Кәсіпорын персоналының құрылымы
Мазмұны
- Кіріспе
- 1. Жоспарланатын саланың қазіргі жағдайын қысқаша сипаттау
- 2. Өндірістік бағдарламаны құрастыру және дәлелдеу
- 3. Маркетинг стратегиясын және жоспарын құрастыру
- 4. Материалдық-техникалық жабдықтау жоспары
- 5. Кадрлар және еңбекақы төлеу жоспары
- 6. Өнімнің өзіндік құнын жоспарлау және баға қалыптастыру
- 7. Қаржы жоспары және инвестиция тиімділігін есептеу
- Қорытынды
- Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Бизнес — пайда табуға бағытталған экономикалық қызметтің бір түрі; жеке кәсіпкердің немесе фирманың іскерлік әрекеті. Ол адамның табиғи қабілеттері мен біліміне сүйене отырып, кіріс табуға, материалдық әрі рухани қажеттіліктерін қанағаттандыруға, сондай-ақ қоғамға пайда әкелуге мүмкіндік береді.
Бизнес қоғамдағы сұраныс пен ұсынысты ескере отырып, экономикалық жүйенің әр саласын дамытады. Бизнес нәтижесінде алынған табыстан салықтар мен алымдар төленіп, олар қоғамдық даму мен халық игілігіне жұмсалады. Іскерлік орта әлеуметтік және өзге де мәселелерді мемлекеттік бағдарламалар аясында да, жеке бастамалар арқылы да шешуге қатысады.
Анықтама
Бизнес-жоспар — кәсіпорынның экономикалық мақсаты, оны іске асыру жолдары, міндеттері мен әдістері көрсетілген құжат. Оны әзірлеу үшін нарықтық орта жан-жақты зерттеледі: ағымдағы жағдай, ықтимал өзгерістер, кедергілер, күтілетін табыс және тәуекелдер нақты негізделеді.
Бизнес-жоспар көбінесе банктен кредит алу және оның уақытылы қайтарылуын дәлелдеу үшін жасалады. Сонымен қатар ол меншік иесінің қатысуымен кәсіпорынның стратегиялық бағытын айқындауға, жобаның қажеттілігі мен тиімділігін көрсетуге мүмкіндік береді.
Бизнес-жоспардың негізгі бөлімдері
Әдетте бизнес-жоспар қысқаша сипаттама мен нақты бөлімдерден тұрады. Төменде жиі қолданылатын құрылым берілген:
-
1) Өнім/қызмет және бәсекеге қабілеттілік
Жоба бойынша өндірілетін тауарлар немесе қызмет түрлері, олардың артықшылықтары сипатталады.
-
2) Нарық және баға
Сұраныс деңгейі мен көлемі ескеріліп, өткізу нарығы, өндіріс көлемі және баға белгілеу анықталады.
-
3) Бәсекелестерді талдау
Бәсекелестердің мүмкіндігі, өнім сапасы мен бағасы бойынша ақпарат сарапталады.
-
4) Маркетинг
Өткізу арналары, баға саясаты, сатуды ынталандыру, жарнама және позициялау қарастырылады.
-
5) Өндіріс жоспары
Өндірістік байланыстар, шығындарды төмендету және сапаны арттыру тәсілдері айқындалады.
-
6) Ұйымдастыру және басқару
Құрылым, басқару логикасы және персоналмен жұмыс бағыты бекітіледі.
-
7) Құқықтық негіз
Ұйымдық-құқықтық форма мен заңдық құжаттар жинақталады.
-
8) Тәуекелдер
Қауіп-қатерлер болжанып, олардың алдын алу шаралары жоспарланады.
-
9) Қаржы жоспары
Барлық құндық көрсеткіштер ақшаға шақталып, түсім-шығыс және ақша ағымы нақтыланады.
-
10) Қаржыландыру көздері
Қажетті қаржының қайдан алынатыны, көлемі, қайтару қабілеті және күтілетін пайда есептеледі.
Бизнес-жоспарды кәсіпкер, менеджер, фирма немесе консалтингтік ұйым әзірлей алады. Тәжірибеде экономистермен қатар, қаржы нарығын білетін финансистер, статистиктер және жүйелендірушілер де жиі тартылады. Бұл құжат компанияның ішкі басқаруына ғана емес, инвесторлар, кредиторлар және жаңа серіктестермен коммуникация үшін де маңызды құрал болып саналады.
