Қазақша рефераттар

Дене тәрбиесі

Бүгінгі таңдағы ең өзекті мәселелердің бірі — мектепке дейінгі жастағы балалардың денсаулығын сақтау мен нығайту, олардың интеллектуалдық және тұлғалық дамуын қамтамасыз ету, сондай-ақ эмоциялық көңіл күйін көтеруге жүйелі түрде қамқорлық жасау.

Құқықтық және қоғамдық маңыздылығы

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңында мектепке дейінгі ұйымдар отбасы мен қатар 1 жастан 6 жасқа дейінгі балаларды тәрбиелеу мен оқытуды жүзеге асыратыны, олардың дене және психикалық денсаулығын сақтап, нығайтатыны атап көрсетілген.

Сонымен бірге балаларды міндетті мектепалды даярлау туралы қаулы, оның ережелері мен тұжырымдамалық ұсыныстары — баланы мектепке даярлау мәселесінің бүгінгі күні ерекше өзектілігін айқындайды.

Ғылыми көзқарастар: дене тәрбиесінің рөлі

Соңғы жылдары жүргізілген ғылыми зерттеулердің негізгі қорытындысы бір арнаға тоғысады: мектеп жасына дейінгі балалардың дене тәрбиесін нақты мақсатты бағытпен жүйелі дамытқанда ғана денсаулық нығайып, жұмысқа қабілеттілік артып, жеке тұлға болып қалыптасуына тікелей ықпал етеді.

В. Зигердің пайымы

Неміс ғалымы В. Зигер дене тәрбиесін қоғамдық құбылыс ретінде қарастырып, оны мәдениет пен тұрмыс салтының құрамдас бөлігі деп түсіндіреді. Осы тұрғыдан алғанда, тәнді жетілдірудің әлеуметтік-мәдени жағдайларын ескеріп, қозғалыс дамуына дұрыс мән беру қажет екенін атап өтеді.

П.Ф. Лесгафт және қозғалмалы ойын

Орыс ғалымы П.Ф. Лесгафт дене шынықтыру сабақтарында қозғалмалы ойындарды кеңінен қолдануды ұсынды. Ол балаларды ауыр гимнастикалық жаттығулардан сақтандырып, оның орнына табиғи қозғалыстарға негізделген ойын түрлерін тиімді деп дәлелдеді.

Ойынның әлеуметтік-педагогикалық мүмкіндіктері

  • Ойын арқылы тәрбиелеу және баланы өз бетімен әрекет етуге үйрету.
  • Қоғамдық пікірдің маңызын түсініп, әділ бағалай білуге баулу.
  • Бір-бірімен жолдастық қарым-қатынас орнату, шындыққа үйрету.
  • Ойын барысында өзін-өзі реттеу дағдыларын қалыптастыру.

3–5 жас аралығы: қимыл-қозғалыс — негізгі фактор

3–5 жас аралығындағы баланың денесін шынықтыруда басты фактор — қимыл әрекетінің қаншалықты дұрыс жолға қойылғаны. Мақсатты орындалатын қимыл-қозғалыс жаттығулары бұлшықеттерге қан жүгіртіп, ағзаның қоректенуін арттырады.

Негізгі түйін

Қозғалыс — табиғи мұқтаждық

Балалар үшін қозғалыс әрекеті — өмірлік қажеттілік, күнделікті белсенділіктің негізі.

Қуаныш көзі және даму тетігі

Қозғалыс баланың денесін қатайтып қана қоймай, психикалық дамуына да елеулі әсер етеді.

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. 1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. Астана, 1999.
  2. 2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030. Алматы: Білім, 1997.
  3. 3. Мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалардың тәрбие тұжырымдамасы. Алматы: РБК, 1995.
  4. 4. Қазақстан Республикасының әлеуметтік-мәдени этникалық дамуының тұжырымдамасы. Алматы: Қазақстан, 1993. 30 б.
  5. 5. Қазақстан Республикасының «Тәлім-тұжырымдамасы». Алматы, 1993.
  6. 6. Мухина В.С. Возрастная психология. Москва, 1997.
  7. 7. Зигер В.К. К определению понятий и признаков, характеризующих физическую культуру. Очерки по теории физической культуры. М: ФИС, 1984. 75 б.
  8. 8. Лесгафт П.Ф. Собранные педагогические сочинения. Т.2. М: Педагогика, 1962. 122 б.
  9. 9. Жұмабаев М. Педагогика. Алматы: Рауан, 1992. 21 б.
  10. 10. Демеуов Ж.Д., Байназарова Б.Я., Алиакбарова З.М., Бекетаев А.М. Мектепке дейінгі балалардың анатомиясы, физиологиясы және гигиенасы. Алматы: Білім, 1995. 113 б.
  11. 11. Нурлыбекова А.Б. Физическое воспитание дошкольников на современном этапе. Материалы Международной научно-практической конференции, посвященной 10-летию Независимости Республики Казахстан. Алматы, 2001. С. 273–279.
  12. 12. Мырзаханұлы Н. Педагогикалық валеология негіздері. Валеология. Дене тәрбиесі. Спорт. 2002. №11. 9 б.
  13. 13. Фарбер Д.А., Козлова В.И. Физиология развития ребенка. М: Педагогика, 1983. 296 с.
  14. 14. Жаңабердиева К.А., Әділханов Ә.С., Қайым Қ. Салауаттану. Валеология. Дене тәрбиесі. Спорт. 2003. №11. 55 б.