Стандарт жаңалықтары

Автор туралы мәлімет

Кеңесова Зина Кеңесқызы

Атырау облысы, Исатай ауданы, Аққыстау селосы, «Өркен» бөбекжай-бақшасы.

2016 жылғы мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік стандарты: құрылымы, мазмұны және негізгі өзгерістер

Талданатын бағыттар

тәрбиеленушілердің дайындығы деңгейіндегі өзгерістер;
мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мазмұнындағы өзгерістер.

Тұжырымдамалық негіз

12 жылдық білім берудің тұжырымдамалық және нормативтік негіздері білім беру реформасын елдің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ететін маңызды құрал ретінде қарастырады. Бұл ұстаным Қазақстан Республикасының ұзақмерзімді даму мақсаттарымен үйлеседі.

Құндылықтық бағдар

«Қазақстан – 2030» Жолдауындағы ой-тұжырымдарға сәйкес, жас ұрпақтың білімді, дені сау, жауапты, патриот, көптілді және заманауи еңбек нарығына бейім болуы стратегиялық міндет ретінде айқындалады. Бұл мақсаттарға жетуде мектепке дейінгі кезең шешуші рөл атқарады.

Нормативтік-құқықтық негіз және жаңартулар

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты бірнеше кезеңмен қалыптасып, әр жылдары жаңартылып отырды. Нормативтік құжаттар жүйесі білім мазмұнын біріздендіріп, сапаны қамтамасыз етуге бағытталды.

2001 жыл

ҚР БҒМ-нің 2001 жылғы 19 қыркүйектегі №739 бұйрығымен мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мемлекеттік стандартының негізгі ережелері бекітілді.

2012 жыл

ҚР Үкіметінің 2012 жылғы 23 тамыздағы №1080 қаулысымен тиісті білім беру деңгейлерінің мемлекеттік стандарттары бекітілді.

2016 жыл

ҚР Үкіметінің 2016 жылғы 13 мамырдағы №292 қаулысымен мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың стандарты жаңартылып, кейінгі өзгерістермен толықтырылды.

Стандартты әзірлеудегі ынтымақтастық

Стандарт мазмұнын жетілдіру барысында ғалымдар, әдіскерлер, тәрбиешілер, психологтар, социологтар және халықаралық сарапшылар (соның ішінде Step by Step) бірлескен ғылыми-әдістемелік жұмыс жүргізді.

Стандартты енгізу қажеттілігін айқындаған факторлар

сапалы білімге қолжетімділікті кеңейту;
отбасы мен қауымдастықты білім беру үдерісіне тарту;
тәрбие мен оқытуға инновациялық тәсілдерді енгізу.

2016 жылғы стандарттағы негізгі жаңалықтар

Құрылымдық жаңартулар

балалар жас кезеңдері бойынша нақты бөлінді;
базалық оқу жоспары жеңілдетіліп, мазмұны жүйеленді;
оқу-тәрбие үдерісі 5 білім беру саласына біріктіріліп қарастырылды;
әрбір жас кезеңі құзыреттіліктің белгілі бір деңгейін меңгерумен сипатталды.

Педагогикалық көзқарастың өзгеруі

Бұрын бала көбіне тыңдаушы әрі орындаушы ретінде қарастырылса, жаңартылған мазмұнда бала — өздігінен ізденетін, ойлайтын, таңдау жасай алатын тұлға. Сондықтан педагог пен бала арасындағы байланыс субъект–субъект, яғни тұлға–тұлға қағидатына негізделуі тиіс.

Негізгі мақсат

Қоғам мүддесіне сай, жан-жақты дамыған, ұлттық құндылықты әлемдік деңгейде таныта алатын, өзіндік көзқарасы қалыптасқан тұлға тәрбиелеу.

Мазмұнның өзегі: 5 білім беру саласы

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мазмұны бес білім беру саласын қамтиды. Олар ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті, балалардың өзіндік іс-әрекеті және ересек адам мен баланың бірлескен іс-әрекеті арқылы іске асырылады.

Денсаулық

Дене шынықтыру
Қауіпсіз мінез-құлық негіздері
Валеология

Коммуникация

Тіл дамыту
Көркем әдебиет
Сауат ашу және жазу негіздері
Мемлекеттік, орыс және басқа тілдер

Таным

Сенсорика
Қарапайым математикалық ұғымдар
Құрастыру
Экология негіздері
Қоршаған ортамен таныстыру

Шығармашылық

Сурет салу
Мүсіндеу
Жапсыру
Музыка

Әлеуметтік орта

Өзін-өзі тану
Қоршаған ортамен таныстыру
Экология
Көркем әдебиет

Ескерту

Мемлекеттік тілде оқытатын мектепке дейінгі ұйымдар мен топтарында «Қазақ тілі» пәні ұйымның таңдауы бойынша басқа пәндермен алмастырылуы мүмкін.

2018–2019 оқу жылындағы ұйымдастыру тәсілдері және әдістемелік қолдау

2018–2019 оқу жылында мектепке дейінгі ұйымдардағы білім беру үдерісі меншік нысанына, түрі мен типіне қарамастан Стандартқа, жалпы білім беретін оқу бағдарламасына және үлгілік оқу жоспарларына сәйкес ұйымдастырылды.

