Қазақша рефераттар

Методикалық жоба

Алғы сөз

Генетика — биология мамандықтарында оқитын студенттердің негізгі пәндерінің бірі. 3-курс студенттеріне арналған оқу жоспарына сәйкес зертханалық сабақтар «Төменгі сатыдағы өсімдіктер систематикасы» және «Жоғарғы сатыдағы өсімдіктер систематикасы» пәндерімен үйлестіріле жүргізіледі.

Осы пәндер арқылы студенттер өсімдіктердің түрлік ерекшеліктері, таралу ареалдары, түрлер арасындағы өзара байланыс және таксономия қағидаларымен танысады.

Әдістемелік материалдардың құрылымы

1) Зертханалық сабақтар

Митоз, мейоз және классикалық генетика тақырыптары бойынша практикалық дағдыларды қалыптастырады.

2) Өздік жұмыстар (ОӨЖ)

Теорияны бекітуге, генетикалық есептер шығаруға және негізгі ұғымдарды жүйелеуге бағытталған.

Зертханалық сабақтар жоспары

Формат: мақсат • тапсырмалар • әдістемелік жоба

№1. Жыныссыз көбеюдің цитологиялық негіздері

2 сағат

Мақсаты

Жыныссыз көбеюдің цитологиялық негіздерімен танысу.

Тапсырмалар

  • Пияз тамыры ұшындағы митоз микропрепараттарынан митоздың кезеңдерін табу және ажырату.
  • Пияз тамыры ұшындағы митоз құбылысымен тәжірибелік түрде танысу.

Әдістемелік жоба

Микроскоп арқылы митоз кезеңдерін көрсету және оларды ажырата білуді үйрету.

№2. Жыныспен көбеюдің цитологиялық негіздері

2 сағат

Мақсаты

Жыныс жасушаларының тұрақты микропрепараттары негізінде жынысты көбеюдің цитологиялық негіздерін зерттеу.

Тапсырмалар

Уақытша және тұрақты препараттарды қарап, мейоздың негізгі фазаларын анықтау.

Әдістемелік жоба

Даяр препараттарды пайдаланып мейоз процесімен танысу және фазаларын ажырату.

№3. Моногибридті будандастыру

2 сағат

Мақсаты

Мендельдің 1–2 заңдарын моногибридті будандастыру арқылы түсіндіру және генетикалық есеп шығару ережелерімен таныстыру.

Тапсырмалар

Моногибридті будандастыру ерекшеліктерін талдап, тұқымқуалау заңдылықтарын анықтау.

Әдістемелік жоба

Тәжірибелер мен есептер арқылы тұқымқуалау заңдылықтарын бекіту.

№4. Дигибридті будандастыру

2 сағат

Мақсаты

Дигибридті будандастырудың ерекшеліктерін меңгеру және тәуелсіз тұқымқуалау заңдылығын түсіну.

Тапсырмалар

Тәуелсіз ажырау қағидасын негіздеп, Мендельдің 3-заңы бойынша есептер шығару.

Әдістемелік жоба

Дигибридті будандастыруға арналған тәжірибелер мен есептер арқылы заңдылықтарды дәлелдеу.

№5. Полигибридті будандастыру

2 сағат

Мақсаты

Полигибридті будандастырудың ерекшеліктерімен танысу.

Тапсырмалар

Полигибридті будандастыру бойынша генетикалық есептер шығару.

Әдістемелік жоба

Есептер арқылы тұқымқуалау заңдылықтарын дәлелдеу және есеп шығару әдістемесін меңгеру.

№6. Тіркесе тұқымқуалау және кроссинговер

2 сағат

Мақсаты

Тіркесе тұқымқуалаудың ерекшелігін түсіндіру және кроссинговер механизмін меңгерту.

Тапсырмалар

Кроссинговерге қатысты есептер шығарып, тіркесудің нәтижелерін талдау.

Әдістемелік жоба

Есептер арқылы заңдылықтарды дәлелдеу және шешу алгоритмін бекіту.

№7. Генетикалық материалдың өзгергіштігі (мутациялар)

2 сағат

Мақсаты

Генетикалық материал өзгергіштігінің ерекшеліктерін түсіндіру және мутация механизмін меңгерту.

Тапсырмалар

Мутацияларға байланысты есептер шығару және нәтижелерін түсіндіру.

Әдістемелік жоба

Есептер арқылы тұқымқуалау заңдылықтарын дәлелдеу және шешу әдістемесін меңгеру.

№8. Ген табиғаты және гендердің өзара әсері

4 сағат

Мақсаты

Геннің табиғатын түсіндіру және гендер әрекеттесу механизмдерін меңгерту.

Тапсырмалар

Гендердің өзара әсеріне қатысты есептер шығару және талдау.

Әдістемелік жоба

Есептер арқылы тұқымқуалау заңдылықтарын дәлелдеу және шешу дағдысын қалыптастыру.

№9. Жыныс генетикасы және жыныспен тіркесе тұқымқуалау

2 сағат

Мақсаты

Жыныспен тіркес тұқымқуалаудың механизмін меңгерту.

