Қазақша рефераттар

Тергеу экспериментінің психологиясы

Құжат

Заң психологиясы пәнінен семинар сабақтарына арналған әдістемелік нұсқаулар

Мекеме

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
Семей мемлекеттік педагогикалық институты

Мамандығы

020940 — Психология

Шығарылған орны мен жылы

Семей қаласы, 2007 жыл

Құрастырған

Психология кафедрасының аға оқытушысы — Күребаева Г.А.

Бекітілуі

  • Кафедра мәжілісінде бекітілген: хаттама №1, 28 тамыз 2007 ж.
  • Кафедра меңгерушісі м.а., п.ғ.к. — Едігенова А.Ж.
  • Психология-педагогикалық факультеттің оқу-әдістемелік кеңесінде талқыланған: хаттама №1, 28 тамыз 2007 ж.
  • ОӘК төрайымы — Жилгильдинова Ш.С.

Бұл материал заң психологиясы бойынша семинар сабақтарының тақырыптарын, талқылау сұрақтарын, білімді тексеруге арналған тапсырмаларды және ұсынылатын әдебиеттер тізімін жүйелейді.

Жалпы және заң психологиясы: пәні, міндеттері, жүйесі

Тақырып заң психологиясының зерттеу нысанын, қолданылатын әдістерін, құрылымын және пәннің қалыптасу тарихын қарастырады.

Семинар сұрақтары

  1. 1.Заң психологиясының пәні және оның міндеттері.
  2. 2.Заң психологиясында қолданылатын зерттеу әдістері.
  3. 3.Заң психологиясының жүйесі (құрылымы).
  4. 4.«Заң психологиясы» пәнінің даму тарихы.

Білімді тексеру сұрақтары

  • «Жалпы психология» және «Заң психологиясы» пәндері қандай мәселелерді зерттейді?
  • Неліктен соңғы жылдары елімізде «Заң психологиясы» пәнін оқытуға көбірек көңіл бөлінуде?
  • Ішкі істер органдары қызметкерлерінің іс-әрекетіндегі заң психологиясының маңызы қандай?

Ұсынылатын әдебиеттер

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 (1998 ж. өзгерістер мен толықтыруларымен).
  • Пралиева Г.К. Юридическая психология. Алматы, 2002.
  • Васильев В.Л. Юридическая психология. Санкт-Петербург, 2000.
  • Еникеев М.И. Юридическая психология. Мәскеу, 1999.
  • Чуфаровский Ю.В. Юридическая психология. Мәскеу, 1998.

Жеке адам психологиясы

Тақырып тұлға құрылымы, биологиялық және әлеуметтік факторлардың арақатынасы, сондай-ақ құқық бұзушы тұлғасының ерекшеліктері туралы.

Семинар сұрақтары

  1. 1.Жеке адам туралы түсінік, оның құрылымы және көрінуі.
  2. 2.Жеке адам құрылымындағы биологиялық және әлеуметтік құрамдастар.
  3. 3.Адам, жеке адам, даралық ұғымдарының арақатынасы.
  4. 4.Құқық бұзушының жеке басының бұрынғы қылмыстық іс-әрекетімен байланысты ерекшеліктері.

Білімді тексеру сұрақтары

  • Психикалық құбылыстарды жіктеу дегеніміз не?
  • Жеке адам құрылымы қандай құрылымдық элементтерден тұрады?
  • Неліктен мінез бен қабілеттер жалпы құрылымдық элементтер болып саналады?
  • Ішкі істер органдары қызметкерлерінің бағытты сапалары жеке бағыттылықпен қалай байланысады?

Ұсынылатын әдебиеттер

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 (1998 ж. өзгерістер мен толықтыруларымен).
  • Пралиева Г.К. Юридическая психология. Алматы, 2002.
  • Васильев В.Л. Юридическая психология. Санкт-Петербург, 2000.
  • Еникеев М.И. Юридическая психология. Мәскеу, 1999.
  • Чуфаровский Ю.В. Юридическая психология. Мәскеу, 1998.
  • Антонян Ю.М. Социальная среда и формирование личности преступника. Мәскеу, 1995.

Әлеуметтік топтардың психологиясы және ұжымнан тыс мінез-құлық

Бұл бөлім топтық құбылыстардың табиғатын, ұжымнан тыс мінез-құлықты айқындайтын факторларды және тобыр психологиясын талдайды.

