Салық төлеушілер

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

Қ.А. Яссауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік Университеті

Шымкент институты • Қаржы және несие кафедрасы

Экономикалық мамандық студенттеріне арналған

«Салық және салық салу» пәні бойынша оқу-әдістемелік құрал

Әдістемелік бағдарлама (Қаржы және несие мамандығына арналған)

Шымкент, 2006 ж.

Құрастырғандар

э.ғ.к. С.Ж. Қалықов
Оқытушы Б.Т. Нұрмағамбет

Библиографиялық дерек

ISBN: 99-65-516-09-Х
Көлемі: 50 бет
Мақсаты: семинар және лекциялық сабақтарды өткізуге арналған әдістемелік нұсқау

Талқылау және бекіту

Қаржы және несие кафедрасының мәжілісінде талқыланды (хаттама: ____________).

Кафедра меңгерушісі: э.ғ.д., профессор Ә.М. Жұманов

ХҚТУ ШИ оқу-әдістемелік кеңесінде талқыланды (хаттама: ____________).

Әдістемелік кеңес төрағасы: ____________

Рецензенттер

э.ғ.к. Т.Д. Кенжалы (М. Әуезов атындағы ОҚМУ, кафедра меңгерушісі)
Аға оқытушы Т.У. Сапаралиев

Мазмұны

Бұл оқу-әдістемелік құрал пәнді жүйелі меңгеруге арналған құрылымдық жоспарды, семинарлар мен бақылау материалдарын қамтиды.

Құжат түрі

Оқу-әдістемелік құрал

1. Алғы сөз
2. Тақырыптық жоспар
3. Курстық бағдарламасы
4. Семинар және практикалық сабақтардың жоспары
5. Семестрлік бақылау
6. Тест сұрақтары
7. Бақылау сұрақтары
8. Курстық жұмысты жазу бойынша әдістемелік нұсқаулық
9. Курстық жұмыстың тақырыптары
10. Дипломдық жұмыстың тақырыптары
11. Негізгі әдебиет

Алғы сөз

Салық туралы ғылым — қаржы ғылымының мамандандырылған бөлігі. Қаржы және мемлекет туралы білім салық пен салық салу механизмін меңгерудің теориялық негізін құрайды.

Салықтарды оқытудың қажеттілігі мен оны ұйымдастырудың қағидалары тарихи және логикалық тұрғыдан маңызды. «Салық және салық салу» пәні оқу пәні ретінде жалпы экономикалық және арнайы құрылымға ие және мемлекеттік салық қызметі мамандарын даярлауда ерекше орын алады.

Әдістемелік нұсқаулардың мазмұны

Нұсқауларда курстың әр тарауына арналған бағдарлама, есептер, семинар сұрақтары, тақырыптар, қолдануға ұсынылатын әдебиеттер тізімі және өзін-өзі бақылау сұрақтары берілген. Материал күндізгі және сырттай оқу бөлімдерінің студенттеріне, сондай-ақ оқытушыларға арналған.

Тақырыптық жоспар

Төменде лекция және практикалық сабақтарға бөлінген негізгі тақырыптар тізімі берілген.

I тарау. Салықтардың экономикалық табиғаты және салық салу негіздері

4 лекция 4 практика

№	Тақырып	Лекция	Практика
1	Салықтардың экономикалық мәні	4	4
2	Салықтарды құру негіздері және салық салу	4	4
3	Салық саясаты және салық жүйесі	4	4
4	Салықтық реттеу	4	4

II тарау. Мемлекеттік салықтар, міндетті төлемдер және алымдар

4 лекция 4 практика

5. Заңды тұлғалардың табысына салынатын салық

4 лекция • 4 практика

6. Жеке тұлғалардың табысына салынатын салық

4 лекция • 4 практика

7. Қосылған құнға салынатын салық

4 лекция • 4 практика

8. Акциздер

4 лекция • 4 практика

9. Жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы төлемдері мен салықтары

4 лекция • 4 практика

10. Бағалы қағаздар эмиссиясын тіркеу үшін алым

4 лекция • 4 практика

11. Жер салығы

4 лекция • 4 практика

12. Заңды және жеке тұлғалардың мүлкіне салынатын салық

4 лекция • 4 практика

13. Көлік құралдарына салынатын салық

4 лекция • 4 практика

14. Әлеуметтік салық

2 лекция • 2 практика

15. Аукциондық сатудан алым

2 лекция • 2 практика

16. Заңды тұлғаларды және жеке кәсіпкерлерді тіркегені үшін алым

2 лекция • 2 практика

17. ҚР аумағына радиожелілік құралдарды әкелгені үшін төлем

2 лекция • 2 практика

18. ҚР радиожелілерін пайдаланғаны үшін төлем

2 лекция • 2 практика

III тарау. Мемлекеттік салық қызметі және оның функциялары

4 лекция 4 практика

19. Мемлекеттік салық қызметін ұйымдастыру

4 лекция • 4 практика

20. Заңды тұлғалардың салықтарды есептеуі мен төлеуіне бақылау

4 лекция • 4 практика

21. Халықтан алынатын салықтарды есептеу және төлеуге бақылау

4 лекция • 4 практика

22. Салықтар бойынша есеп беру

4 лекция • 4 практика

Жалпы көлемі: 82 лекция сағаты • 82 практикалық сағат

Курстық бағдарламасы

Бағдарлама үш ірі тарауға бөлінген: теориялық негіздер, негізгі салықтар мен міндетті төлемдер, сондай-ақ салық қызметін ұйымдастыру және бақылау.

