Қатты денелердің жылу сыйымдылығы
Кредиттік жүйе бойынша оқитын студенттерге арналған пәндік оқу-әдістемелік кешенді (ОӘК) құрастыру және рәсімдеу жөніндегі әдістемелік нұсқаулық
Бұл нұсқаулық кредиттік оқыту жүйесіндегі оқу үдерісін реттейтін негізгі құжаттардың бірі ретінде пәндік оқу-әдістемелік кешеннің (ОӘК) мақсатын, міндеттерін және құрылымын айқындайды. Сондай-ақ пән бойынша ОӘК-ті құрастыру мен рәсімдеудің бірыңғай талаптарын ұсынады.
Кімдерге арналған
Оқу курсын әзірлейтін кафедра меңгерушілері мен оқытушыларға.
Негізгі ой
ОӘК — пәнді оқытудың әдістемелік негізін жүйелейтін және оқу мазмұнын стандарттайтын құжат.
Бекіту тәртібі
Кафедрада талқыланып, факультеттік комиссияда қаралады және институт деңгейінде бекітіледі.
ОӘК-нің мақсаты мен міндеттері
Оқу-әдістемелік кешен (ОӘК) — нақты оқу курсының тұжырымдамасын айқындайтын құжат. Ол пәнді оқытудың әдістемесін қамтамасыз ету және институттағы білім беру мазмұнының озық тәжірибесін іске асыру үшін дайындалады.
ОӘК қандай негізде әзірленеді?
ОӘК типтік бағдарлама негізінде тьютор тарапынан әзірленеді, баспадан шығарылады және кредиттік оқыту жүйесінде оқитын студенттерге арналған.
Жұмыс бағдарламасын құрастыру және пайдаланудың негізгі міндеттері
- Нақты мамандықтың білім беру бағдарламасындағы пәннің орны мен рөлін айқындау.
- Білім беру бағдарламасында пәнаралық логикалық байланысты іске асыру.
- Сабақтың түрі мен тақырыбына қарай оқу уақытын тиімді бөлу.
- Аудиториялық және аудиториядан тыс өзіндік жұмыстарды ұйымдастыру.
- Студенттердің танымдық және шығармашылық белсенділігін арттыру.
- Оқу және зерттеу үдерістерінің өзара байланысын қамтамасыз ету.
ОӘК бөлімдері: құрылымы және мазмұны
ОӘК-тің сыртқы беті институт кафедралары үшін бірізді үлгіде рәсімделуі тиіс. Келесі бетте библиографиялық сипаттама мен құжаттың аңдатпасы (аннотация) беріледі. Аңдатпа 5 сөйлемнен аспауы керек.
1-бөлім
Типтік бағдарлама, жұмыс оқу бағдарламасы және пәннің оқыту бағдарламасын сипаттайтын Syllabus құжаттарынан тұрады. Бұл бөлім студентке курстың бағыты мен саясаты туралы жалпы түсінік береді.
2-бөлім
Сабақ түрлері, рейтингтік тапсырмалар және пәнді меңгеруді реттейтін оқу-әдістемелік материалдарды қамтиды.
2.1–2.3
Сабақ түрлерінің тақырыптық жоспары мен көлемі, оқу-әдістемелік карта, дәріс тезистері (теориялық мазмұнды толық ашуы тиіс).
2.4–2.7
Семинар/зертханалық жоспарлар, тапсырмалар, әдістемелік нұсқаулар, ұсынылатын әдебиеттер; сондай-ақ ОСӨЖ және СӨЖ ұйымдастыру тәртібі.
2.8–2.10
Жазба жұмыстарының тақырыптары, өзіндік бақылауға арналған 20–30 тест сұрағы және дұрыс жауап кілті, қорытынды аттестацияға арналған емтихан сұрақтары.
Техникалық рәсімдеу талаптары
Парақ параметрлері
- Формат
- A4
- Жиектер
- Барлық жағынан 3 см
- Шрифт
- Times New Roman / Times New Roman KZ
- Өлшем
- 14 кегль
- Азат жол
- 1,25 см
- Жоларалық
- 1,0
Нөмірлеу және түзету
- Бет нөмірлеу: араб цифрімен, төменгі ортада.
- Қара сиямен немесе қара тушьпен түзетуге рұқсат етіледі.
- Бір бетте түзету саны: 5 ретке дейін.
Үлгі: «Қатты дене физикасы» пәні бойынша жұмыс оқу бағдарламасының мазмұны
Төмендегі фрагменттер факультет, кафедра және пән деңгейінде оқу құжаттарын рәсімдеудің логикасын көрсетеді: тақырыптық жоспар, мақсат-міндеттер, бағалау саясаты, дәріс/практика мазмұны, СӨЖ, әдебиеттер және бақылау сұрақтары.