Семинар сұрақтары

  1. 1.Топтық әлеуметтік-психологиялық құбылыстардың ерекшелігі және олардың дара психикалық құбылыстардан айырмашылығы.
  2. 2.Ұжымнан тыс мінез-құлық және оның психологиялық ерекшеліктерін айқындайтын факторлар.
  3. 3.Ұжымнан тыс мінез-құлық субъектілері және олардың психологиялық сипаттамасы.
  4. 4.Қоғамға жат мінез-құлықтың тууы мен дамуындағы топтық факторларды атау және бағалау.
  5. 5.Тобыр түрлерін жіктеу және олардың қоғамдық тәртіп пен қоғамдық қауіпсіздікке ықпалы.

Білімді тексеру сұрақтары

  • Әлеуметтік топтардың түрлерін атаңыз.
  • Ұжым — топтың ең жоғары даму деңгейі екенін дәлелдеңіз.
  • Ұжым психологиясына ықпал ететін негізгі факторларды атаңыз.
  • Өсектің және үрейдің қалыптасуының психологиялық сипаттамасын беріңіз: себептері, пайда болу және даму жағдайлары, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікке ықпалы.

Ұсынылатын әдебиеттер

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 (1998 ж. өзгерістер мен толықтыруларымен).
  • Пралиева Г.К. Юридическая психология. Алматы, 2002.
  • Васильев В.Л. Юридическая психология. Санкт-Петербург, 2000.
  • Еникеев М.И. Юридическая психология. Мәскеу, 1999.
  • Чуфаровский Ю.В. Юридическая психология. Мәскеу, 1998.
  • Антонян Ю.М. Социальная среда и формирование личности преступника. Мәскеу, 1995.

Қылмыстық әрекетті психологиялық талдау

Қылмыстық әрекеттің психологиялық құрылымы, импульсивті және алдын ала ойластырылған әрекеттердің айырмашылығы қарастырылады.

Семинар сұрақтары

  1. 1.Қылмыстық әрекеттің психологиялық құрылымы туралы түсінік.
  2. 2.Импульсивті қылмыстық әрекеттің психологиялық ерекшеліктері.
  3. 3.Алдын ала ойластырылған қылмыстық әрекеттің психологиясы.

Білімді тексеру сұрақтары

  • «Қылмыстық әрекет механизмі» ұғымын қалай түсінесіз?
  • Қылмыс механизмі дегеніміз не?
  • Қылмыстық бағдарлардың тууы мен дамуының себептері мен жағдайлары қандай?
  • Қылмысты жүзеге асыру тәсілдері дегенді қалай түсінесіз?
  • «Қылмыстық ой» ұғымын қалай түсінесіз?

Ұсынылатын әдебиеттер

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 (1998 ж. өзгерістер мен толықтыруларымен).
  • Пралиева Г.К. Юридическая психология. Алматы, 2002.
  • Васильев В.Л. Юридическая психология. Санкт-Петербург, 2000.
  • Еникеев М.И. Юридическая психология. Мәскеу, 1999.
  • Чуфаровский Ю.В. Юридическая психология. Мәскеу, 1998.
  • Антонян Ю.М. Социальная среда и формирование личности преступника. Мәскеу, 1995.

Қылмыстық топтың психологиясы

Қылмыстық топтардың жіктелуі, ішкі топтық динамика, әлеуметтік-психологиялық құбылыстар және жанжалдар талданады.

Семинар сұрақтары

  1. 1.Топтық әлеуметтік-психологиялық құбылыстардың ерекшеліктері.
  2. 2.Топтардың психологиялық сипаттамасы. Қылмыстық топтарды жіктеу.
  3. 3.Қылмыстық топтардағы әлеуметтік-психологиялық құбылыстар.
  4. 4.Қылмыстық топтардағы жанжалдар.

Білімді тексеру сұрақтары

  1. 1.Қылмыстық топтардың негізгі түрлерін атаңыз және сипаттама беріңіз.
  2. 2.Психологияда шағын әлеуметтік топ қалай қарастырылады?
  3. 3.Топтық динамика ұғымын сипаттаңыз.
  4. 4.Шағын топтарда қандай әлеуметтік-психологиялық құбылыстар байқалады?
  5. 5.Қылмыстық топтардағы «жоғарылата» және «төмендете» қабылдау эффектісі неге байланысты?
  6. 6.Қылмыстық топтардағы тұлғааралық жанжалдардың негізгі себептері қандай?
  7. 7.Қылмыстық топ ұйымдастырушысы қарапайым топ ұйымдастырушысынан несімен ерекшеленеді?
  8. 8.Қылмыстық топ басшысының «теоретиктен» айырмашылығы неде?
  9. 9.«Көңілі толмайтындарды» жедел-қызметтік міндеттерді шешуде қалай пайдалануға болады?