Тапсырмалар

Жыныспен тіркес белгілер бойынша есептер шығару.

Әдістемелік жоба

Есептер арқылы заңдылықтарды дәлелдеу және шешу әдістемесін бекіту.

№10. Генеалогиялық талдау

2 сағат

Мақсаты

Генеалогиялық талдау әдісін меңгерту.

Тапсырмалар

Генеалогиялық есептер шығару және медициналық диагностикадағы маңызын түсіндіру.

Әдістемелік жоба

Есептер арқылы тұқымқуалау типтерін анықтау дағдыларын қалыптастыру.

№11. Популяциялар генетикасы

2 сағат

Мақсаты

Популяцияларда генетикалық құбылыстарды талдау әдістерін меңгерту.

Тапсырмалар

Популяциялық есептер шығару және эволюциядағы тұқымқуалаушылық механизмдердің рөлін түсіндіру.

Әдістемелік жоба

Есептер арқылы популяциялық-генетикалық заңдылықтарды дәлелдеу.

№12. Адам генетикасы: биохимиялық полиморфизм және қан топтары

4 сағат

Мақсаты

Адам генетикасының ерекшеліктерін көрсету, биохимиялық полиморфизм және қан топтарымен таныстыру.

Тапсырмалар

Қан топтары мен полиморфизмге байланысты есептер шығару, тұқымқуалайтын аурулардың себептерін түсіндіру.

Әдістемелік жоба

Есептер арқылы заңдылықтарды дәлелдеу және медициналық диагностиканың маңызын негіздеу.

№13. Селекцияның генетикалық негіздері

2 сағат

Мақсаты

Селекцияның генетикалық негіздерін меңгерту.

Тапсырмалар

Селекциядағы негізгі генетикалық әдістерді меңгеру және есептер шығару.

Әдістемелік жоба

Есептер арқылы заңдылықтарды дәлелдеу және эволюциядағы популяциялық механизмдердің рөлін түсіндіру.

Бақылау

Әр тақырып бойынша тест сұрақтары ұсынылады.

Негізгі дереккөз (суреттер/құралдар)

Ватти К.В., Тихомирова М.М. «Руководство к практическим занятиям по генетике». М.: Просвещение, 1979.

Өздік жұмыстар (ОӨЖ): тақырыптар

Өздік жұмыстар студенттің генетика бойынша негізгі бөлімдерді жүйелі түрде меңгеруіне, молекулалық механизмдерді түсіндіруіне және есеп шығару дағдысын дамытуына бағытталған.

ОӨЖ №1

Тақырыптық блок
  1. 1 Гаметогенез және ұрықтану процесі. Тұқым қуудың хромосомалық теориясы.
  2. 2 Геннің құрылымы мен қызметі. Генетикалық процестердің молекулалық механизмдері. Генетикалық материалдың өзгергіштігі.
  3. 3 Популяциялар генетикасы және эволюцияның генетикалық негіздері. Тіркесіп тұқымқуалау және кроссинговер. Генетикалық карталар.
  4. 4 Спонтанды және индукцияланған мутагенез. Селекцияның генетикалық негіздері. Жынысты анықтаудың баланстық теориясы: интерсекстер, гинандроморфизм.

Ұсынылатын әдебиеттер

Негізгі

  1. 1.Лобашев М.Е. Генетика. Новосибирск, 2002.
  2. 2.Жимулев И.Ф. Общая и молекулярная генетика. Новосибирск: Изд. Сиб. унив., 2002.
  3. 3.Мұхамбетжанов К.К. Генетика және селекция негіздері. Алматы: Санат, 1996.
  4. 4.Мұхамбетжанов К.К. Генетика. Алматы, 1994.
  5. 5.Ватти К.В., Тихомирова М.М. Руководство к практическим занятиям по генетике. М.: Просвещение, 1979.

Қосымша

  1. 6.Лобашев М.Е., Ватти К.В., Тихомирова М.М. Генетика с основами селекции. М.: Просвещение, 1979.
  2. 7.Захаров И.А. Курс генетики микроорганизмов. Минск: Высшая школа, 1978.
  3. 8.Медведев Н.Н. Практическая генетика. М.: Наука, 1966.
  4. 9.Быков А.П. Генетика человека. М., 1978.
  5. 10.Дубинин Н.П. Общая генетика. М.: Наука, 1976.

Талқылану және ұсынылу

Кафедра отырысы

Әдістемелік нұсқаулар биология кафедрасының отырысында қарастырылған (хаттама нөмірі мен күні құжатта көрсетіледі).

Кафедра меңгерушісі: Тлеубаева А.В. (б.ғ.к.)

Оқу-әдістемелік бюро

Жаратылыстану ғылымдары факультетінің оқу-әдістемелік бюросы оқу процесінде қолдануға ұсынған (хаттама нөмірі мен күні құжатта көрсетіледі).

Төраға: Абдишева З.В. (б.ғ.к., доцент)