Пән туралы қысқаша мәлімет
- Пән:
- Қатты дене физикасы (таңдау курсы)
- Мамандығы:
- 050110 — Физика
- Оқу нысаны:
- Күндізгі бөлім
- Дайындаған:
- аға оқытушы М. С. Қожахмет
Мақсаты
Физикалық теорияны қазіргі ғылым деңгейінде түсіндіру, негізгі құбылыстар мен заңдарды терең меңгерту, физикалық шамаларды математикалық әдістермен өрнектеуге және заңдарды теориялық әрі практикалық есептерде қолдануға үйрету.
Міндеттері
Физикалық идеяларды сауатты сипаттау, есептерді талдау және шығару барысында физикалық заңдылықтарды дұрыс қолдану дағдыларын қалыптастыру.
Тақырыптық жоспар (қысқартылған көрініс)
| Модуль | Тақырып | Дәріс | Тәжірибе | СӨЖ | ОСӨЖ |
|---|---|---|---|---|---|
| I | Кристалдық күйлер: белгілері, классификациясы, тор түрлері, ақаулар, жылу сыйымдылығы, фонондар | 7 | 7 | 20 | 10 |
| II | Кристалдық тор элементтері: электронның жылу сыйымдылығы, Ферми–Дирак таралуы | 2 | 4 | 20 | 10 |
| III | Қатты денелердің зоналық теориясы: энергиялық зоналар, жартылай өткізгіштер | 6 | 4 | 20 | 10 |
| Барлығы | 15 | 15 | 60 | 30 | |
Ескерту: толық құжатта әр тақырып бойынша сағаттар бөлінісі, дәріс тезистері, семинар/зертхана тапсырмалары және бағалау материалдары егжей-тегжейлі беріледі.
Бағалау саясаты (жинақталған жүйе)
Білімді бағалау ағымдағы бақылау, аралық бақылау және қорытынды бақылау нәтижелерін біріктіру арқылы жүргізіледі. Ағымдағы және аралық бақылаулардың орташа балы 50%-дан төмен болған жағдайда студент қорытынды бақылауға жіберілмейді.
Ағымдағы бақылау
- Дәріске қатысу және конспект: әр дәріске 1 балл (15 дәріс).
- Практикалық сабақтағы белсенділік: әр сабаққа 3 балл (15 сабақ).
- СӨЖ: реферат тақырыптары және шығармашылық тапсырмалар (жинақталып пайызға ауыстырылады).
Аралық бақылау
6 және 10-апталарда тест сұрақтары арқылы өткізіледі. Жоғары нәтиже 30 балл ретінде бағаланып, пайыздық көрсеткішке ауыстырылады.
Қорытынды бақылау
Триместр соңында жазбаша түрде алынады. 5 сұрақ беріледі; жоғары жауап 25 балл ретінде бағаланып, пайыздық көрсеткіш есептеледі.
| Әріптік баға | Сандық эквивалент | Пайыздық мазмұны | Дәстүрлі баға |
|---|---|---|---|
| A | 4.0 | 95–100 | Өте жақсы |
| A- | 3.67 | 90–94 | Өте жақсы |
| B+ | 3.33 | 85–89 | Жақсы |
| B | 3.0 | 80–84 | Жақсы |
| B- | 2.67 | 75–79 | Жақсы |
| C+ | 2.33 | 70–74 | Қанағаттанарлық |
| C | 2.0 | 65–69 | Қанағаттанарлық |
| C- | 1.67 | 60–64 | Қанағаттанарлық |
| D+ | 1.33 | 55–59 | Қанағаттанарлық |
| D | 1.0 | 50–54 | Қанағаттанарлық |
| F | 0 | 0–49 | Қанағаттанғысыз |
Оқу мазмұны: модульдер мен тақырыптар
I модуль: Кристалдық күйлер
Дәріс — 7 сағат, практикалық сабақ — 7 сағат, СӨЖ — 20 сағат.
Кристалдық күйдің айрықша белгілері
- 1) Айрықша белгілері
- 2) Монокристалдар және поликристалдар
- 3) Атомдардың орналасуы
Кристалдарды классификациялау
- 1) Тор симметриясы
- 2) Триклиндік және моноклиндік жүйе
- 3) Ромб және тетрагондық жүйелер
Кристалдық торлардың физикалық түрлері
- 1) Иондық кристалдар
- 2) Атомдық және молекулалық кристалдар
- 3) Металдық кристалдар
Кристал ақаулары және жылулық қасиеттер
- 1) Нүктелік ақаулар
- 2) Шеттік және бұрандалық дислокациялар
- 3) Жазық ақаулар
- Қосымша: Энштейн теориясы, фонондар, квазибөлшектер, бозондар
II модуль: Кристалдық тор элементтері және олардың теориясы
Дәріс — 2 сағат, практика — 4 сағат, СӨЖ — 20 сағат.
Электрондардың жылу сыйымдылығы
- 1) Өткізгіштік электрондары
- 2) Абсолют нөлдегі Ферми деңгейі
- 3) Ферми температурасы
Ферми–Дирак таралуы
- 1) Таралу заңдылығы
- 2) Ферми энергиясы
III модуль: Қатты денелердің зоналық теориясы
Дәріс — 6 сағат, практика — 4 сағат, СӨЖ — 20 сағат.