Ұсынылатын әдебиеттер

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 (1998 ж. өзгерістер мен толықтыруларымен).
  • Пралиева Г.К. Юридическая психология. Алматы, 2002.
  • Васильев В.Л. Юридическая психология. Санкт-Петербург, 2000.
  • Еникеев М.И. Юридическая психология. Мәскеу, 1999.
  • Чуфаровский Ю.В. Юридическая психология. Мәскеу, 1998.
  • Антонян Ю.М. Социальная среда и формирование личности преступника. Мәскеу, 1995.
  • Самонов С.В. Психология преступных групп. Пермь, 1991.

Қылмыскер (құқық бұзушы) тұлғасының психологиясы

Бұл тақырып қылмыскер тұлғасының психологиялық ерекшеліктерін және мінез-құлықтың болжамдық белгілерін талқылауға бағытталған.

Сабақтың негізгі тапсырмасы

Кәмелеттік жасқа толмаған адамның қылмыс жасау мүмкіндігін анықтау (жобалау) үшін маңызды белгілерді айқындау.

Алдын ала тергеудің психологиялық сипаттамасы

Алдын ала тергеудің мақсаттары, қылмыстық оқиғаны қайта қалпына келтірудің психологиясы және тергеушінің танымдық-ізденушілік әрекет құрылымы қамтылады.

Семинар сұрақтары

  1. 1.Алдын ала тергеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары. Қылмыстық оқиғаны қайта қалпына келтіру психологиясы.
  2. 2.Тергеу әрекеттерін жүргізуші қызметкер тұлғасының психологиялық ерекшеліктері.
  3. 3.Қылмысты ашу сатылары және тергеушінің танымдық-ізденушілік әрекетінің құрылымы.

Білімді тексеру сұрақтары

  1. 1.Алдын ала тергеу жүргізуші қызметкерге қажетті сапалар мен негізгі мінез-құлық сипаттары.
  2. 2.Тергеушінің танымдық-ізденушілік әрекеті неден көрінеді?
  3. 3.Қандай себептер полиция қызметкерінің жеке басындағы кәсіби-адамгершілік ауытқуларға әкелуі мүмкін?

Ұсынылатын әдебиеттер

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 (1998 ж. өзгерістер мен толықтыруларымен).
  • Пралиева Г.К. Юридическая психология. Алматы, 2002.
  • Васильев В.Л. Юридическая психология. Санкт-Петербург, 2000.
  • Еникеев М.И. Юридическая психология. Мәскеу, 1999.
  • Чуфаровский Ю.В. Юридическая психология. Мәскеу, 1998.
  • Антонян Ю.М. Социальная среда и формирование личности преступника. Мәскеу, 1995.

Нақты тергеу әрекеттерінің психологиясы

Тергеушілік қарау және жауап алу психологиясы, сондай-ақ әртүрлі процесс қатысушыларымен психологиялық контакт орнату ерекшеліктері қарастырылады.

Семинар сұрақтары

  1. 1.Тергеушілік қараудың психологиялық сипаттамасы.
  2. 2. Жауап алудың психологиялық негіздері:
    • жауап алудың негізгі міндеттері мен мақсаттары;
    • тергеушінің жауап алуға психологиялық даярлығының аспектілері;
    • тергелушімен психологиялық контакт — жауап алудың қажетті шарты;
    • жәбірленушіден жауап алудың психологиясы;
    • күдікті мен айыпталушыдан жауап алудың психологиясы;
    • куәгерлерден жауап алудың психологиясы;
    • кәмелеттік жасқа толмағандардан жауап алудың психологиясы.

Білімді тексеру сұрақтары

  1. 1.Тергеу жүргізуші қызметкерге қажетті негізгі мінез-құлық сипаттары.
  2. 2.Қылмысты ашу және зерттеу барысындағы оқиға орнын қарау мен әртүрлі тұлғалардан жауап алудың маңызы.

Ұсынылатын әдебиеттер

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 (кейінгі жылдардағы өзгерістер мен толықтыруларымен).
  • Пралиева Г.К. Юридическая психология. Алматы, 2002.
  • Васильев В.Л. Юридическая психология. Санкт-Петербург, 2000.
  • Еникеев М.И. Юридическая психология. Мәскеу, 1999.
  • Чуфаровский Ю.В. Юридическая психология. Мәскеу, 1998.
  • Антонян Ю.М. Социальная среда и формирование личности преступника. Мәскеу, 1995.

Жалған хабардың психологиясы

Жалған мойындаулардың көздері, бүркемелеу мен алибидің психологиялық негіздері және оларды әшкерелеу тәсілдері талқыланады.