I тарау. Салықтардың экономикалық табиғаты және салық салу негіздері

Тақырып 1. Салықтардың экономикалық мәні мен мазмұны

Қаржы қатынастары жүйесіндегі салықтардың рөлі және экономикалық мазмұны.
Салықтардың қызметтері, айқындаушы белгілері және ұйымдастырушылық формалары.
Салықтардың пайда болуы, дамуы және қолданылуындағы мемлекеттің рөлі; эволюциясы.
Ұлттық табысты бөлу және бюджетті қалыптастырудағы салықтардың фискалдық маңызы.

Тақырып 2. Салық және салық салуды құру негіздері

Салық элементтері: объект, субъект, салық тасымалдаушы, төлеу көзі, салық салынбайтын минимум.
Ставка түрлері, прогрессивті ставкаларды қолдану ерекшеліктері, Лоренц қисығы.
Салықты төлеу әдістері: табыс көзінде ұстау, патенттік, декларациялық, кадастрлық әдістер.
Жеңілдіктер, салықтық несие, ынталандырудағы маңызы; салық салу принциптері (А. Смит) және теориялық концепциялар.

Тақырып 3. Салық саясаты және салық жүйесі

Салық саясатының мазмұны және оның қаржы саясаты құрамындағы орны; типтері және бағыттары.
Салық механизмі: құрылымы, мемлекеттік саясатты іске асырудағы рөлі.
Салық жүйесі: түсінігі, жіктелуі, реформалау кезеңдері және құқықтық базасы.
Тікелей/жанама салықтар, табыс/мүлік салықтары, бюджет буындары бойынша бөлу, республикалық және жергілікті органдардың рөлі.

Тақырып 4. Салықтық реттеу

Нарық жағдайындағы мемлекеттік реттеу: формалары мен әдістері.
Салықтық реттеудің мазмұны, мәні және мақсаты; қаржылық реттеу жүйесіндегі орны.
Ставкалар, жеңілдіктер, санкциялар арқылы ықпал ету; Лаффер теориясы.

II тарау. Мемлекеттік салықтар, міндетті төлемдер және алымдар

Тақырып 5. Заңды тұлғалардың табысына салынатын салық

Салықтың мазмұны, қажеттілігі және бюджет кірісін қалыптастырудағы рөлі.
Объект, жылдық жиынтық табыс құрамы, шегерістер, амортизация және салықтық есеп.
Ставкалар, жеңілдіктер, есептеу механизмі; шетел заңды тұлғаларына қатысты ерекшеліктер.
Аванстық төлемдер, декларация тапсыру, мерзімдер және жауапкершілік.

Тақырып 6. Жеке тұлғалардың табысына салынатын салық

Әлеуметтік-экономикалық мәні және бюджеттер табысын құрудағы рөлі.
Төлеуші, объект, табысты анықтау, шегерістер және кәсіпкерлік табыс ерекшеліктері.
Ставкалар, салық салынбайтын минимум, жеңілдіктер және есептеу механизмі.
Декларация мазмұны, толтыру және тапсыру тәртібі; әкімшілік рәсімдер.

Тақырып 7. Қосылған құн салығы (ҚҚС)

Экономикалық мәні, артықшылықтары мен кемшіліктері; бюджет кірісіндегі орны.
Төлеуші, объект, салық салынатын айналымды анықтау және түзету.
Импорт бойынша есептеу, кедендегі ерекшеліктер, жеңілдіктер, ставкалар.
Декларация, төлем тәртібі, санкциялар және жауапкершілік.

Тақырып 8. Акциздер

Жанама салықтар жүйесіндегі орны және мемлекеттің акциздік саясаты.
Төлеуші, объект, акцизделетін тауарлар тізбесі; өндіріс және ойын бизнесі ерекшеліктері.
Таңбалау (акциз маркалары), импорт бойынша есептеу, жеңілдіктер, ставкалар.
Төлеу мерзімдері, ағымдағы төлемдер және декларация.

Тақырып 9. Жер қойнауын пайдаланушылардың арнайы төлемдері мен салықтары

Экономикалық мәні және қолданылу аясы; жүйені дамыту.
Инвестициялық процесті ынталандырудағы рөлі.
Бонустар, роялти, үстеме пайда салығы және тарихи шығындарды қайтару төлемдері.
Есеп беру және төлеу тәртібі; бюджет кірісіндегі орны.

Тақырып 10. Бағалы қағаздар эмиссиясын тіркеу үшін алым

Мәні, объект, төлеушілер, ставкалар және жеңілдіктер.
Төлеу мерзімі, жауапкершілік және салық органдарының бақылауы.

