Қоршаған орта және экология
Жауапкершілік және басымдықтар
“Қазатомөнеркәсіп” ұлттық атом компаниясы өндірістік қызметін жүзеге асыру кезінде қоршаған ортаның қолайлы күйін сақтау және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану бойынша қоғам алдындағы жауапкершілігін терең сезінеді.
Қызметкерлер еңбегінің қауіпсіз жағдайларын қамтамасыз ету, компания қызметкерлері мен өндіріс аймақтарында тұратын халықтың денсаулығын қорғау, сондай-ақ қоршаған табиғи ортаның қолайлы күйін сақтау — “Қазатомөнеркәсіптің” негізгі басымдықтары.
Еңбекті және қоршаған ортаны қорғау саласындағы мақсаттар
- Өндірістік қызметті Қазақстан Республикасының қолданыстағы табиғатты қорғау заңнамасына және өзге де нормативтік талаптарға сәйкес жүргізу.
- Өндірістік қызметтің кәсіпорын қызметкерлеріне және қоршаған ортаға ықпалын азайту.
- Еңбек жағдайы мен қоршаған ортаның жай-күйін тұрақты жақсарту.
- Өндірістік және экологиялық апаттардың алдын алу.
- Ресурстарды тиімді пайдалану.
- Техникалық және экологиялық қауіпсіздікті ескере отырып, үдерістерді тұрақты жетілдіру және жаңа технологияларды енгізу.
- Еңбекті және қоршаған ортаны қорғау саласында мемлекеттік және халықаралық ұйымдармен тұрақты ынтымақтастық орнату.
Басқару, бақылау және алдын алу
Осы мақсаттарға қол жеткізу үшін компания еңбек қорғау, ядролық, радиациялық және техникалық қауіпсіздік бағыттары бойынша, сондай-ақ кәсіпорындардағы қоршаған орта жағдайына қатысты тұрақты әдістемелік басшылық, бақылау және талдау жүргізеді.
Өндірістік экобақылау
Барлық кәсіпорындарда қоршаған орта, радиациялық, техникалық және ядролық қауіпсіздік жағдайына өндірістік бақылау жүргізетін еңбек пен қоршаған ортаны қорғау қызметтері жұмыс істейді.
Шығарындылар мен қалдықтар
Қызметтер зиянды заттардың шығарылуы мен тасталуына, қалдықтардың түзілуіне, тазартылуына және көмілуіне тұрақты мониторинг жүргізеді.
Тасымалдау қауіпсіздігі
Апаттардың алдын алу мақсатында радиоактивті заттар мен басқа да қауіпті жүктерді тасымалдауға бақылау жасалады. Қауіпті жүктерді тасымалдауға байланысты соңғы үш жылда бірде-бір апат тіркелген жоқ.
Кәсіпорындар жыл сайын қоршаған табиғи ортаға әсерді азайту бойынша шаралар жоспарын әзірлейді және оны қоршаған ортаны қорғайтын мемлекеттік органдармен келіседі. Компания кәсіпорындарында ластаушы заттардың шығарылуы мен тасталуы белгіленген мөлшерден асқан жағдайлар тіркелмеген.
Барлық кәсіпорындардағы өндірістік нысандарды аттестаттау белгіленген мерзімдерде жүргізіледі.
Радиоэкологиялық мониторинг
Экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін жалпы бақылау жүйесінің құрамдас бөлігі ретінде радиоэкологиялық бақылау жүргізіледі. Бұл жұмысты мемлекеттік санитарлық бақылау органдарымен келісілген радиациялық бақылау номенклатурасына сәйкес, дозиметрлік және радиометрлік аппаратурамен жабдықталған дозиметрлік қызметтер атқарады.
Төтенше жағдайларға дайындық
“Қазатомөнеркәсіптің” барлық кәсіпорындары белгіленген тәртіпте өнеркәсіп қауіпсіздігі декларациясын әзірлеп, бекітті және ҚР Төтенше жағдайлар министрлігіне, сондай-ақ өңірлік басқару органдарына тапсырды.
Арнайы бөлімшелер
Ықтимал апат салдарын жою үшін барлық кәсіпорындарда Төтенше жағдайлар министрлігі аттестаттаған арнайы бөлімшелер құрылған.
Жедел байланыс
Апат жағдайында кәсіпорын бөлімшелері, компанияның бас кеңсесі және төтенше жағдайлар мен азаматтық қорғаныс органдарымен жедел байланыс орнату үшін диспетчерлік қызмет тұрақты дайындықта ұсталады.
