Қызыл кітап туралы
Қызыл кітап: табиғатты қорғаудың негізгі құжаты
Қызыл кітап — сирек кездесетін және жойылып бара жатқан түрлердің қазіргі жағдайын сипаттайтын маңызды құжат. Қазақстанның Қызыл кітабында жабайы омыртқалылардың сирек әрі жойылу қаупі бар 87 түрі және өсімдіктердің 303 түрі туралы мәліметтер берілген. Онда олардың таралу аймағы, санының ахуалы және биологиясына қатысты деректер жинақталған.
Батыс Алтайдағы тіркелген түрлер
Қызыл кітапқа ресми енгізілген өсімдіктердің 16 түрі Батыс Алтай мемлекеттік табиғи қорығының аумағында тіркелген. Сонымен қатар, Алтай ботаника бағының ғылыми қызметкері, биология ғылымдарының кандидаты Ю.А. Котухов жүргізген зерттеулер нәтижесінде сирек, осал және жойылып бара жатқан мәртебедегі тағы 50 түр анықталды.
Негізгі деректер
- Омыртқалылар
- 87
- сирек және жойылып бара жатқан түр
- Өсімдіктер
- 303
- Қызыл кітаптағы түр
- Батыс Алтай қорығы
- 16
- ресми тіркелген өсімдік түрі
Антропогендік ықпал және түрлердің жойылуы
Адамдар мыңдаған жылдар бойы өсімдіктер мен жануарлар дүниесін пайдаланып келеді. Алайда табиғатты өзгерту арқылы көптеген түрдің тіршілік ету жағдайына тікелей әсер етті. Антропогендік ықпалдың күшеюі жер бетінде өсімдіктер мен жануарлардың кейбір түрлерінің жойылу процесін жылдамдатты.
Ғылыми-техникалық прогресс адамның қолына табиғатқа әсер ететін қуатты құралдар берді. Бұл құралдар пайдалы болғанымен, дұрыс қолданылмаса, зияны да соншалықты ауыр болуы мүмкін. Көп жағдайда адамдар табиғатты қалпына келтіру үшін ұзақ уақыт қажет екенін ескермей, кейде түсінбей, кейде салғырттықпен әрекет етеді.
Көзге көрінетін салдарлар
- Сыңсыған орманның орнындағы жанған түбірлер.
- Су шайып өткен тау беткейлеріндегі жыртылған, тозған жерлер.
- Ағаш ағызу және өндірістік әрекеттер салдарынан ластанған өзендер.
Мұндай өзгерістер сирек кездесетін көптеген бағалы жануарлар мен өсімдіктердің құрып кетуіне алып келеді.
Неге әрбір түр маңызды?
Табиғатта пайда болған әрбір түр — өзінше бірегей, ешқашан дәл сол қалпында қайталанбайтын құндылық. Сондықтан кез келген түрдің жойылуы — орны толмас жоғалту. Бұл тек бір түрдің ғана жоғалуы емес: ол табиғи қауымдастықтардың тұтастығына әсер етіп, экожүйедегі жалпы тепе-теңдіктің бұзылуына әкеледі.
Қорытынды ой
Бүгінде табиғатты қорғау мәселесі дүниежүзілік деңгейдегі өзекті міндетке айналды. Бұл тақырып көптеген елдерде маңызды мемлекеттік мәселе ретінде қарастырылып, қоғамдық жауапкершілікпен ұштасып жатыр.