Тақырып 11. Жер салығы

Төлеушілер, объект, жер санаттары және ставкаларды құру ерекшеліктері.
Жеңілдіктер, түзету коэффициенттері, есептеу/төлеу тәртібі және тексеру.
Жергілікті бюджет кірісіндегі рөлі; шағын бизнес және бірыңғай жер салығы тәртібі.

Тақырып 12. Мүлік салығы (заңды және жеке тұлғалар)

Экономикалық мазмұны, даму тарихы, төлеушілер және объект.
Ставкалар; есептеу/төлеу тәртібі; жеке тұлғалар бойынша ерекшеліктер.
Декларация тапсыру және жауапкершілік.

Тақырып 13. Көлік құралдарына салынатын салық

Мазмұны, төлеушілер, объект және ставкаларды құру ерекшеліктері.
Пайдалану мерзіміне байланысты түзету коэффициенттері; жеңілдіктер.
Есептеу/төлеу тәртібі және жауапкершілік.

Тақырып 14. Әлеуметтік салық

Экономикалық-әлеуметтік мазмұны, төлеушілер және объектіні анықтау ерекшеліктері.
Дифференциалды ставкалар, жеңілдіктер, есептеу және төлеу мерзімдері.
Дұрыс және уақтылы төлеу бойынша жауапкершілік.

Тақырып 15. Аукциондық сатудан алым

Аукцион ұғымы, жүргізу тәртібі және әдістері.
Төлеушілер, объект, соманы анықтау, төлеу тәртібі және жауапкершілік.
Декларация тапсыру тәртібі.

Тақырып 16. Тіркеу үшін алым (заңды тұлға және жеке кәсіпкер)

Мемлекеттік тіркеу және оны жүзеге асыратын органдар.
Ставкалар, қайта тіркеу және куәлік дубликаты үшін төлем; төлеу көзі.
Жеңілдіктер және шағын бизнес үшін жеңілдетілген тәртіп ерекшеліктері.

Тақырып 17. Базарларда тауар сату құқығы үшін алым

Құру негіздері, төлеушілер, ставкаларды бекіту тәртібі және жеңілдіктер.
Соманы есептеу және төлеу тәртібі.

Тақырып 18. Лицензиялық алым (жекелеген қызмет түрлері)

Лицензия беру тәртібі, объект, төлеушілер және соманы анықтау.
Жеңілдіктер және төлеу тәртібі.

Тақырып 19. ҚР аумағына көлік құралдарының кіргені үшін алымдар

Құру негіздері, төлеушілер, объект және есептеу/төлеу тәртібі.

Тақырып 20. ҚР радиожелілерін қолданғаны үшін төлем

Радиожелі пайдаланушылары, төлем объектісі, есептеу және төлеу тәртібі.

Тақырып 21. Алматы қаласының белгісін тауар таңбаларында және қызмет көрсету белгілерінде қолданғаны үшін алым

Төлеушілер және алым салынатын объект.
Ставка және есептеу/төлеу тәртібі.

III тарау. Мемлекеттік салық қызметі және оның функциялары

Тақырып 22. Мемлекеттік салық қызметін ұйымдастыру

Ұйымдастыру принциптері; салық органдарының құрамы мен құрылымы.
Салық комитетінің функциялары және жергілікті органдардың қызмет ерекшеліктері.
Қызметкерлердің міндеттері мен құқықтары.

Тақырып 23. Заңды тұлғалардың салықтарды есептеуі мен төлеуіне бақылау

Бақылау жұмысын ұйымдастыру, тексерулерді жоспарлау және міндеттерді бөлу.
Камералдық және құжаттық тексерулер: мақсаттары, мерзімі, тәртібі және нәтижелерін рәсімдеу.
Тексеру нәтижелері бойынша жұмыс жүргізу және санкция қолдану механизмі.

Тақырып 24. Халықтың төлейтін салықтарының есептелуі мен төленуіне бақылау

Табыс көзінен ұсталуын тексеру, жеңілдіктер мен шегерістердің дұрыс қолданылуын бақылау.
Декларацияларды тексеру ерекшеліктері, қосымша құжаттар мен мәліметтерді салыстыру.
Кәсіпкерлікпен айналысатын тұлғаларды анықтау, табыстарды есепке алу және тексеру әдістері.
Салық санкциялары және оларды жеке тұлғаларға қолдану механизмі.

Тақырып 25. Салықтар бойынша есеп беру

Берілген мәтін осы бөлімнің атауымен аяқталады; мазмұны толық көрсетілмеген. Егер жалғасы болса, қосымша мәтінді ұсынсаңыз, оны да осы құрылымға енгізіп, редакциялап беремін.

Оқу үдерісіне арналған қысқаша навигация

Теория

Салықтардың мәні, жүйесі, саясаты және реттеу тетіктері.

Қолданбалы бөлім

Негізгі салықтар бойынша есептеу, декларация және төлеу тәртібі.

Бақылау

Салық органдарының құрылымы, тексерулер және санкциялар механизмі.