1. Жоспарланатын саланың қазіргі жағдайын қысқаша сипаттау
Қазақстан Республикасының құқықтық нормаларына сәйкес, өнеркәсіп — жалпы қажеттіліктерді қанағаттандыру және табыс алу мақсатында өнім өндіруге бағытталған, заңға сәйкес құрылатын әрі өзін-өзі басқаратын шаруашылық субъект.
Жоба контексті
- Жоба орны: ШҚО, Семей қаласы.
- Өндіріс форматы: кәсіпорынды нөлден бастап ұйымдастыру.
- Нарық позициясы: орташа бағалық сегмент.
- Тұтынушылар: Семей және көршілес аймақ тұрғындары.
Семей қаласының тұрғындар саны 330 338 адамды құрайды, сондай-ақ қалаға 14 ауылдық округ қарайды. Жобаның концепциясы — ауысымына 40 000 кг ұлттық сүтқышқылды өнім өндіретін шағын өнеркәсіптік кәсіпорын салу; өндіріс графигіне сай персоналды жұмылдыру; соңғы өнімді шығару үшін отандық және шетелдік шикізат пен материалдарды сатып алу.
Қалада ет, ұн-комбикорм, кондитерлік, сыра және шарап өнімдерін өндіретін кәсіпорындар бар, алайда ұлттық сүтқышқылды тағам өнімдерін өндірушілер жеткіліксіз. Қазіргі таңда мұндай өнімдер негізінен өзге қалалардағы өндірушілер есебінен жеткізіледі, бұл толық көлемде қамтамасыз етуге жеткіліксіз.
Облыстық бағдарламаға сәйкес, кәсіпорын сүт өнімдерімен қала маңындағы Бородулиха, Бесқарағай, Шемонайха, Абай, Жарма және Тарбағатай аудандарын да қамтуға бағдарланады. Берілген мәліметтерге сай, шикізат базасы жобаның жоспарлы қуаттылығын қамтамасыз етуге жеткілікті деп бағаланады.
Мақсат пен міндеттер
Негізгі мақсат
Өндірілген өнімді тұтынушыларға өткізу арқылы пайда алу және сол пайданың негізінде ұжым мен басқарушы құрамның әлеуметтік-экономикалық сұраныстарын қанағаттандыру.
Негізгі міндеттер
- Кәсіпорын иесі үшін табыстылықты қамтамасыз ету.
- Тұтынушыларды сапалы өніммен қамтамасыз ету.
- Персоналға еңбекақы, қауіпсіз еңбек жағдайы және кәсіби өсу мүмкіндігін беру.
- Жергілікті халық үшін жұмыс орындарын құру.
- Қоршаған ортаны қорғау талаптарын сақтау.
- Техникалық және ұйымдастырушылық ақаулардың алдын алу.
Жұмыс принциптері
Кәсіпорын шаруашылық есеп, өзін-өзі ақтау және өзіндік қаржыландыру қағидаттарымен жұмыс істейді; өнім тұтынушыларымен шарттар жасайды, қажет болған жағдайда мемлекеттік тапсырыстарды орындауға қатысады. Салықтар мен өзге төлемдерді уақытылы төлеу, шығындарды өз табысымен өтеу міндеттемелері сақталады.
2. Өндірістік бағдарламаны құрастыру және дәлелдеу
Тұрғындарды тағам өнімдерімен қамтамасыз етуде сүт өндірісінің маңызы ерекше. Қазақстанда диетикалық және профилактикалық өнімдерге, әсіресе төмен калориялы сүтқышқылды өнімдерге сұраныс артып келеді. Ұлттық дәстүрді ескере отырып, қымыз, қатық, айран сияқты өнімдер өндірісте кеңірек дамытылуда.
Ұлттық сүтқышқылды өнімдер тек тағамдық құндылығымен ғана емес, диетикалық әрі емдік-профилактикалық қасиеттерімен де бағалы. Бұл қасиеттер ашыту үдерісіндегі микроағзалардың әсері мен биохимиялық өзгерістер нәтижесінде қалыптасады.
Неліктен сүтқышқылды өнімдер маңызды?
- Сіңімділігі жоғары: асқазан мен ішектің секреторлық қызметін ынталандырып, ас қорыту үдерісін жеделдетеді.
- Ішек микрофлорасын қолдайды: инфекциялар мен қабыну қаупін төмендетуге көмектеседі.
- Профилактикалық әсері бар: кейбір зиянды қосылыстардың токсикалық жүктемесін азайтуға ықпал етеді.
- Пробиотикалық бағыт: бифидобактериялар, болгар және ацидофильді таяқшалар негізіндегі өнімдерге қызығушылық өсуде.