ISO 14001 және Үлбі металлургия зауыты (ҮМЗ)
2003 жылғы 24–28 ақпан аралығында Үлбі металлургия зауытында (ҮМЗ) зауытта қолданылатын қоршаған орта менеджменті жүйесінің ISO 14001:1996 халықаралық стандарты талаптарына сәйкестігін бағалау мақсатында сертификациялық экологиялық аудит жүргізілді.
Тәуелсіз бағалау нәтижелері
Сертификаттау құқығына ие Dureau Veritas Quality International халықаралық ұйымының аудиторлар тобы аудит қорытындысы бойынша ҮМЗ-ның экологиялық менеджмент жүйесін жоғары бағалады. Аудиторлар жүйенің барлық элементтері бойынша рәсімдердің жіктеліп әзірленгенін және экологиялық аспектілерді басқаруда қызметкерлердің даярлығы жоғары екенін атап өтті.
ҮМЗ-ның ISO 14001:1996 талаптарына сәйкестігі 2003 жылғы 24 наурызда Dureau Veritas берген сертификатпен расталды.
Сертификаттың қолданылу аясы
- Бериллий, тантал, ниобий, олардың қосындылары мен бұйымдарын өндіру.
- Уран қосындылары мен уран өнімдерін өндіру.
- Плавик қышқылын өндіру және тасымалдау.
- Өндірістік қалдықтарды сақтау және көму.
2004 жылғы маусымда Dureau Veritas ISO 14001:1996 сәйкестігі бойынша қайталама аудит өткізді. ҮМЗ қызметінің халықаралық стандарт талаптарына сәйкестігі ұйымның арнайы есебінде расталды.
Уран өндіру: Тау-кен компаниясы (ТКК)
Тау-кен компаниясы (ТКК) уран өндіруді ең заманауи тәсілдердің бірі — жерасты ұңғылап сілтілендіру (ЖС) әдісі арқылы жүзеге асырады. Бұл әдіс құмдақ типті кен орындарындағы кедей кеннен уран алуға мүмкіндік береді және ландшафт пен жер қойнауына түсетін экологиялық жүктемені төмендетеді.
Қалдықтар және рекультивация
Өндірістік қалдықтарды тазарту және көму бойынша жұмыстар жүргізілуде. Кен орындарының ашылған блоктарын қалпына келтіру (рекультивация) жоспарланған. Қаржыландыру бұрын құрылған арнайы қорлар есебінен жүзеге асырылады.
Зертханалар және бағалау
ТКК-да ҚР Мемстандартында аккредиттелген қазіргі заманғы радиоэкологиялық зертханалар бар. 1999–2003 жылдары ЖС әдісінің қоршаған ортаға және халыққа ықпалын кешенді зерттеу, сондай-ақ қолданыстағы кен орындарының экологиялық әсерін бағалау бойынша жұмыстар жүргізілді.
Мемлекеттік экологиялық сараптама
Қоршаған ортаға ықпалды бағалау нәтижелері мемлекеттік экологиялық сараптамадан өтті. Қорытындыда осы өндіру әдісінің қоршаған ортаға әсері шамалы екені көрсетілді.
МАЭК және БН-350 реакторын пайдаланудан шығару
“МАЭК-Қазатомөнеркәсіп” ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрлігінің бұрын бекіткен жоспарына сәйкес, жылдам нейтрондардағы БН-350 атом реакторын пайдаланудан шығару және консервациялауға әзірлеу жұмыстарын іске асыруда.
Реакторды пайдаланудан шығару жұмыстары қолданыстағы табиғатты қорғау заңнамасына, санитарлық нормаларға және МАГАТЭ ұсынымдарына сәйкес жүргізілуде.
Степногорск тау-кен-химиялық комбинаты (СТХК)
“Қазатомөнеркәсіптің” сенімді басқаруындағы Степногорск тау-кен-химиялық комбинатында (СТХК) 2004 жылғы қазанда 2004–2005 жылдарға арналған қоршаған ортаны қорғау және радиациялық қауіпсіздік бойынша алғашқы іс-шаралар жоспары әзірленді және қазіргі уақытта іске асырылуда.
Үздіксіз жетілдіру және болашақ жоспар
Компания кәсіпорындарында еңбек және қоршаған ортаны қорғауды басқару жүйесін тұрақты жетілдіру жұмыстары жалғасуда. Болашақта “Қазатомөнеркәсіп” кәсіпорындары бойынша ISO 14000 сериялы халықаралық экологиялық стандарттар талаптарына сай сертификат алуды жоспарлайды.
Табиғатқа және адамдарға ұқыпты қарау — “Қазатомөнеркәсіп” қызметі табысының кепілі.