Кристалдардың энергиялық зоналары
- 1) Энергиялық зоналар
- 2) Бриллюэн зонасы
- 3) Валенттік зона
- 4) Электрондық жартылай өткізгіш
Жартылай өткізгіштер
- 1) Негізгі ұғымдар
- 2) Меншікті және қоспалы өткізгіштік
- Қосымша: рекомбинация, донорлық және қоспалық деңгейлер
СӨЖ: тақырыптар мен тексеру түрлері (іріктеме)
Студенттің өзіндік жұмысы пән мазмұнын тереңдетуге және ұғымдарды нақтылауға бағытталады. Тексеру түрлері ретінде мәнжазба, тірек сызба, слайд, Венн диаграммасы, пікірталас элементтері қолданылады.
| № | Тақырып | Тексеру түрі | Мерзімі |
|---|---|---|---|
| 1 | Қатты денені материалдық нүктелер жүйесі ретінде қарастыру | Мәнжазба, тірек сызбалар | 1-апта |
| 2 | Ілгерілмелі және айналмалы қозғалыс | Венн диаграммасы, оқулықпен жұмыс | 2-апта |
| 8 | Кристалдардың симметриялық элементтері | Тірек сызбалар, ассоциациялық топтастыру | 6-апта |
| 10 | Қатты денелердің жылу сыйымдылығы | Слайд дайындау | 8-апта |
| 14 | Сұйық кристалдар | Мәнжазба, оқулықпен жұмыс, пікірталас | 10-апта |
Мәнжазба тақырыптары
- Кристалл және аморф денелер
- Кристалдық тордың түрлері
- Кристалдардың механикалық қасиеттері
- Полимерлер
- Күй диаграммасы
- Сұйық кристалдар
Әдебиеттер (іріктеме)
Негізгі әдебиеттер
- Ахметов А.Қ. Физика. Алматы, 2000.
- Сивухин Д.В. Общий курс физики. М.: Наука, 1990.
- Савельев И.И. Жалпы физика курсы. Алматы: Мектеп, 1989.
- Савельев И.В. Курс общей физики. М.: Наука, 1990.
- Фриш С.Э., Тиморева А.В. Жалпы физика курсы. Алматы: Мектеп, 1971.
Қосымша әдебиеттер
- Құлбеков М. Жалпы физика курсы. Алматы: АлМУ, 1993.
- Павлов П.В., Хохлов А.Ф. Физика твердого тела. М.: ВШ, 2000.
- Киттель Ч. Введение в физику твердого тела. М.: Наука, 1978.
- Иродов И.Е. Задачи по общей физике. М.: Наука, 1988.
- Абдуллаев Ж. Механикаға кіріспе. Алматы: Мектеп, 1988.
Бақылау сұрақтары: аралық және қорытынды дайындық
Төмендегі сұрақтар оқу материалының өзегін қамтиды және тест/емтиханға дайындық кезінде бағыт-бағдар береді.
I аралық бақылау
- Кристал күйлерінің айрықша белгілері
- Кристалдарды классификациялау
- Кристалдық торлардың физикалық түрлері
- Кристалдың ақаулары
- Кристалдардың жылу сыйымдылығы. Энштейн теориясы
- Фонондар
- Қатты денені материалдық нүктелер жүйесі ретінде қарастыру
- Қатты дененің ілгерілмелі және айналмалы қозғалысы
- Инерция моменті және импульс моменті
- Қатты дене үшін Ньютонның екінші заңы
- Қатты дененің тепе-теңдік шарты
- Тепе-теңдіктің түрлері
II аралық бақылау
- Электрондардың жылу сыйымдылығы
- Ферми–Дирак таралуы
- Заттардың кристалдық және аморфтық құрылымдары
- Кристалдардың симметриялық элементтері
- Кристалдардың классификациясы және кристографиялық жүйелер
- Қатты денелердің жылу сыйымдылығы
- Қатты денелердің механикалық және жылулық қасиеттері
- Кристалдардың энергиялық зоналары
- Жартылай өткізгіштер
- Жартылай өткізгіштердің меншікті өткізгіштігі
- Жартылай өткізгіштердің қоспалы өткізгіштігі
- Дюлонг–Пти заңы
- Жылу сыйымдылығының кванттық ұғымдары
- Сұйық кристалдар
Қорытынды бақылау (емтихан) — негізгі сұрақтар
Емтихан сұрақтары пәннің типтік және жұмыс бағдарламасына сәйкес болуы тиіс. Дайындық үшін I және II аралық бақылаудағы тақырыптар толық көлемде қайталанады.
Назар аударатын өзек
- •Кристал құрылымы, ақаулар және жылулық қасиеттер
- •Электрондық үлгілер және Ферми–Дирак статистикасы
- •Зоналық теория және жартылай өткізгіштердің өткізгіштік түрлері