Сонымен қатар зерттеулер тұрғындардың тамақтану рационында кальций, йод, темір, сондай-ақ A, D және B тобы витаминдерінің тапшылығы кездесетінін көрсетеді. Осыған байланысты дәрумендер мен микроэлементтермен байытылған ұлттық сүтқышқылды өнімдерді дамыту — қоғамдық денсаулықты қолдаудың маңызды бағыты.
Ақ мол кәсіпорнында жоспарланған ассортимент
Айран
Шөл басатын, сергітетін биологиялық құнды сусын. Кефирге ұқсас, бірақ дәмі жұмсақ әрі нәзік. Витаминдер мен минералдарға бай.
Шалап
Қалпына келтірілген пастерленген сүтті термофильді стрептококкалар және болгар таяқшалары мәдениеттерімен ашытып, ас тұзын қосу арқылы дайындалатын сергіткіш сусын.
Қатық
Пастерленген (көбіне қайнатылған) сүтті ашыту арқылы алынатын қою консистенциялы өнім. Ұйыған кезде сарысу аз бөлінеді.
Сиыр сүтінен әзірленетін қымыз
Емдік-профилактикалық мақсатта кең қолданылатын өнім. Ашытқы құрамына қарай әлсіз, орташа және күшті түрлері шығарылады.
Тан
Термофильді стрептококкалар мен мацун таяқшалары мәдениетімен ашытылып, су және тұз қосу арқылы дайындалатын табиғи сусын. Асқазан-ішек жолдарына және зат алмасуға жағымды әсерімен ерекшеленеді.
Құрт
Пастерленген сиыр немесе ешкі сүтінен жасалатын ұлттық тағам. Кальций мен майда еритін витаминдерге бай, тағамдық құндылығы жоғары.
Қаймақ (10% және 20%)
Энергетикалық құндылығы жоғары өнім. Диеталық мақсатта шектеулі қолданылғанымен, рационның толыққандылығын арттыруда маңызды орын алады.
Ескерту
Мәтінде «Кесте 1 — кәсіпорын шығаратын өнімдердің ассортименті және көлемі» көрсетілген, алайда кестенің өзі берілмеген. Егер өнім көлемдері мен жоспарлы көрсеткіштерді жіберсеңіз, оны осы бөлімге ықшам әрі көрнекі кесте түрінде енгізуге болады.
3. Маркетинг стратегиясын және жоспарын құрастыру
Тұрғындардың сұранысын рационалды тұтыну нормалары деңгейінде қанағаттандыру — Қазақстан үшін маңызды мәселе. Сүт және сүт өнімдерінің өндірісі артқанымен, тұтыну көлемі медициналық нормаларға толық сәйкес келе бермейді.
Медициналық норма
405 кг
1 адамға жылына қажет сүт өнімдері
Қамтамасыз етілу
68%
нормамен салыстырғандағы деңгей
Сүтқышқылды өнімдер
57%
тұтыну деңгейі (нормаға қатысты)
Мысалы, қала тұрғындарының орта есеппен сүтқышқылды өнімдерді тұтынуы 112 кг деңгейінде, ал норма бойынша 196 кг болуы тиіс. Бұл көрсеткіш сұраныс пен ұсыныс арасында әлі де айтарлықтай алшақтық бар екенін аңғартады.
Тұтынушы сұранысы және мінез-құлық
Сауалнама нәтижелері сүтқышқылды өнімдер тұрақты сұранысқа ие екенін көрсетеді: айранды күнделікті тұтынатындар үлесі жоғары, сондай-ақ қаймақ пен қатыққа да тұрақты қызығушылық бар.
Жас ерекшелігі бойынша 30–40 жас аралығындағы тұтынушылардың сатып алу белсенділігі жоғарырақ болуы мүмкін. Бұл дерек өнім ассортиментін, қаптама көлемін және коммуникацияны сегменттеуде маңызды бағдар бола алады.
Стратегиялық екпін
Ұлттық бренд қалыптастыру — өзекті міндет. Ұлттық сүт өнімдері ішінде қымыз бен шұбатқа деген қызығушылық жоғары, ал ұлттық сүтқышқылды өнімдерді өнеркәсіптік түрде кеңейту тұтынушылардың дәстүрлі талғамын қолдап, нарықтағы жергілікті ұсынысты күшейтеді.
Берілген мәтін осы жерде үзіледі. Егер маркетинг бөлімі жалғасын (өткізу арналары, баға саясаты, жарнама жоспары, бәсекелестер, позициялау, жоспарлы сату көлемі) жіберсеңіз, осы дизайн логикасымен толық бөлім ретінде өңдеп, біртұтас блог-постқа біріктіріп беремін.