқулықтар мен бет аралықтары көрсетілген.

Апта Күні Дәріс тақырыбы ОСӨЖ (СРСП) тақырыбы Негізгі әдебиеттер
1 31.08–06.09.2015 Вирусология пәніне кіріспе Вирусология ғылымының даму тарихы. Вирустардың жануарлар, өсімдіктер және адам індеттік патологиясындағы рөлі. Ш.Б. Мырзабекова — Ветеринариялық вирусология (3–15).
В.Н. Сюрин — Ветеринариялық вирусология (3–11).
2 07.09–13.09.2015 Вирустардың құрылымы мен химиялық құрамы Вирустық ақуыздар мен нуклеин қышқылдарының қызметтері. 1: 15–34; 2: 13–55
3 14.09–20.09.2015 Вирустардың жіктелуі Жіктеу принциптері. Вирустар номенклатурасы. 1: 38–60; 2: 55–73
4 21.09–27.09.2015 Вирустардың көбеюі (репродукциясы) Көбеюдің биогенетикалық ерекшеліктері және сатылары. 1: 68–87; 2: 74–126
5 28.09–04.10.2015 Вирустар генетикасы Нәсілдік қасиеттер және өзгергіштік. Мутация түрлері. Гендік инженерия негіздері. 1: 105–117; 2: 146–188
6 05.10–11.10.2015 Вирустарды өсіру Клетка өсіндісінде өсіру ерекшеліктері. 1: 87–105
7 12.10–18.10.2015 Вирустарға химиялық, физикалық және биологиялық факторлардың әсері Аралық бақылау I: өткен тақырыптар бойынша дайындық. 2: 54–55; 156–168
8 19.10–25.10.2015 Вирустық аурулардың патогенезі Аурулардың байқалу формалары. Аралас індеттер және таралу жолдары. 1: 117–130; 2: 222–249
9 26.10–01.11.2015 Вирусқа қарсы иммунитет Иммунитет механизмдері. Клеткалық және гуморальдық факторлар. Моноклоналды антиденелерді диагностикада қолдану. 1: 133–161; 2: 305–311
10 02.11–08.11.2015 Вирустық індеттерді балау және эпизоотологиялық ерекшеліктер Баяу індеттер. Вирустар экологиясы. 1: 161–204; 2: 311–335
11 09.11–15.11.2015 Вирустық аурулардың алдын алу (спецификалық) Вакцина дайындау әдістері. Вирустық инфекцияларды химиялық препараттармен емдеу. 1: 204–219; 2: 335–359
12 16.11–22.11.2015 Бірнеше түлікке ортақ вирустар (құтыру, шешек, Ауески, аусыл, тұмау) Құтыру, шешек, Ауески, аусыл және сүтқоректілер тұмауы вирустары. 1: 219–330; 2: көрсетілген тараулар
13 23.11–29.11.2015 Ірі қара мал мен қой ауруларының вирустары (оба, ПГ-3, эктима, диарея) Ірі қара обасы, диарея және ПГ-3 вирустары; қойдың қарасүйел (эктима) вирусы. 1: 219–230; 2: 385–392
14 30.11–06.12.2015 Шошқа және жылқы ауруларының вирустары (оба, африкалық оба, Тешен ауруы, ИНАН) Шошқаның еуропалық және африкалық обасы; Тешен ауруы; ИНАН. 1: 219–330; 2: 317–359
15 07.12–13.12.2015 Етқоректілер мен құстардың ауруларын тудыратын вирустар (гепатит, ит обасы, Марек, Ньюкасл, тұмау) Аралық бақылау II: иттің гепатиті мен обасы; құстардың Марек, Ньюкасл және тұмау вирустары. 1: 219–330

Назар аударатын тұстар

  • Негізгі логика: кіріспе → құрылым/жіктеу → репродукция/генетика → өсіру → патогенез/иммунитет → балау/алдын алу → нақты вирустар топтары.
  • Бақылаулар: 7-аптада — Аралық бақылау I, 15-аптада — Аралық бақылау II.

Зертханалық сабақтар (15 апта)

Зертханалық блок қауіпсіздік, материалмен жұмыс, индикация және серологиялық реакциялар арқылы балау әдістерін кезең-кезеңімен меңгертеді.

1–6 апта: Негізгі дағдылар

  1. 1-апта: Вирусологиялық зертханамен танысу. Қауіпсіздік ережелері. Вирустардың негізгі қасиеттері.
  2. 2-апта: Патологиялық материалды алу және өңдеу. Тасымалдау талаптары. Түрлері және зерттеуге дайындау.
  3. 3-апта: Патологиялық материалдағы вирустарды денешіктер мен вириондарды табу арқылы анықтау. Морозов әдісі.
  4. 4-апта: Зертханалық жануарлар: түрлері, күту, зақымдау, сою және материал алу.
  5. 5-апта: Тауық эмбрионы: вирусологиядағы мақсаты және зақымдау әдістері.
  6. 6-апта: Зақымдалған эмбрионды ашу және материал алу.