Семинар сұрақтары

  1. 1.Жалған мойындаулардың психологиялық көздері.
  2. 2.Бүркемелеудің, жалған көріністердің және алибидің психологиялық негіздері.
  3. 3.Алдын ала тергеу барысында бүркемелеуді, жалған көріністерді және алибиді әшкерелеудің психологиясы.

Білімді тексеру сұрақтары

  • Жалған мойындаулардың қалыптасуының негізгі себептері.
  • Қылмысты бүркемелеу және жалған көрсету — ІІО қызметкерлерін жаңылыстыру арқылы жауаптылықтан құтылудың тәсілі ретінде.
  • Өзін-өзі кінәлаудың негізгі психологиялық себептері мен жағдайлары.
  • Қылмысқа қатысы жоқ адамдардың өзін-өзі кінәлауының негізгі психологиялық және тактикалық себептері.

Ұсынылатын әдебиеттер

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 (1998 ж. өзгерістер мен толықтыруларымен).
  • Пралиева Г.К. Юридическая психология. Алматы, 2002.
  • Васильев В.Л. Юридическая психология. Санкт-Петербург, 2000.
  • Еникеев М.И. Юридическая психология. Мәскеу, 1999.
  • Чуфаровский Ю.В. Юридическая психология. Мәскеу, 1998.
  • Антонян Ю.М. Социальная среда и формирование личности преступника. Мәскеу, 1995.

Тергеу әрекеттерінің психологиялық негіздері (беттестіру, тінту, тануға көрсету және т.б.)

Тергеу әрекеттерін жоспарлау мен өткізу барысында психологиялық факторларды ескеру: тінту, беттестіру, тануға көрсету, оқиға орнында тексеру және тергеу эксперименті.

Семинар сұрақтары

  1. 1.Тінтудің психологиялық негіздері.
  2. 2.Беттестірудің психологиялық негіздері.
  3. 3.Объектілерді тануға көрсетудің психологиясы.
  4. 4.Жауаптарды оқиға орнында тексерудің психологиясы.
  5. 5.Тергеу экспериментінің психологиясы.

Білімді тексеру сұрақтары

  1. 1.Беттестіру — қылмыстық іс бойынша шындықты ашудың құралы. Оны өткізудің тәртібі және негізгі талаптары.
  2. 2.Тінту жүргізуге қойылатын негізгі талаптар.
  3. 3.Қылмыстық іс бойынша шындықты анықтау үшін тергеу экспериментін жүргізудің қажеттілігі.
  4. 4.Тануға көрсетудің психологиялық мазмұны.
  5. 5.Жауаптарды оқиға орнында тексерудің психологиялық негіздері.

Ұсынылатын әдебиеттер

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 (1998 ж. өзгерістер мен толықтыруларымен).
  • Пралиева Г.К. Юридическая психология. Алматы, 2002.
  • Васильев В.Л. Юридическая психология. Санкт-Петербург, 2000.
  • Еникеев М.И. Юридическая психология. Мәскеу, 1999.
  • Чуфаровский Ю.В. Юридическая психология. Мәскеу, 1998.
  • Антонян Ю.М. Социальная среда и формирование личности преступника. Мәскеу, 1995.

Жедел іздестіру әрекеті және жедел қызметкер психологиясы

Жедел іздестіру қызметіндегі психологияның мүмкіндіктері, ақпарат жинау ерекшеліктері және тергеумен өзара байланыс мәселелері қарастырылады.

Семинар сұрақтары

  1. 1.Жедел іздестіру әрекетіндегі психологияның мүмкіндіктері.
  2. 2.Жедел іздестіру әрекетінде жеке адам туралы мәліметтерді жинау.
  3. 3.Жедел іздестіру әрекеті мен тергеу әрекетінің өзара байланысының психологиясы.
  4. 4.Қылмысты іздеу бойынша жедел уәкілетті қызметкердің психологиясы.

Ұсынылатын әдебиеттер

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы. Алматы, 1995 (1998 ж. өзгерістер мен толықтыруларымен).
  • Пралиева Г.К. Юридическая психология. Алматы, 2002.
  • Васильев В.Л. Юридическая психология. Санкт-Петербург, 2000.
  • Еникеев М.И. Юридическая психология. Мәскеу, 1999.
  • Чуфаровский Ю.В. Юридическая психология. Мәскеу, 1998.
  • Антонян Ю.М. Социальная среда и формирование личности преступника. Мәскеу, 1995.

Қысқа қорытынды

Берілген тақырыптар заң психологиясының негізгі блоктарын қамтиды: тұлға, топ, қылмыстық әрекет, тергеу және жедел қызмет. Семинар құрылымы теорияны тәжірибелік талдаумен ұштастырып, кәсіби міндеттерді психологиялық тұрғыдан түсіндіруге бағытталған.