Әдістемелік-нұсқаулық хаттың негізгі бөлімдері

1 Жаңартылған мазмұнды іске асырудың негізгі бағыттары
2 Білім беру үдерісін ұйымдастырудың әдістемелік тәсілдері
3 Даму мен тәрбиелеуге қажетті жағдайлар жасау
4 Ұйым қызметкерлерінің қызметін ұйымдастыру
5 Тәрбиешілердің педагогикалық шеберлігін арттыру тәсілдері
6 Нормативтік-құқықтық құжаттар тізбесі

Бағдарламалық жаңару

Жаңартылған Стандарт негізінде бұрынғы «Алғашқы қадам», «Зерек бала», «Біз мектепке барамыз» бағдарламаларының орнына мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың бірыңғай Бағдарламасы әзірленді.

Мақсаты

Балалардың жас ерекшелігі мен жеке мүмкіндіктерін ескере отырып, білім, білік, дағды қалыптастыру; рухани-адамгершілік құндылықтарды, «Мәңгілік ел» идеясына негізделген жалпыадамзаттық құндылықтарды, патриотизм мен төзімділікті тәрбиелеу.

Іске асырудың негізгі бағыттары мен міндеттері

Жаңартылған мазмұнды іске асыру Қазақстан Республикасында білім беруді және ғылымды дамытудың 2016–2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында және Стандартта белгіленген міндеттерді орындауды талап етеді. Бұл міндеттерді тиімді жүзеге асыруға жалпы білім беретін оқу бағдарламасы бағыт-бағдар береді.

Негізгі міндеттер

өмірді қорғау және денсаулықты нығайтатын дамытушы орта құру;
сабақтастық пен үздіксіздік ұстанымдарын қамтамасыз ету;
дене, зияткерлік, адамгершілік, эстетикалық және коммуникативтік дамуды кіріктіру;
әр жас тобында меңгеру деңгейін мониторингтеу;
мектепке дейінгі ұйым мен отбасының өзара ықпалдастығын күшейту.

Күтілетін нәтижелерге әсері

баланың дене және психологиялық саулығын нығайту, салауатты өмір салтын құндылық ретінде орнықтыру;
инновациялық әдістер мен технологияларды қолдану арқылы тұлғалық және әлеуметтік дамуды қолдау;
тәрбиелік, дамытушылық және оқытушылық міндеттердің бірлігін қамтамасыз ету;
ата-аналар қауымдастығының сұраныстарын ескеру.

Перспективалық жоспарлау және кіріктіре оқыту

Жаңартылған мазмұн мектепке дейінгі ұйымдарда білім беру үдерісін жетілдіретін жаңа тәсілдерді талап етеді. Солардың бірі — өтпелі тақырыптар арқылы перспективалық жоспарлау. Бұл тәсіл балалардың балабақшада болатын бүкіл уақытын жоспарлы, бірізді әрі жүйелі ұйымдастыруға мүмкіндік береді.

Ұйымдастыру қағидаты

Мақсат — күні бойы белгілі бір тақырып аясында ересек пен баланың өзара әрекеті тұтастай кіріктірілген үдерісті құрастыру, яғни әртүрлі білім беру салаларын табиғи түрде біріктіру.

Жылдық жоспарлау

Перспективалық жоспарлау құрылымы қыркүйектен мамырға дейін оқу жылын қамтып, өтпелі тақырыптар жүйесімен ұйымдастырылады.

Кіріктірудің практикалық үлгісі

Ересек топта «табиғат, жануарлар және өсімдіктер» тақырыбын жоспарлау кезінде педагог мына міндеттерді қатар шешеді:

тіршілік иелеріне қамқорлық жасауға тәрбиелеу (Әлеуметтік орта);
табиғат сұлулығын сезіну арқылы эстетикалық әсер қалыптастыру (Шығармашылық);
сөйлеуді дамыту міндеттерін іске асыру (Коммуникация);
күту мен бақылаудың тәжірибелік дағдыларын қалыптастыру (Таным);
ойын әрекетінде білімді қимыл арқылы көрсетуге үйрету (Денсаулық).

Сапаны қамтамасыз ету тетіктері

Бағалау

Балалардың дамуын бағалау индикаторлары.

Ортаны ұйымдастыру

Пәндік-дамытушы ортаға қойылатын талаптар.

Педагог талаптары

Педагогке қойылатын талаптар 5 сала бойынша нақтыланады.

Отбасы

Отбасылық тәрбиеге әдістемелік ұсынымдар.

Қорытынды: әдістеме мен тәжірибенің бірлігі

Жас мемлекеттің болашағы — бүгінгі бүлдіршіндер. Оларға бірдей талап қоюмен қатар, табиғи қабілеттері мен нақты мүмкіндіктерін анықтап, соған сүйеніп оқыту — уақыт талабы. Мектепке дейінгі ұйым қоғамның, мемлекеттің және жеке тұлғаның білімге деген сұранысын қанағаттандыратын қоғамдық-мемлекеттік жүйе ретінде баланың жан-жақты дамуына жағдай жасайды.

Қандай оқыту жүйесі қолданылса да, оның нәтижесі әдістеменің сапасына тәуелді. Әдістеме дұрыс әрі орынды қолданылғанда әрбір тақырыптың мазмұны толық ашылып, баланың меңгеруіне жеңіл болады. Әдістеме өздігінен қалыптаспайды: ол педагогтің көпжылдық іс-тәжірибесімен және күнделікті оқу-тәрбие үдерісімен тығыз байланыста жетіледі.