7–12 апта: Өсіру, титрлеу және реакциялар

  1. 7-апта: Торша өсінділері және оларды вирусологияда қолдану. Аралық бақылау I: ауызша және жазбаша бақылау.
  2. 8-апта: Вирусты торшада өсіру және индикациялау (ЦПӘ, ГАдР, «аймақ» әдістері).
  3. 9-апта: Вирустарды титрлеу. АТБ/ОТБ 50% инфекциялық әсер бірлігі. Рид–Менч әдісімен LD50.
  4. 10-апта: Гемагглютинацияны тежеу (ГАТР) және енжар гемагглютинация реакциясы (ЕГАР): құрамы, қою әдісі, диагностикадағы орны.
  5. 11-апта: Бейтараптау реакциясы (БР) және диффузиялық преципитация реакциясы (ДПР): қою әдісі және мүмкіндіктері.
  6. 12-апта: Иммунды флуоресценция реакциясы (ИФР) және комплементті байланыстыру реакциясы (КБР).

13–15 апта: Диагностикаға бағытталған практикум

13-апта

Жалпы принциптер. Құтыру вирусы және Ауески ауруы вирусын анықтау. Әдістер және спецификалық алдын алу.

14-апта

Қойдың қарасүйелін (эктима) зертханалық балау. Әдістер және спецификалық алдын алу.

15-апта

Тауықтың Ньюкасл және тұмау вирустарын ажырату және балау. Өткен тақырыптар бойынша қорытынды бақылау.

БӨЖ жоспары (білім алушылардың өздік жұмысы)

БӨЖ тақырыптары дәріс пен зертханалық сабақтарды толықтырып, теорияны жүйелеуге және нақты ауруларды бірізді жоспар бойынша сипаттауға бағытталған.

1–6 апта: Негіздер

  • 1-апта: Вирусология дамуына үлес қосқан ғалымдар (Д.И. Ивановский, Э. Дженнер, М. Бейеринк, Ф. Бернет).
  • 2-апта: Вирустардың құрылысы және химиялық құрамы: морфологиясы, нуклеин қышқылдары, ақуыздары, липидтердің рөлі.
  • 3-апта: Вирустардың жіктелуі: РНҚ және ДНҚ топтары және олардың сипаттамасы.
  • 4-апта: Репродукция: көбею сатылары және олардың сипаттамасы.
  • 5-апта: Вирустар генетикасы мен селекциясы: генетикалық және генетикалық емес өзара қатынастар.
  • 6-апта: Вирустарды өсіру: зертханалық өсіру ерекшеліктері, клетка өсінділері және олардың жіктелуі.

7–11 апта: Патогенез, иммунитет, балау және алдын алу

  • 7-апта: Химиялық, физикалық және биологиялық факторлардың әсері. Аралық бақылау I: өткен тақырыптар бойынша дайындық.
  • 8-апта: Вирустық аурулардың патогенезі: енуі, таралуы, тропизм, инфекция түрлері.
  • 9-апта: Вирусқа қарсы иммунитет: гуморальдық, клеткалық және жалпы физиологиялық факторлар (температура, гормондар, ингибиторлар, интерферон).
  • 10-апта: Эпизоотологиялық ерекшеліктер және балау: баяу індеттер, вирустар экологиясы, балаудың жалпы принциптері.
  • 11-апта: Спецификалық алдын алу: вакциналау принциптері, адъюванттар, иммуномодуляторлар.

12–15 апта: Нақты ауруларды жоспар бойынша сипаттау

Әр ауруды келесі жоспар бойынша сипаттау ұсынылады: сипаттамасы, жіктелуі, қоздырғышы, морфологиясы, төзімділігі, антигендік қасиеттері, өсіру, балау, иммунитет, спецификалық алдын алу.

12-апта

Ортақ аурулар: құтыру, шешек, Ауески, аусыл, тұмау.

13-апта

Ірі қара және қой: оба, ПГ-3, РС-инфекция, ИРТ, эктима, диарея.

14-апта

Шошқа және жылқы: оба, африкалық оба, Тешен ауруы, ИНАН.

15-апта

Етқоректілер мен құстар: гепатит, ит обасы, Марек, Ньюкасл, тұмау. Аралық бақылау II.

Оқу нәтижесіне бағытталған қысқаша бағдар

Теория

Вирус құрылысы, жіктелуі, репродукциясы, генетикасы және иммунологиялық жауаптың негіздерін жүйелеу.

Практика

Материалды дұрыс алу/өңдеу, өсіру модельдері (эмбрион, торша өсінділері), титрлеу және негізгі диагностикалық реакциялар.

Диагностика және алдын алу

Эпизоотологиялық талдау, балау алгоритмдері және спецификалық профилактика (вакциналар, қолдану қағидалары).