Қайыра үтіктеу

Дымқылды-жылу өңдеу (ДЖӨ): мәні және маңызы

Дымқылды-жылу өңдеу — киімнің қыртыстанған жерлерін арнайы жабдықтарды қолданып, ылғал, жылу және қысымның көмегімен жатықтап өңдеу үдерісі. Бұл өңдеу киімнің ішкі және сыртқы тігістерін тегістеп, бұйымның сыртқы көрінісін әсем әрі жинақы етеді.

Неге режимді сақтау маңызды?

Маталардың талшықтық құрамы, тоқылуы және қасиеттері әртүрлі болғандықтан, дымқылды-жылу өңдеуді қабылдауы да бірдей емес. Әсіресе химиялық талшықты маталар жоғары температурада күйіп, ойылып кетуі мүмкін.

Температура

Мата түріне сай таңдалуы керек.
Дымқылдау мөлшері

Артық ылғал із қалдыруы мүмкін.
Түсірілетін күш (қысым)

Тігісті жұқарту не деформацияға әкелмеуі тиіс.

Дымқылды-жылу өңдеудің түрлері

Дымқылды-жылу өңдеу үдерісі әдетте үш түрде орындалады: үтіктеу, престеу және булау. Престеу мен булау жоғары қысымды талап ететіндіктен, көбіне химиялық тазарту орындарында және ірі тігін өндірістерінде қолданылады. Ал тұрмыстық жағдайда өңдеу электр үтігі арқылы жүргізіледі.

Үтіктеу

Үй жағдайында ең жиі қолданылатын әдіс: жылу мен қысым арқылы қыртысты жою және тігістерді жатықтау.

Престеу

Жоғары қысыммен орындалатын өндірістік әдіс: пішінді тұрақтандыру мен сапалы қалып беру үшін тиімді.

Булау

Бу арқылы талшықты жұмсартып, бұйым формасын түзетуге көмектеседі; кәсіби ортада кең қолданылады.

Жұмыс орнын ұйымдастыру

Дымқылды-жылу жұмыстарын орындау үшін арнайы үтіктеу үстелі қолданылады. Үстел қатты ағаштан жасалып, әртүрлі конструкцияда болуы мүмкін. Ағаш пен металды біріктіріп жасалған жинамалы үстелдер әдетте ыңғайлырақ.

Үстелдің құрылымы

Бетін жұмсарту үшін жұқа киіз, сукно немесе бортовка матасымен қапталады.
Киімді оңай кигізу үшін бір жағы сүйірлеу етіп жасалады.
Оң жақ бөлігінде үтікті қоюға арналған металл қондырғысы орналасады.
Жең сияқты ұсақ бөлшектерге арналған алмалы-салмалы және серіппелі қондырмалар болуы мүмкін.

Орташа өлшемдері

Ұзындығы: шамамен 110 см
Ені: 30–35 см
Биіктігі: 75–90 см

Электр үтігімен жұмыс істеудегі қауіпсіздік ережелері

Үтіктеу жұмысы ептілік пен мұқияттылықты талап етеді. Қолды немесе матаны күйдіріп алмау, сондай-ақ ток соғу қаупін азайту үшін төмендегі ережелерді сақтаңыз.

1. Үтікті электр желісіне қоспас бұрын бауын және тұғырын (штепсель/айырын) тексеріңіз.
2. Үтік токқа қосулы кезде оның қызуын саусақ ұшымен тексермеңіз.
3. Қосу және ажырату кезінде бауынан тартып суырмай, тек айыр корпусынан ұстап ажыратыңыз.
4. Үтіктің шамадан тыс қызуына, құлауына және бауының түйілуіне жол бермеңіз.
5. Қатты қызған үтікті су бүркіп немесе суға салып салқындатпаңыз — күйік алу қаупі бар. Қажет болса, қызған табанын дымқыл шүберекпен бірнеше рет сүртіп, біртіндеп салқындатыңыз.
6. Үтікті электр бауының үстіне қоймаңыз: оқшаулауы зақымданса, қол күйіп немесе ток соғуы мүмкін.
7. Қызып тұрған үтікті үстелге қатты соғып қоймаңыз: ішкі бөлшектер зақымданып, үтік тез істен шығуы мүмкін.

Дымқылды-жылу өңдеудегі негізгі терминдер

Термин	Орындалу барысы	Қолданылатын орны
Айыра үтіктеу	Қайып тігілген тігісті екі жаққа айырып, жатықтап үтіктеу.	Киімнің иық, бүйір және ортаңғы тігістері.
Қайыра үтіктеу	Тігістікті, шетті немесе қатпарды бір жаққа қайырып, бекіте үтіктеу.	Иық және бүйір тігістері, қатпарлар, қалта шеттері.
Бастыра үтіктеу	Шетті, бүкпені немесе тігістікті жұқарта әрі жатықтай үтіктеу.	Қалта, өңір, жаға.
Жиыра үтіктеу (бүріп үтіктеу)	Түзу сызықты шетті бүріп, қысқарта үтіктеу.	Жеңнің алдыңғы сызығы, бүкпе ұштары.
Созып үтіктеу	Түзу сызықты шетті созып, дөңес формаға келтіре ұзарту.	Шалбардың артқы бөлігінің ортаңғы сызығы, жеңнің шынтақ тұсы.

Техникалық шарттар: міндетті талаптар

Бөлшектегі бор сызықтары дымқылды-жылу жұмысына дейін өшірілуі тиіс.
Киімнің тігістері матаның қалыңдығына сәйкес үтіктелуі керек.
Бұйым бөлшектерін бойлық жіп бағытымен, оңнан солға қарай үтіктеген дұрыс.
Үлкен көлемді бөлшектерді енді жағынан енсіз жағына қарай үтіктеу қажет.
Киімді ішкі жағынан дымқыл шүберексіз, ал оң жағынан тек дымқыл шүберек арқылы үтіктеңіз.